Mijn ex en ik, een gebruiksaanwijzing

Met het aantal echtscheidingen neemt ook de lijst van exen toe // Veel mensen weten niet hoe ze met hun ex moeten omgaan // Ze onderschatten het belang van hun vroegere relatie

In de Gouden Eeuw was het minder ingewikkeld je relatie goed te houden dan nu. Je familie zocht een geschikte huwelijkskandidaat voor je uit. Je trouwde rond je twaalfde levensjaar. Tussen je vijfentwintigste en dertigste ging je dood. Einde relatie.

Je kreeg in die tijd geen onverwachte LinkedIn-uitnodiging van de jongen met wie je die eerste onvergetelijke kus deelde. Er waren geen vrijmibo’s die uit de hand konden lopen. En je partner kreeg op Facebook geen vriendschapsverzoeken van potentiële concurrenten.

Ja, het is tegenwoordig een stuk moeilijker dan vroeger om een relatie in stand te houden, zegt scheidingsadvocaat Paul Sliepenbeek. Eén op de drie huwelijken eindigt in een scheiding.

Sliepenbeek is al dertig jaar scheidingsadvocaat. In die tijd is de maatschappij veranderd, zegt hij: scheiden is nu maatschappelijk geaccepteerd. Vrouwen zijn onafhankelijker. Het individu staat meer centraal.

En, zegt hij ook: mensen zoeken meer naar spanning en het bevredigen van die spanning. Niet vreemd: door online netwerken kunnen mensen nu sneller contact leggen met de buitenwereld. We zijn zichtbaarder en vindbaarder geworden. En dat heeft weer gevolgen voor de houdbaarheid van onze relaties.

Relaties zijn steeds vaker een seriële monogamie: mensen hebben nog altijd monogame relaties, maar vaak meerdere na elkaar, zegt relatietherapeute Marike de Valk. En, voegt ze toe: „In de praktijk hoeft dat natuurlijk niet te betekenen dat er niet vreemdgegaan wordt.”

De Valk ziet steeds vaker mensen die hun relatie beëindigen tijdens de ‘seven year itch’: na zeven jaar lijken de onderlinge verschillen groter dan de overeenkomsten. Daarna beginnen ze een volgende relatie.

Mensen vragen vaak te veel van hun relatie, zegt De Valk. „Vroeger konden mensen op de steun rekenen van dorpsgenoten en familie. Nu is de samenleving meer individualistisch. En dus vervult de partner de rol van buurman, oma en oom.” Die partner moet dus veiligheid en steun bieden en daarnaast – romantisch én seksueel – aan alle andere mogelijke verwachtingen voldoen. „We stellen te hoge eisen.”

Het lijstje met exen neemt dus toe, zegt ook relatietherapeute Angèle Nederlof. De afgelopen dertig jaar heeft zij honderden koppels met relatieproblemen in haar praktijk ontvangen. Vaak is het contact met een ex reden voor onrust in de volgende relatie. „De ex-partner zit dan in een rugzak en wordt meegenomen naar een nieuwe relatie”, zegt Nederlof.

Dat gebeurt vooral als mensen niet met hun nieuwe partner over hun ex kunnen praten. „Het is dan net alsof je een slechte jeugd hebt gehad en dat niet kunt bespreken met je geliefde.” Ook ergeren mensen zich eerder aan het gedrag van de nieuwe partner, als dat hun aan een ex herinnert. „Ze gaan angstiger een nieuwe relatie in, omdat ze weten dat het mis kan gaan.”

Mensen onderschatten ook de waarde van een ex. Nederlof: „Ex-koppels hebben samen dieptepunten en hoogtepunten meegemaakt. Je kent elkaars familiegeschiedenis en je hebt samen een levensverhaal. Je stond elkaar bij in periodes dat je zoekende was. Het is moeilijk om dat weer met iemand anders op te bouwen.”

Toch kijken sommigen met bitterheid naar hun ex-geliefde. Dat komt volgens de relatietherapeute doordat mensen vaak hun voorgaande relatie niet goed afsluiten en te snel een volgende relatie beginnen. Nederlof: „Dat creëert frustratie en boosheid bij de ex-partner.” Ze kijken dan beiden negatief terug op de relatie. En krijgen zelfs vervelende gevoelens bij de mooie herinneringen, zegt ze.

Maar er zijn ook positieve ex-verhalen. Onderzoek wijst uit dat naarmate de tijd vordert het contact met de ex vriendschappelijker wordt. Zo kan een verleden met een oude geliefde ook je toekomst worden.

Neem Jenne en Jacqueline Smit. In 1974 zaten zij in de brugklas en deelden ze hun eerste tongzoen. Drie jaar lang waren ze verliefd. Daarna ging het uit en verloren ze elkaar uit het oog. Jaren later trouwden ze met een ander, ze kregen ieder drie kinderen. En scheidden na hun eerste huwelijk.

Jenne was Jacqueline nooit vergeten en ging na zijn scheiding in 2004 naar schoolbank.nl, waar je oude klasgenoten kunt terugvinden. Hij wilde zijn eerste grote liefde weer ontmoeten.

En dat lukte. Ze waren inmiddels begin veertig, hadden elkaar dertig jaar niet meer gezien en spraken met elkaar af.

„Het voelde meteen goed. Ze had dezelfde geur. Hetzelfde gevoel voor humor. Ik wist gelijk dat het goed was,” zegt Jenne Smit (nu 50).

In 2009 zijn de oude brugklasliefdes met elkaar getrouwd.