Hét prestigeproject van Poetin wordt bedreigd. Drie vragen over Volgograd

Poetin heeft een groot probleem. Zijn paradepaardje, de Olympische Winterspelen in Sotsji, wordt bedreigd door aanslagen. Drie vragen over de aanslagen en wat dit voor Poetin betekent.

Ambulances staan bij de plek waar eerder vanochtend een zelfmoordterrorist zich opblies in een trolleybus in de Russische stad Volgograd Foto AP / Denis Tyrin

President Vladimir Poetin heeft een groot probleem. Zijn paradepaardje, de Olympische Winterspelen in Sotsji, wordt bedreigd door aanslagen. Over minder dan zes weken beginnen de spelen in de Zuid-Russische stad en de aanslagen in Volgograd laten zien dat Poetin de zaak niet onder controle heeft. Drie vragen over de aanslagen en wat dit voor Poetin betekent.

Wie zitten er achter de aanslagen?

Over de aanslagplegers is nog veel onduidelijk, onder meer doordat de aanslagen niet zijn opgeëist. Uiteraard wordt er wel volop gespeculeerd. Zo is volgens Dagestan, een Russische deelrepubliek, de aanslag op het treinstation gepleegd door een ‘zwarte weduwe’.

De Russische politie identificeerde de vrouw als Oksana Arslanova. Haar man, een islamistische strijder, zou tijdens een gevecht met een Russische anti-terreureenheid in maart 2012 zijn omgekomen. Echter ontkent een vrouw op Facebook, die ook Oksana Arslanova heet, dat zij er bij betrokken is.

De meest recente aanslag, die vandaag tijdens de ochtendspits plaatsvond in een trolleybus, zou volgens Russische media het werk zijn van een tot de islam bekeerde Rus.

Beelden van de aanslag:

Waarom hier, waarom nu?

Volgograd is één van de grootste Russische steden ten noorden van de Kaukasus (Wiki). Er woedt in de Kaukasus al twee decennia lang een oorlog tussen het Kremlin en islamitische separatisten. De separatisten willen een emiraat (Wiki) in de Zuid-Russische regio, maar zijn er daarnaast voornamelijk op uit om de ‘hoge bazen’ in het Kremlin te ondermijnen. Hubert Smeets, Rusland-specialist van NRC, schreef vanochtend in nrc.next:

“De separatisten laten met de acties in Volgograd zien dat hun ‘strijders’ na twee bloedige Tsjetsjeense oorlogen (1994-1996 en 1999-2009) nog steeds in staat zijn tot diep in Rusland te opereren. Zo willen ze ook aantonen dat de Spelen niet per se rustig en geweldloos hoeven te verlopen.

Sotsji, waar over enkele weken de Winterspelen van start gaan, ligt in dezelfde regio als Volgograd. De twee plaatsen liggen dan wel zo’n zevenhonderd kilometer uit elkaar, de aanslagen vormen wel een bedreiging voor Poetin.”

Of dit het begin is van meer aanslagen is afwachten. De aanslagen zijn niet nieuw, zo werd er in oktober in Volgograd een soortgelijke aanslag gepleegd, ook door een vrouwelijke zelfmoordterrorist. Ze liet in een bus bommen ontploffen, daarbij kwamen zeven mensen om.

En ook die staat niet op zichzelf, volgens de onafhankelijke journalistieke website De Kaukasische Knoop werden in de afgelopen maand maar liefst 32 grotere en kleinere aanslagen gepleegd.

Wat zijn de gevolgen voor Poetin?

Elke smet op de Spelen is vervelend voor president Poetin. Na de aanslag van gisteren heeft Poetin duidelijk gemaakt dat hij zich direct met de antiterreurmaatregelen in Volgograd en Sotsji bemoeit. Zo heeft hij het hoofd van zijn veiligheidsdienst (FSB) naar Volgograd gestuurd.

Een luchtfoto met daarop twee stadions in Sotsji: het Fisht-stadion en de Bolsjoj-ijshal. Foto EPA/ Maxim Shipenkov

Smeets:

“Het feit dat Poetin het hoofd van zijn geheime dienst persoonlijk naar de stad stuurt, geeft aan dat Poetin de zaak persoonlijk hoog opneemt. Ook laat hij hiermee indirect merken dat hij vindt dat de chef van de FSB zijn eigen ‘rommel’ moet opruimen, omdat deze kortgeleden nog verklaarde dat de geheime dienst succesvol was geweest in het oprollen van islamitische separatisten. Verder zullen de veiligheidsmaatregelen in Sotsji ‘maximaal’ zijn, wat ongetwijfeld consequenties zal hebben voor de sfeer daar.

Poetin is nu dertien jaar aan de macht en op het moment suprême gaat het voor hem goed mis. Jarenlang heeft hij de tijd gehad om zijn machtsimperium op te bouwen en de FSB en de politie te versterken met als doel dergelijke aanslagen te voorkomen. De gebeurtenissen in Volgograd laten zien dat dat niet helemaal is gelukt.”

De Russische staatstelevisie-zender Russia Today over de verscherpte veiligheidsmaatregelen:

Het internationaal olympisch comité (IOC) liet gisteren weten alle vertrouwen te hebben in de getroffen veiligheidsmaatregelen.

“Bij de Spelen is de veiligheid de verantwoordelijkheid van de lokale autoriteiten en we twijfelen er niet aan dat de Russen die taak aankunnen.”

De plekken op de kaart, van boven naar beneden: Moskou, Volgograd en Sotsji.

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad meer over de aanslagen in Volgograd.

    • Nando Kasteleijn