Geheime dienst wel nodig in...

Dat de NSA zwaar beschadigd is door de onthullingen van Edward Snowden staat buiten kijf. Dat heeft de inlichtingendienst vooral te wijten aan zichzelf, en aan de Amerikaanse regeringen die amper grenzen hebben gesteld aan het massaal verzamelen van telefoon- en internetgegevens. De dienst blijkt de nieuwe technologische mogelijkheden zó ongeremd uit te buiten dat velen binnen en buiten Amerika er een ontoelaatbare aantasting in zien van hun vrijheid en persoonlijke levenssfeer.

Zelfs president Obama erkent nu dat een debat hierover hoog nodig is. Dat klopt – en er moeten ook consequenties aan verbonden worden. De volledig uit de hand gelopen snuffelzucht moet dringend aan banden worden gelegd.

Maar daarbij mag niet uit het oog worden verloren dat veiligheidsdiensten een belangrijke functie hebben. Het is de verantwoordelijkheid van regeringen om hun burgers te beschermen tegen allerlei bedreigingen. Of het nu gaat om criminele, politieke, militaire of terroristische gevaren, inlichtingenwerk is vaak een onontbeerlijk instrument. En geen inlichtingendienst kan het zich in de 21ste eeuw veroorloven nieuwe digitale technieken links te laten liggen.

Her is niet alleen in het belang van de privacy van burgers dat daaraan scherpere grenzen worden gesteld dan nu gebeurt. Het is ook in het belang van de veiligheidsdiensten zélf. In een democratische samenleving kunnen zij uiteindelijk niet effectief functioneren zonder dat zij legitiem zijn in de ogen van de bevolking. Dat geldt in de Verenigde Staten net zo goed als in Europese landen.

Edward Snowden sloeg de spijker op zijn kop toen hij onlangs in The Washington Post zei: „Ik probeer de NSA niet te gronde te richten, ik doe mijn best de NSA te verbeteren. Ik werk nog steeds voor de NSA. Alleen zijn zij de enigen die dat niet beseffen.”

Het zijn de politieke bazen van de NSA, Obama voorop, die de dienst kunnen redden door deze in te tomen en te binden aan nieuwe regels. Gebeurt dit niet, dan is verder verlies van geloofwaardigheid onvermijdelijk – in de VS, en ook bij hun bondgenoten. En dat gaat ten koste van de veiligheid, aan beide zijden van de oceaan.

In Nederland adviseerde de commissie-Dessens begin december verruiming van wettelijke bevoegdheden van inlichtingendiensten, en tegelijk verscherpt toezicht. Daar is van alles voor te zeggen. Maar helaas is het allemaal weinig waard, zolang de bevriende diensten NSA en de Britse GCHQ op de huidige voet doorgaan.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen commentatoren en hoofdredactie