‘Van den vos’: brutaal totaaltheater

De grote gezelschappen kozen veelal voor veilig, daarom weinig van hen in de lijstjes dit jaar. Nee, 2013 was het jaar van de kleine clubs en jonge makers, die met frisse energie en vernieuwingsdrang de podia bestormden.

Dit brutale, hemelbestormende gezelschap uit Vlaanderen maakt al een jaar of vier ambitieus, spectaculair, grootschalig (locatie-) theater. In 300 el x 50 el x 30 el bouwden ze op toneel een heel dorp na; een halve cirkel van houten huisjes waarvan een langsrijdende camera inpandige privétaferelen onthulde. En Terminator Trilogie had een overweldigend rommelmarktdecor zo groot als een voetbalveld. Technisch onhaalbaar, onmogelijk, te duur; FC Bergman heeft lak aan dat soort beperkingen en imponeert met wat ze op toneel gedaan krijgt. Beproefde methode: massa. Het lukt het gezelschap keer op keer om tientallen vrijwilligers te mobiliseren. Geleerd van opera’s, demonstraties en voetbalstadions: zoveel mensen op de been maakt meteen indruk. Zie het existentiële slot van 300 el.., met bijna honderd hulpeloos hupsende mensen op toneel. Een geestige en ontroerende kijk op de ‘condition humaine’.

Met inhoud of dramaturgie namen de theatrale krachtpatsers het tot nu niet zo nauw. Maar in Van den vos verrijkt FC Bergman de jeugdige bravoure met de bewezen kwaliteit van toneelschrijver Josse De Pauw en acteerkanonnen Dirk Roofthooft en Viviane De Muynck. Natuurlijk werd ook het Antwerpse Bourlatheater weer ingrijpend verbouwd: de zaal moest wijken voor een zwembad. Achter een gigantische glazen pui doemt een oneindig duister bos op. Op het glas wordt vernuftig film geprojecteerd. Het Duitse kamermuziekensemble Kaleidoskop creëert daarbij live een fascinerende, verontrustende soundtrack.

Maar dit keer staan nu eens alle effecten in dienst van het verhaal. Die scherpere focus en het betere evenwicht tussen vorm en inhoud maken Van den vos tot werkelijk groots en verbluffend totaaltheater.

Herien Wensink