Geert Wilders neemt een risico in Europa

De nieuwjaarswensen van Geert Wilders al gelezen? Nee, er staat niets bij over de islam, en ze zijn voor zover bekend ook niet in de handel als sticker. Hij wenst iedereen gewoon, via zijn site, „een voorspoedig, gelukkig, gezond en patriottisch 2014” – daar is maar één woordje politiek bij. Een zin eerder staat wel een voorspelling. „2014 wordt een mooi jaar. Dan worden we nummer 1! Op 19 maart in Den Haag en Almere. Op 22 mei in het hele land bij de Europese verkiezingen.”

Dat is 2014 voor veel politici: een verkiezingsjaar. Gemeenteraadsverkiezingen en verkiezingen voor het Europees Parlement gaan niet over Den Haag, maar zijn toch een test. Voor regeringspartijen ten eerste. Het kabinet-Rutte II moet dit jaar veel hervormingen door de Kamers loodsen en uitwerken, onder meer in de langdurige zorg, de bijstand, de arbeidsmarkt. Gezien de wankele basis in de Eerste Kamer, ligt een nieuwe crisis altijd om de hoek. De regering leunt niet meer alleen op een coalitie, maar de facto op een alliantie, van VVD en PvdA met ‘oppositiepartijen’ D66, ChristenUnie en SGP. D66-leider Pechtold noemde het op de radio zijn „grote wens” het kabinet „in 2014 tot een succes te maken”, al steunt hij het alleen vanuit de Kamer. De coalitie zal het weten: zijn nieuwe bijnaam is ‘schaduwpremier’.

De rest van de oppositie mikt alleen op succes buiten Den Haag. De SP hoopt op de eerste verkiezingszege sinds Emile Roemer politiek leider is. Het CDA van Sybrand Buma staat in Den Haag graag buitenspel, maar gaat de gemeenteraadsverkiezingen in met een programma dat dicht komt bij de participatiesamenleving van Rutte en Asscher: kleinere overheid, ruim baan voor de samenleving. In mei wil het CDA met de vrij onbekende europarlementariër Esther de Lange als lijsttrekker de grootste blijven.

Voor Wilders zijn vooral de Europese verkiezingen belangrijk. Succes kan misschien de etterende onvrede in de PVV smoren. Maar de leider neemt risico: hij smeedt een alliantie met partijen met een antisemitische traditie, zoals het Franse Front National en de Oostenrijkse FPÖ. Dat is ook in eigen kring omstreden.

De gemeenteraadsverkiezingen en de Europese verkiezingen kunnen politieke sleutelmomenten worden dit jaar. Maar er is concurrentie. Denk aan de Nuclear Security Summit, op 24 en 25 maart in Den Haag, helaas voor premier Rutte net na de gemeenteraadsverkiezingen. Hij is gastheer van een wereldtop waar president Obama en 57 andere wereldleiders worden verwacht. Ook een logistiek event van formaat.

Of neem de verdeling van de posten in de Europese Commissie en de Europese Raad, een carrousel die na mei op gang komt. Rutte moet in deze battle een zware post binnenhalen voor Nederland. Volgens een coalitieafspraak mag de PvdA een kandidaat leveren. Wie? Dat is nog onbekend. Maar let op Frans Timmermans. De minister van Buitenlandse Zaken is zo’n kandidaat die, al dan niet gewild, met ontkenningen de geruchten alleen maar aanblaast.

RENÉ MOERLAND