Die aparte verzekering is er toch niet voor niets?

De eerste doden zijn al gevallen dit seizoen. De toestand van oud-coureur Schumacher is kritiek. Hoe gevaarlijk is skiën?

Skipistes in de omgeving van Méribel waar Schumacher zondag ten val kwam. Foto Reuters

Prins Friso raakte vorig jaar bedolven onder een lawine. Deze zondag kwam een zestienjarige jongen uit Overijssel om nadat hij ongelukkig was gevallen op een piste in Oostenrijk. En dezelfde dag kwam het nieuws over het skiongeluk van autocoureur Michael Schumacher, die ondanks het dragen van een helm in coma raakte na een val op zijn hoofd. Het wintersportseizoen is pas een paar weken oud en nu al rijst de vraag: gaan we sneller, roekelozer en onveiliger de berg af?

Nee, wintersporten is niet onveiliger geworden. De cijfers spreken dat tegen. Van de één miljoen Nederlandse wintersporters zijn volgens de Nederlandse Ski Vereniging jaarlijks zo’n zestigduizend die na het wintersporten een medische behandeling krijgen, en dat aantal is de afgelopen jaren stabiel.

Bij wintersporters moeten vooral knieën het ontgelden, met bijna een kwart de meest voorkomende blessure in de toptien van wintersportletsels. Daarna volgen schouders (11 procent van de letsels), enkels en hoofden (beide 9 procent).

Er gaan volgens de Nederlandse Ski Vereniging wel meer mensen buiten de piste skiën en snowboarden (off-piste), en toch gebeuren er niet meer ongelukken. „Dus wintersporten is eigenlijk juist veiliger geworden”, zegt commercieel directeur van die skivereniging, Bart Romani. Ja, mensen nemen wel meer risico’s, maar ze bereiden zich ook beter voor. „Wij noemen dat het ‘Friso-effect’. Sinds het ongeluk met de prins zien we alleen maar meer aanmeldingen bij onze cursussen voor verantwoord off-pisteskiën, en we verkopen meer lawineairbags.” Zo’n veelbesproken ongeluk draagt volgens de NSkiV bij aan de bewustwording van de gevaren.

Daarbij komt dat de tweede generatie Nederlandse wintersporters nu de pistes bevolken. Romani: „Dat zijn dertigers en veertigers die van kinds af aan skiën en boarden, en dat daarom vaak stukken beter doen dan de ouders die het hun hebben geleerd.”

Off-pisteskiën, wat overigens niet overal verboden is, heeft na een aantal geruchtmakende ongelukken een gevaarlijke bijklank gekregen. Maar verreweg de meeste ongevallen gebeuren óp de piste, zegt Romani. „Als het met Friso of Schumacher gebeurt, wordt dat natuurlijk breed uitgemeten. Maar het seizoen is net begonnen, en er zijn in de Alpen al 250.000 mensen van alle nationaliteiten die zich hebben gemeld bij de medische diensten, bijna allemaal kleine ongevalletjes, opgelopen op de piste.” Een verrekte duim, een beurse schouder. Off-piste zijn de ongevallen schaarser, maar wel vaak ernstiger.

Wintersporters gaan op pad met betere skispullen, winterlanden zorgen voor strengere regels en naleving daarvan, goed geprepareerde pistes zonder kans op lawines, elektronica voor noodgevallen buiten de pistes, skileraren met EHBO-pakketten en cursussen. De lijst is lang. „Maar wie de spullen heeft om risico’s mee te kunnen nemen, zoekt ook die randen van de veiligheid op,” zegt ANWB-woordvoerder Ad Vonk. „Het is in de basis veiliger geworden, maar skiën en snowboarden blijven risicosporten. Als we als ANWB waarschuwen voor de gevaren, worden we vaak een beetje uitgelachen. Maar we blijven het doen.”

Volgens Fleur Stolwijk, skilerares in het populaire, Oostenrijkse skigebied Ischgl, is skiën net als andere sporten zoals voetbal. „Ook dan kun je je been breken.” Ze vindt alle veiligheidsmaatregelen een goede zaak, maar het moet niet betuttelend worden. „Skiën is leuk, dan moet je niet mensen gaan beboeten omdat ze te hard van de pistes afgaan.” Het grote probleem is de drukte, aldus Stolwijk. Zelf heeft ze daar geen last van, want Ischgl is groot genoeg om de drukte te spreiden.

Schumacher viel verkeerd, maar nam ook risico’s. Hij skiede, tussen twee pistes in, op een plek waar slechts een laagje verse sneeuw lag. Tot Kerst had het daar nauwelijks gesneeuwd, en toen ineens heel veel. Pistes hebben als ondergrond doorgaans een zachte grasweide, maar daarbuiten kunnen grote, scherpe rotsen onder dat laagje verse sneeuw verborgen zijn. Schumacher nam een risico door zo vroeg in het seizoen buiten de pistes te gaan.

Risico’s horen erbij, zegt Ad Vonk. „We moeten beseffen dat je je voor sporten als skiën en snowboarden niet voor niets apart moet verzekeren. Ongevallen horen bij wintersporten.”