Liever zaken doen met extremist in pak

Ik denk graag een beetje na over extremisten. Het Midden-Oosten wordt er nu werkelijk mee overspoeld; van Pakistan en Afghanistan (die in dit opzicht onverbrekelijk zijn verbonden met het Midden-Oosten), via Irak en Syrië naar Egypte, Libië en Algerije zuidwaarts. En nu bedoel ik de grote concentraties. Overal elders zitten kleinere groepen, die niet of nauwelijks in het nieuws komen. Wij van de media kunnen niet alles melden, nietwaar? Het moet wel leuk en afwisselend blijven.

Het is op zo’n moment altijd aardig te bedenken dat nogal wat internationale prominenten nog geen drie jaar geleden, na de val van een paar Arabische leiders, het extremisme tot de grote verliezer verklaarden. Onder hen was de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken en mogelijk toekomstige president Hillary Clinton. Want nu die vastgeroeste autocraten waren gewipt, ging het feest van de democratie beginnen. En daar waren extremisten natuurlijk niet aanwezig. Deze zienswijze was gebaseerd op het ongefundeerde idee dat ook president Bush jr. koesterde, dat extremisten geen kans hebben waar de burgers ook met vrije verkiezingen hun zin kunnen krijgen. Waarom in vredesnaam? Ook in democratieën wordt heel wat afgeterroriseerd. Bovendien heeft de Arabische Lente geen democratie opgeleverd. En nog wat bovendienen.

U gaat er nu vanuit dat ik het over de Al-Qaeda-achtigen heb. Dat is een automatisme: extremisten zijn Al-Qaeda. Toch zijn er ook andere partijen die niet minder in aanmerking komen voor de kwalificatie extremist. Neem Bashar al-Assad. De methoden van de Syrische president en zijn manschappen vertonen bijzonder veel overeenkomsten met die van Al-Qaeda en gelijkgestemden. Zijn luchtbombardementen op woonwijken zijn bijvoorbeeld precies zoals hun autobommen bij cafés of een markt bedoeld om te terroriseren. Allebei ontvoeren ze tegenstanders, en folteren en executeren ze zonder vorm van proces. Het doel van beiden is angst aanjagen, zodat de burgers doen wat zij willen. Namelijk een islamitisch of een anders geïnspireerd heilsrijk accepteren. Het verschil is dat zijn aantal slachtoffers nog altijd vele malen hoger is.

Het interessante is dat dankzij die andere soort extremisten, Assad langzaam steeds aanvaardbaarder wordt. Mijn boosaardige geest zegt dat hij Al-Qaeda c.s. willens en wetens heeft gespaard om dit doel te bereiken, maar hard bewijs is er niet. „Hoe slecht Assad ook is, hij is niet zo slecht als de jihadisten die de macht zouden overnemen in zijn afwezigheid”, zei onlangs een invloedrijke Amerikaanse oud-ambassadeur in de regio, Ryan Crocker. Dat was tekenend. Is het u niet opgevallen dat westerse leiders nauwelijks meer reppen van Assads opstappen? Dat was het eerste jaar van de opstand wel anders. Wij pakkendragers doen toch liever zaken met een mede-pakkendrager.

Dat Assad tegen een paar futiele hervormingen met de zegen van het Westen aanblijft, lijkt me sterk. Maar vooral omdat de niet-pakkendragende extremisten dat niet pikken.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plek iedere maandag de feiten van de hypes.