Een ‘Spartaanse’ EU-voorzitter

Nieuwe EU-voorzitter spendeert geen geld aan stropdassen met logo’s of vergaderen in kasteeltjes.

Een oudere dame verlaat een nieuwjaarsdiner voor daklozen in Athene, met een tas voedsel in de hand. Foto AP

Het land dat de afgelopen jaren de reputatie verwierf van probleemkind van de Europese Unie, is nu voorzitter van diezelfde club. Gisteren namen de Grieken het EU-voorzitterschap over van Litouwen. Het halfjaarlijkse, roulerende voorzitterschap van de Unie is minder belangrijk geworden. In 2009 kregen de Europese regeringsleiders een vaste voorzitter, de Belg Herman Van Rompuy. Het voorzittersland, nu Griekenland, leidt alleen nog ministersvergaderingen en ambtenarenoverleg.

Maar het Griekse voorzitterschap is beladen. Nog maar anderhalf jaar geleden werd volop gespeculeerd over de ‘Grexit’, de Griekse uittreding uit de eurozone. Premier Antonis Samaras ziet het voorzitterschap als kans om deze zwarte periode definitief af te sluiten. Het Griekse voorzitterschap zal dat van de „hoop” zijn, zei hij in december, „van de hoop op meer Europa en op een beter Europa”.

Om die optimistische boodschap kracht bij te zetten voorspelde Samaras vlak voor de jaarwisseling dat Griekenland dit jaar, wanneer de huidige miljardenleningen van EU en Internationaal Monetair Fonds (IMF) aflopen, geen extra steun van buiten nodig zal hebben. Griekenland wordt weer een „normaal land”, zo beloofde hij.

Het voorzitterschap moet de geloofwaardigheid van de Grieken, na jaren van berichten over deplorabel bestuur, enigszins herstellen. Het is voor de Grieken een pr-exercitie in spaarzaamheid. Ze willen laten zien dat ze het nog zuiniger aan kunnen doen dan Ierland, een ander crisisland dat in juni 2013 een succesvol voorzitterschap afsloot waaraan het 51 miljoen euro spendeerde. Maximaal 50 miljoen euro wil Griekenland uitgeven. Onderminister van Buitenlandse Zaken Dimitris Kourkalas noemt het voorzitterschap half-grappend „Spartaans”.

Om kosten te besparen zullen informele ministersvergaderingen op één plek in Athene plaatsvinden, niet in kasteeltjes in de regio om het land in de etalage te zetten. Stropdassen en sjaaltjes met voorzitterschapslogo’s, die traditioneel aan journalisten en diplomaten worden uitgedeeld, zijn geschrapt. Een Griekse ambtenaar die een aanbesteding had uitgeschreven van 147.600 euro voor dergelijke souvenirs, werd in oktober ontslagen.

Maar de Griekse regering zal door andere EU-landen vooral worden afgerekend op zijn organisatie- en onderhandelingstalent. Technische wetgeving zijn nog wél zaak van de roulerend voorzitter. Als voorzitter van de raad van ministers van Financiën zal de Griekse minister Yannis Stournaras moeten onderhandelen met het Europees Parlement over de lastige uitwerking van de Europese bankenunie.

Bijkomend probleem voor de Grieken is dat al het belangrijke politieke werk moet zijn afgerond voordat de campagne voor de Europese Parlementsverkiezingen van eind mei alles in Brussel overheerst. En tussendoor zal het vermoedelijk toch weer gaan over probleemgeval Griekenland zelf – ondanks het optimisme van Samaras.

In april zal de ‘trojka’ (EU, Europese Centrale Bank en IMF) de Griekse economische cijfers opnieuw tegen het licht houden. Er zijn wat goede tekenen. Het begrotingstekort is vorig jaar een overschot geworden, als je de hoge rentebetalingen op de staatsschuld niet meerekent. Maar die staatsschuld is met bijna 170 procent van het bruto binnenlands product nog onverantwoord hoog en was vorig jaar nog aan het stijgen. De regering verwacht volgend jaar een bescheiden economische groei van 0,6 procent van het bbp.

Onder meer de Duitse minister van Financiën Schäuble zei vorig jaar te verwachten dat Griekenland in 2014 wel degelijk een nieuw reddingspakket nodig zal hebben. Vanochtend klonk hetzelfde geluid uit de fractie van de christen-democratische CDU van Schäuble en bondskanselier Merkel. Het IMF sprak vorig jaar van een gat van 11 miljard euro.