Zullen we het er nooit meer over hebben?

De NS wil niks meer horen over het Fyra-debacle. Maar Nederland kan fluiten naar een hogesnelheidstrein.

Een besmette naam, Fyra, die de Nederlandse Spoorwegen liever nooit meer willen horen. De NS heeft in elk geval in woord afscheid genomen van alles wat ook maar een beetje naar de Fyra ruikt. Sinds twee weken spreekt het bedrijf over ‘Intercity Direct’. En ook Hispeed, dat de hogesnelheidslijn tussen Amsterdam en Brussel exploiteert, bestaat straks niet meer als apart bedrijf. Het wordt onderdeel van de NS.

De aanschaf van de Fyra-treinen was één van de meest dramatische beslissingen in de NS-geschiedenis. Fyra staat synoniem voor treinen waarvan bodemplaten loslaten en deuren niet goed sluiten, voor toestellen die stil komen te staan in tunnels en niet tegen winterse omstandigheden kunnen. Na vijf probleemweken werden ze in januari van het spoor gehaald.

De NS wacht nu langdurige rechtszaken tegen Fyra-fabrikant AnsaldoBreda. Het Italiaanse bedrijf houdt vol dat de mankementen snel zijn op te lossen en dat de NS ze zelf heeft veroorzaakt door verkeerd met de wagons om te gaan. De NS wil de ongeveer 200 miljoen euro aanschafkosten terug van Finmeccanica, het moederbedrijf van AnsaldoBreda. Maar ook de kosten voor misgelopen inkomsten, extra kosten door de uitval van treinen en voor juridische procedures. Bij elkaar gaat het om honderden miljoenen. Andersom eist AnsaldoBreda 132 miljoen euro voor niet afgenomen treinen.

Maar de belangrijkste slachtoffers van het Fyra-debacle is de treinreiziger. Want wat kan hij in 2014 verwachten?

Het antwoord luidt: veel minder dan beloofd. In de politiek mag dan tot vervelens toe over ‘de Reiziger met de grote R’ worden gesproken, in de praktijk blijkt daar weinig van. Er komt volgend jaar één Thalystrein bij tussen Amsterdam en Brussel. De intercity van Den Haag naar Brussel gaat iets vaker rijden, twaalf keer per dag in plaats van tien. De oude Beneluxtrein dus, alleen rijdt die niet door tot Amsterdam en doet hij er langer over dan vroeger. Pas na 2014 gaat de Beneluxtrein vaker rijden, wordt de lijn doorgetrokken naar Amsterdam, en wordt (vanaf 2017) gebruikgemaakt van het snelle spoor dat ooit voor de Fyra was bedoeld. Hogesnelheidstreinen zullen er helemaal nooit rijden. De NS heeft gekozen voor treinen die maximaal 200 kilometer per uur gaan, vanaf 2022.

Concurrerende vervoerders als Arriva en Veolia zeggen betere plannen te hebben. Maar zij hebben het nakijken nu het kabinet heeft besloten door te gaan met de NS. Ze kunnen alleen een rechtszaak tegen de staat beginnen omdat de NS niet voldoet aan de afspraken die in 2001 zijn gemaakt. Of ze kunnen afwachten hoe het onderzoek van de Europese Commissie afloopt. Die bekijkt of sprake is van illegale staatssteun.

Helemaal klaar met de Fyra zijn we nog niet. De Tweede Kamer houdt komend jaar een parlementaire enquête naar het debacle van de trein. En ja, helaas voor de NS, zal de naam Fyra dan nog vaak vallen.

    • Oscar Vermeer