De eerste vijf dagen na de geboorte zijn cruciaal voor band vader en kind

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Metro, NOS en NRC, vorige week

De aanleiding

Vaders. Opgelet! Was je stiekem van plan de stad te verlaten voor een mannenweekend, terwijl je zwangere vrouw of vriendin ieder moment kan bevallen? Niet doen! Dat kan namelijk jouw relatie met je kind in een later stadium verpesten. Vooral de eerste vijf dagen na de geboorte zijn cruciaal voor de band tussen ouder en kind, zegt minister van Sociale Zaken, Lodewijk Asscher.

Vorige week zondag zei de minister in het praatprogramma van Eva Jinek dat onderzoek uitwijst dat het vaderlijk contact de eerste dagen bepalend is voor de betrokkenheid die vaders op de lange termijn hebben. „Anders krijg je inderdaad het risico dat de zorg automatisch weer naar de vrouw gaat”, zei Asscher. Hij pleit dan ook voor meer verlofdagen voor vaders. Nu hebben vaders recht op twee betaalde verlofdagen. Asscher gaat dat verhogen naar vijf dagen. Werkgevers moeten die drie extra dagen betalen.

De minister is op het moment dat wij hem willen benaderen op vakantie. We kunnen hem niet vragen uit welk onderzoek blijkt dat de eerste dagen cruciaal zijn voor een gebalanceerde zorgverdeling tussen vader en moeder in een later stadium. Zijn woordvoerder weet het ook niet. We gaan zelf op onderzoek uit.

En, klopt het?

Om de vraag te beantwoorden nemen we contact op met een paar pedagogen, ontwikkelingspsychologen en één familiesocioloog. Dit is wat we te weten komen over baby’s en papa’s.

Vrouwen nemen als drager van het kind van nature meer zorg op zich. Een vrouw zegt bijvoorbeeld ook veel eerder ‘mijn kind’, dan een vader, zegt Louis Tavecchio, emeritus hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam. Al voordat de baby ter wereld komt, is de aanwezigheid van de vader daarom belangrijk, zegt Tavecchio. De baby kan tijdens de zwangerschap gewend raken aan de stem van de vader.

Daarnaast blijkt uit Vlaams onderzoek onder 187 vaders in wording uit 2010, door socioloog Lore van Gorp, dat vaders die ook vóór de geboorte inspanning leveren, na de geboorte meer betrokken zijn. Familiesocioloog Renske Keizer onderschrijft dit. De vader ontwikkelt voor en tijdens de geboorte een band en dat is van belang voor de vader-kindband op latere leeftijd, zegt Keizer.

Vrouwen hechten zich hormonaal sneller aan het kind dan een vader. Bij de vrouw komen er tijdens de zwangerschap hormonen vrij waaronder oxytocine, ‘het liefdeshormoon’, vertelt Chantal Kemner hoogleraar biologische ontwikkelingspsychologie. Deze hormonen zetten meteen het biologische hechtingsproces tussen moeder en kind in gang, zegt Kemner, die ook hoofd is van het ‘babybreinlab’ van de Universiteit van Utrecht. De moeder hecht zich dus veel sneller aan het kind dan de vader. Volgens Kemner wijst onderzoek uit dat de vader eerst fysiek contact nodig heeft met het kind om datzelfde hormonale biologische hechtingsproces in gang te kunnen zetten.

Het is moeilijk om die hechting op te bouwen op afstand. Maar wat zegt de aanwezigheid van de vader tijdens de eerste vijf dagen over de betrokkenheid die hij in een later stadium voor zijn kind voelt?

Volgens Tavecchio is er geen hard bewijs dat de aanwezigheid van de vader die eerste vijf dagen cruciaal is voor de zorg in een later stadium. Ook als de vader de eerste dagen na de geboorte niet aanwezig zou zijn, kan hij alsnog een hele zorgzame vader worden, zegt Tavecchio. Familiesocioloog Keizer zegt ook dat ze niet bekend is met Nederlands onderzoek waaruit blijkt dat die eerste paar dagen bepalend zijn voor de zorg later. Maar dat doet niet af aan het belang van de aanwezigheid van de vader in het beginstadium, zegt Tavecchio. Het van uur tot uur meemaken van de beginperiode is belangrijk voor de kwaliteit van de relatie tussen het kind en de vader, zegt hij. De vader moet dus vóór, tijdens en na de geboorte – voor langer dan vijf jaar dagen – betrokken zijn. Dat vergroot de band met het kind in een later stadium.

Zowel Tavecchio als Keizer vindt dan ook dat Asscher juist voor méér vaderschapsverlof moet pleiten, bijvoorbeeld twee weken. En niet onbetaald maar betaald. Rijke én arme vaders/families kunnen dan profiteren van de aanwezigheid van de vader en dat is goed voor de vader-kindband op de korte en de langere termijn, zegt Keizer.

Conclusie

Minister Asscher zei vorige week zondag in het programma van Eva Jinek dat de aanwezigheid van de vader, een paar dagen na de geboorte, bepalend is voor de zorgverdeling tussen vader en moeder op de lange termijn. Hoewel de hechting van vader en kind vooral in de eerste dagen plaatsvindt, is het geen voorwaarde voor de zorgzaamheid van de vader in een later stadium. Aanwezigheid van de vader in het beginstadium is belangrijk, maar moet ook structureel zijn. Wij beoordelen deze stelling daarom als half waar.

    • Maral Noshad Sharifi