De eerste stapjes

De eerste dag van het jaar is niet alleen de dag van de goede voornemens, maar ook van de nieuwe regels. Om maar met de deur in huis te vallen: vanaf 1 januari hoeft de post niet meer te worden bezorgd op maandag. De postbode zet zijn eerste stapjes voortaan op dinsdag. U zult er

De eerste dag van het jaar is niet alleen de dag van de goede voornemens, maar ook van de nieuwe regels. Om maar met de deur in huis te vallen: vanaf 1 januari hoeft de post niet meer te worden bezorgd op maandag. De postbode zet zijn eerste stapjes voortaan op dinsdag. U zult er waarschijnlijk weinig van merken: maandag is al jaren een postluwe dag. Op zaterdag worden er minder brieven gepost. Maar de wet schreef nu eenmaal voor dat de post zes dagen per week moest worden bezorgd. De afschaffing van de maandag nam vier jaar in beslag. Misschien gaat de volgende dag er sneller af.

De veranderingen van 1 januari laten zien dat Rutte II nog maar net begint

Nog eentje: nieuwe zeventigers hoeven zich niet meer medisch te laten keuren om hun rijbewijs te vernieuwen. De grens voor de keuring gaat naar 75 jaar. We worden ouder en fitter. De AOW-leeftijd gaat trouwens ook met een maand omhoog op 1 januari: naar 65 jaar en twee maanden. Nog acht jaar, dan gaat de AOW in vanaf 67 jaar. De maximale hypotheekrenteaftrek gaat juist in stapjes omlaag.

Dit is het droge gezicht van de politiek: het fabriceren van regels, en hervormen met kleine passen, nu eens een beetje versneld, dan weer vertraagd. Je merkt zulke veranderingen vaak pas echt op de dag dat ze ingaan. In de loop van het jaar trekt Den Haag vooral aandacht door moeizame en lange onderhandelingen over grote, taaie dossiers – ontslagrecht, pensioenen, sociaal leenstelsel. Het gaat vaak over rekensommen die moeten optellen tot het gewenste aantal miljarden aan bezuinigingen. Of over wetsvoorstellen en parlementaire debatten waarvan de grote lijnen abstract zijn en de details vooral voor specialisten spannend. Wetgeving is voor een belangrijk deel handwerk dat in kleine lettertjes eindigt. Maar wat zeggen de regels van dit jaar over de manier waarop we geregeerd worden?

Wat opvalt: 2014 is geen revolutionair jaar. Grote systeemveranderingen blijven uit. Zoals elk jaar worden er tarieven bijgesteld: alimentatie, uitkeringen, het verplichte eigen risico in de zorg (van 350 naar 360 euro). Er wordt aan fiscale knoppen gedraaid om de overheidsinkomsten groter te maken zonder de lasten al te veel op te jagen, vergoedingen in de zorg veranderen. Zaterdag stond het overzicht van alle aanpassingen in de krant.

Maar verder? Binnenkort hoeft niemand meer te onthouden waar de twee delen van het kentekenbewijs liggen: vanaf heden wordt een kentekencard met chip verstrekt. Televisiekijkers met een digitaal standaardpakket kunnen vanaf 2014 beschikken over minimaal 30 zenders. Hbo-afgestudeerden mogen zich ook bachelor gaan noemen.

En het zal weinigen zijn ontgaan: alcohol en tabak zijn vanaf 1 januari niet meer te koop voor wie nog geen 18 jaar is. Sinds 1932 lag de grens bij 16 jaar. Slechts elf procent van de gemeenten gaat meteen boetes uitdelen, zocht deze krant uit. Maar het gaat erom dat de nieuwe norm zich in de hoofden nestelt. Ook verboden, vanaf 1 januari: het terugdraaien van kilometerstanden bij personenauto’s en bestelauto’s. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Milieu is dat bij ongeveer vijf procent van de auto’s gebeurd.

Zulke regels roepen het vermoeden op dat we niet ver weg zijn van een perfecte samenleving, waarin alles echt helemaal geregeld is. De puntjes op de i. Zo is het niet. De oogst van nu laat zien dat het kabinet nog weinig van zijn programma heeft kunnen realiseren, afgezien van de bezuinigingen. 2013 was het jaar van de moeizame zoektocht naar meerderheden. Als 2014 productief wordt, is de balans op 1 januari 2015 anders. Dan voltrekt zich de grootste operatie van dit kabinet: de overheveling naar gemeenten van de jeugdzorg, de thuiszorg, en de integratie op de arbeidsmarkt van gehandicapten en langdurig zieken. De nieuwe regels voor de pensioenopbouw gaan in, en later die voor het ontslagrecht en flexwerkers. Intussen is het passend onderwijs ingevoerd voor leerlingen met een handicap. Regelfabriek Rutte moet dit jaar op productiesterkte komen.