Uitlokken tot scherpe uitspraak

Wat door de wol geverfde interviewers denken dat ze doen is heel anders dan wat ze daadwerkelijk doen in hun vraaggesprekken, ontdekte promovenda communicatiewetenschap Keun Young Sliedrecht (1981). Ze fileerde zestig sollicitatiegesprekken, politieverhoren en interviews om te kijken hoe samenvattingen werden gebruikt.

Heb je zelf bij al die interviews gezeten?

„De politieverhoren waren opgenomen, daar mocht ik niet bij zijn. Ik ben wel naar de politieacademie geweest om te kijken hoe verhoorders getraind worden met behulp van acteurs. De interviews waren ook opnames, van Paul Witteman die Job Cohen interviewt in Buitenhof bijvoorbeeld. Bij een deel van de sollicitatiegesprekken was ik wel aanwezig. Sommige kandidaten weigerden, die waren zo zenuwachtig dat ze er niet nog een tweede persoon bij wilden hebben.”

Wat heb je gevonden?

„De adviezen in de leerboeken zijn vrij algemeen. Bijvoorbeeld: gebruik een samenvatting om structuur aan te brengen. Maar journalisten, verhoorders en selecteurs gebruiken haar allemaal verschillend. Een agent vat tijdens het verhoor steeds samen zodat hij direct een verslag kan typen. In een journalistiek interview bepaalt de richting die de journalist op wil het moment waarop wordt samengevat. Als Job Cohen geen uitspraak wil doen over een onderwerp, en de journalist ernaartoe werkt om een gepeperde uitspraak te krijgen, dan komt daar een scherp geformuleerde samenvatting.”

Wat hebben interviewers hier aan in de praktijk?

„Als je journalisten of verhoorders hun eigen gesprekken, of die van anderen, laat analyseren zoals ik heb gedaan, leren ze meer dan van een algemeen advies. Mijn onderzoek laat zien hoe je beter kan trainen.”

Dus er moet een handboek komen voor conversatieanalyse?

„Ja, of een verbetering in de bestaande boeken. Voorlopig kan ik er niet mee verder, ik begin per 1 januari als docent bij de opleiding communicatiewetenschappen in Amsterdam.”

Hoe vond je het om dit onderzoek te doen?

„Ik heb er zeven jaar over gedaan, omdat ik naast mijn onderzoek ook lesgaf en in de afgelopen jaren twee kinderen heb gekregen. Het ging met ups en downs, maar ik vond het onderwerp ontzettend leuk. Het heeft een wetenschappelijke kant, maar ook een heel praktische.”

Niki Korteweg

Keun Young Sliedrecht verdedigt haar proefschrift op vrijdag 10 januari 2014 aan de Vrije Universiteit Amsterdam.