Dit is het werk van de ‘zwartkonten’

Een zelfmoordaanslag in de Russische stad Volgograd kostte gisteren 17 mensen het leven // In aanloop naar Sotsji tonen ‘strijders’ hun gewelddadige kracht // Vier vragen over de aanslag

De zelfmoordaanslag op het grootste treinstation van Volgograd is mogelijk gepleegd door een ‘zwarte weduwe’. Foto AFP

Redacteur Rusland

Nog geen zes weken voor de opening van de Olympische Winterspelen in Sotsji zijn bij een zelfmoordaanslag in Volgograd gisteren zeventien mensen om het leven gekomen. Circa veertig mensen raakten gewond, van wie twaalf ernstig.

Het is de derde dodelijke aanslag in het zuiden van Rusland in twee maanden tijd. Eind oktober kwamen bij een zelfmoordaanslag op een bus in dezelfde stad zes burgers om het leven. Afgelopen vrijdag ontplofte er in het 700 kilometer zuidelijker gelegen Pjatigorsk een autobom die drie burgers doodde.

Wie is de dader?

Daarover rees gisteren verwarring. De zelfmoordaanslag, op het treinstation, is volgens Dagestan, een buurland van Tsjetsjenië, het werk van een ‘zwarte weduwe’ uit deze Russische deelrepubliek in de Kaukasus. Ze zou Oksana Arslanova heten, aldus de politie. Haar man is volgens de politie een islamitische ‘strijder’ geweest, die in maart 2012 bij een gevecht met Russische antiterreureenheden zou zijn omgekomen. De vrouw zelf zou behoren tot een groepje ‘zwarte weduwen’, van wie een vrouw eind oktober de zelfmoordaanslag pleegde op de stadsbus in Volgograd. Volgens andere politiediensten zouden echter een man en een vrouw samen de daders zijn. Videobeelden zouden dat bewijzen.

Is er een link met Sotsji?

Jazeker. De Olympische Winterspelen, die op 7 februari in Sotsji beginnen, zijn de belangrijkste aanleiding voor ‘strijders’ in de Kaukasus om hun gewelddadige kracht te tonen. Sotsji ligt aan de rand van dit gebied dat al twee decennia kampt met (separatistisch) geweld.

Sinds brandhaard Tsjetsjenië met harde hand wordt geregeerd door de Kremlin-getrouwe ‘president’ Ramzan Kadyrov, is het geweld overgeslagen naar de andere islamitische republieken in de regio. Volgograd is een van de belangrijkste steden in Zuid-Rusland en ligt circa duizend kilometer van Sotsji.

En wat vindt Rusland ervan?

Justitie in Rusland noemt de aanslag in Volgograd een „daad van terrorisme”. De Tsjetsjeense leider Kadyrov pleitte voor het „ongelimiteerd straffen van de terroristen” die volgens hem door het parlement „buiten de wet moeten worden geplaatst”. Russische nationalisten hebben echter opgeroepen tot actie tegen alle immigranten uit de Kaukasus en hebben ‘Russische marsen’ aangekondigd tegen de ‘zwartkonten’, zoals de bewoners van de Kaukasus vaak minachtend worden genoemd. Een adviseur van de burgemeester van Volgograd, de stad die tot 1961 Stalingrad heette, probeerde de gemoederen te bedaren door uitdrukkelijk te zeggen dat in Volgograd alle etnische groepen moeten kunnen samenleven.

Is dit een voorbode?

Naarmate de Spelen dichterbij komen, neemt de intensiteit van de aanslagen toe. Maar het geweld is niet van vandaag of gisteren. In de Russische Kaukasus hebben volgens de onafhankelijke journalistieke website De Kaukasische Knoop afgelopen maand liefst 32 grotere en kleinere aanslagen plaatsgevonden.

De islamitische separatisten, die zeggen te ijveren voor een emiraat in de Kaukasus maar vooral uit zijn op het ondermijnen van het gezag van de zetbazen van het Kremlin, laten met de acties in Volgograd zien dat hun ‘strijders’ na twee bloedige Tsjetsjeense oorlogen (1994-1996 / 1999-2009) nog steeds in staat zijn tot diep in Rusland te opereren. Zo willen ze ook aantonen dat de Spelen niet per se rustig en geweldloos hoeven te verlopen. Op zijn beurt heeft president Vladimir Poetin van Rusland geprobeerd duidelijk te maken dat hij zich direct met de antiterreurmaatregelen in Volgograd en de Kaukasus bemoeit. De Winterspelen zijn voor Poetin een politiek prestigeproject.