Jaar van bezinning

Voor het eerst zullen dit jaar kunstenaars toetreden tot de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). In april worden twintig gerenommeerde kunstenaars lid van de nieuwe Akademie van Kunsten. Wie dat zijn, is nog niet bekend. Wat wel bekend is, is wat ze moeten doen: de kunst bevorderen en een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat namens de kunstenaars. Meer specifiek moeten ze over ‘de functie van kunst in de samenleving’ praten.

Minister van Cultuur Jet Bussemaker (PvdA) is een van de initiatiefnemers van deze Akademie van Kunsten. Want ze wil niet verder bezuinigen op kunst, maar ze pleit wel voor een „inhoudelijke dialoog” over cultuur met de kunstsector: „Juist het gesprek over de maatschappelijke waarde van cultuur en de legitimatie van cultuurbeleid moeten we voeren”, schreef ze afgelopen zomer. Stadsschouwburgdirecteur Melle Daamen, tevens lid van de Raad voor Cultuur, is dat debat onlangs begonnen in deze krant. De kunstsector moet scherper zelf kiezen hoe de subsidies verdeeld worden, en minder gejaagd steeds iets nieuws aanbieden: dat verbetert volgens hem de band met het publiek. Niet bestuurders uit de kunstsector, de kunstbobo’s, moeten het belang van kunst in de samenleving definiëren, maar kunstenaars zelf, was een van de conclusies van een debat onlangs over Daamens stellingen. Daar ligt een mooie taak voor de nieuwe Akademie voor Kunsten.

2014 lijkt, na al het klatergoud van 2013 (Rijksmuseum heropend, 125 jaar Concertgebouworkest) meer een jaar van culturele bezinning te worden. De Britse filosoof Alain de Botton zal vanaf april in het Rijksmuseum al een schot voor de boeg doen: hij vindt dat kunst vooral als therapie gezien moet worden. Hij zal in het Rijksmuseum aangeven welke kunstwerken troost kunnen brengen, of liefde geven. Of als geheugensteun werken. Herinneren is een belangrijke functie van kunst, volgens De Botton. Wat dat betreft is 2014 een rijk jaar: de Eerste Wereldoorlog (honderd jaar geleden begonnen) wordt cultureel volop herdacht; de Tweede Wereldoorlog komt aan bod in de nieuwe theaterproductie Anne; de Koude Oorlog krijgt een eigen opera bij De Nederlandse Opera, Laika, over het Russische hondje in de ruimte, in première tijdens het Holland Festival.

Of kunst nu wel of niet een meducijn is, zoals Pippi Langkous haar brouwsel van echte en verzonnen geneesmiddelen noemde: er valt dit jaar veel cultureels te vieren. Op 2 maart zijn de Oscaruitreikingen; de film 12 Years A Slave van de in Nederland gevestigde Britse regisseur Steve McQueen gooit hoge ogen. Champagne zal ook vloeien in Utrecht en Den Haag, waar het nieuwe muziekcentrum TivoliVredenburg en het verbouwde Mauritshuis opengaan in juni. En dan is er nog zo veel meer kunst te genieten in 2014: zie dit Cultureel Supplement, en alle volgende culturele bijlagen. Wij wensen u een goed cultureel 2014.

Paul Steenhuis is chef van de cultuurredactie