Bizarre staatsgreep van Congolese profeet mislukt

In de hoofdstad Kinshasa vielen bij een actie van aanhangers van profeet Mukungubila gisteren circa honderd doden.

Aanhangers van een zelfbenoemde profeet hebben gisteren op drie plaatsen in de Democratische Republiek Congo aanvallen uitgevoerd op strategische doelen om het land te verlossen van president Joseph Kabila. Bij de bizarre poging tot een staatsgreep kwamen vermoedelijk honderd mensen om het leven. De profeet Paul Joseph Mukungubila, die eerder kritiek uitoefende op Kabila wegens een begin deze maand gesloten vredesakkoord met de rebellengroep M23 in het oosten van het land, zei dat zijn aanhangers reageerden op pesterijen door de politie.

Rond negen uur ’s ochtends vielen met messen en hakbijlen bewapende aanhangers van Mukungubila het nationale tv-station in de hoofdstad Kinshasa aan en namen korte tijd de uitzending over. Tegelijkertijd voerden zijn supporters een aanval uit op de luchthaven, en werd bij de grote militaire kazerne Tshatshi een half uur lang hevig geweervuur gehoord. Vervolgens kwamen er berichten uit de zuidelijke mijnstad Lubumbashi dat leger en politie acties uitvoerden bij de woning van de profeet. Ook werd de luchthaven van de stad Kindu in het oosten korte tijd bezet gehouden.

De autoriteiten spraken na enkele uren over een uiterst onprofessionele poging de regering omver te werpen. De aanvallers waren slecht bewapend maar kennelijk hadden ze wel hun acties gecoördineerd. De luchthaven in Kinshasa moest worden gesloten. Tijdens de tijdelijke overname van het tv-station zei een van de aanvallers voor de camera: „Mukungubila is gekomen om jullie te bevrijden van de slavernij van de Rwandezen” en „voor Kabila is het vanaf vandaag voorbij”.

In preken en epistels had de zich tot profeet uitgeroepen Mukungubila zich eerder fel verzet tegen het vredesverdrag met M23. Deze rebellengroep van Tutsi’s opereerde met steun van Rwanda in het oosten totdat ze vorige maand werden verslagen door het Congolese leger, met steun van een vredesmacht van de Verenigde Naties. President Kabila sloot een deal waarbij een deel van de M23-strijders in het nationale leger wordt opgenomen. Dat is een doorn in het oog van vele Congolezen en Mukungubila speelt daarop in bij zijn campagnes tegen Kabila. Mukungubila en Kabila komen beiden uit de zuidoostelijke regio Katanga, maar Kabila’s vader Laurent woonde lange tijd in Oost-Afrika en daarom wordt Joseph vaak denigrerend ‘de Rwandees’ genoemd.

Congo is een beruchte falende staat in Afrika. Bij afwezigheid van staatsstructuren oefenen katholieke en protestante kerken maar ook veel pinkstergemeentes en macabere sektes buitengewoon veel invloed uit in het land. Talrijke tv-stations zenden de hele dag religieuze programma’s uit en enkele predikers hebben hun eigen tv-station. Overal op de straathoeken bieden predikers luidruchtig hun diensten aan en vele zijn beroemd om het uitdrijven van slechte geesten.

Na de katholieken en de protestanten zijn de Kimbanguisten de grootste religieuze groep met tussen de drie en vijf miljoen aanhangers. De Belgische kolonialen vreesden de invloed van hun toenmalige leider Simon Kibangu, hij werd gearresteerd en zijn kerk verboden. Het leger van Kabila voerde in 2008 strijd met een andere invloedrijke religieuze sekte, de Bundu dia Kongo. Deze groep, die onafhankelijkheid wenst voor een deel van West Congo, had veel magische krachten maar weinig wapens en het regeringsleger doodde zeventig aanhangers.

Mukungubila sluit zich dus aan bij een lange rij half politiek half religieuze sektes. Hij deed in 2006 mee aan de presidentsverkiezingen en kreeg 0,35 procent van de stemmen. Sindsdien viel hij op door zijn vlammende preken en felle stukken op het internet waarin hij zich, baserend op Bijbelteksten, presenteert als een speciale afgezant van God.

Kennelijk liepen zijn problemen met de lokale overheid vorige week uit de hand toen bij zijn kerk en huis in Lubumbashi arrestaties plaatsvonden onder zijn aanhangers.

Kabila had de afgelopen weken net belangrijke wijzigingen doorgevoerd in het veiligheidsapparaat. Hij verving het omstreden maar invloedrijke hoofd van de nationale politie, John Numbi, door Charles Bisengimana, een Tutsi uit het oosten.