Van vrolijke rapper tot jihadist Dag mam, ik ga naar Syrië!

Robbin was een goede voetballer Nu zit hij met een vriend van Marokkaanse komaf in Syrië Dit was hun route van Arnhem naar het slagveld

verslaggevers

I. Hoe het begon

Wekenlang bekeken ze beelden van de burgeroorlog. Ze zagen kinderlijkjes, ontheemde gezinnen, foto’s van gewonde Syriërs. Het onrecht werd een obsessie.

Daarna vonden ze in de islam een rechtvaardiging om iets aan dat onrecht te doen. Het geloof werd een obsessie.

Robbin, Marouane en Hakim vertrokken naar Syrië.

In totaal zijn nu tien families uit Arnhem een zoon kwijt. De mannen zijn op jihad. Ze vechten of verlenen humanitaire hulp in Syrië. Ze willen dat Assad verdwijnt en dat Syrië een islamitische staat wordt.

Deze krant verbleef enkele dagen in Arnhem en sprak er met familieleden, vrienden en andere bronnen rondom de jonge jihadisten. De drie jongens maakten eenzelfde ontwikkeling door, blijkt uit de reconstructie: in een paar maanden veranderderden ze in radicale moslims die bereid zijn als martelaar te sterven.

Waar en door wie zijn ze beïnvloed?

II. Eerste contact met islam

In de Arnhemse wijk Malburgen wordt gerapt op straat. Een groepje Marokkaanse jongens in gewatteerde winterjacks. Hoofden gaan op en neer, op de maat van de muziek. Ze steken een middelvinger op naar de camera.

Het filmpje is in 2011 op YouTube gezet (zoek op: Team Liefde). Tussen deze straatjochies staat Marouane. Hij rapt over Malburgen, zijn wijk. Hij heeft het over meisjes, dat hij van „seks” houdt. „Ik neuk je moeder”, rapt hij.

Begin dit jaar verschijnt plots een reactie onder het filmpje. Iemand vraagt namens Marouane de video van YouTube te verwijderen, omdat zijn naam erin „te schande” wordt gemaakt.

Marouane is rond die tijd belijdend moslim geworden.

Net als zijn beste vriend, Robbin. De autochtone jongen woont ook in Malburgen. In deze wijk in het zuiden van Arnhem wonen veel islamitische jongeren (vooral van Marokkaanse afkomst), met wie Robbin bevriend raakt. Hij vindt de islam interessant, heeft zich voor een schoolpresentatie verdiept in de militante Amerikaanse moslimleider Malcolm X. Een fascinerende man, vindt Robbin.

Vroegere klasgenoten herinneren zich Robbin als een „hartstikke aardige jongen, heel sociaal en heel open”. Een goede voetballer ook. Robbin speelt in het eerste elftal van de plaatselijke voetbalclub Eendracht.

Hij slaagt voor mavo 4, maar een vervolgstudie gaat moeizaam. Hij weet niet goed wat hij wil. Sinds januari dit jaar werkt hij.

Robbin is veel bezig met rappen, samen met Marouane. Jongeren hangen op straat. Zo gaat dat in Malburgen. Ze ontmoeten elkaar in Chico’s Place, de halalsnackbar in het centrum van Arnhem, voor een döner kebab of een kapsalon. En bij snackbar Kom ‘r in. Daar kennen ze Hakim van.

De 21-jarige Hakim is een soort voorbeeld-Marokkaan. Hij werkt met gehandicapten en jongeren én is succesvol kickbokser. Thuis speelt hij vooral spelletjes op z’n tablet, zegt zijn moeder. Vaak met zijn jongere broertje.

Als Robbin zich tot de islam bekeert, verwatert het contact met zijn autochtone, niet-gelovige vrienden. Het was alsof hij zich van hen afkeerde, zegt een oud-klasgenoot. In Chico’s Place komen Robbin en Marouane meestal samen wat eten.

III. De verdieping

Het portaal van de Al Fath-moskee in Arnhem staat vol schoenen. Het vrijdagmiddaggebed begint. Hier kwamen Marouane, Robbin en Hakim vaak om te bidden.

Vaders die in de moskee komen, zijn ongerust over de vele jihadreizigers die uit hun stad zijn vertrokken. Ze hebben hun eigen kinderen ingeprent dat ze niet naar Syrië mogen gaan, vertellen ze.

Het moskeebestuur is minder open. Het wil geen gesprek over de jihadstrijders die in het gebedshuis kwamen. De meeste jongeren die in de moskee komen bidden, willen ook niet praten. De enkeling die wel iets wil zeggen, neemt het op voor de jihadreizigers: waarom zou je wél mogen vechten voor een Nederlands leger, vragen ze. En niet voor een islamitisch leger? Leg dat maar uit.

Uit affiches op Facebook blijkt dat in de Al Fath-moskee lezingen werden gehouden door salafistische predikers, aanhangers van een zeer orthodoxe stroming binnen de islam. Het gaat onder meer om de predikers Abou Sayfoullah, Al Khattab en Omar at Turkie. Nadat de Arnhemmers tijdens de ramadan van dit jaar dergelijke lezingen hebben bijgewoond, worden ze strenger in de leer. Marouane stopt na de ramadan met roken en slaat geen gebed meer over. Zijn moeder is daar dan nog blij mee. Was ze een paar jaar geleden nog bang dat haar zoon op het criminele pad zou raken, nu gedraagt hij zich keurig, ook tegen haar. „Goed zo, jongen”, zegt ze tegen hem, „de islam zal je rust geven”.

IV. Radicalisering

Sinds halverwege dit jaar rappen de jongens niet meer over meisjes en andere ‘wereldse’ zaken. Ze hebben het in hun nummers alleen nog over de islam. In juli scoren ze een hit op YouTube met het vrolijke nummer Ramadan. Het wordt zo’n 100.000 keer beluisterd.

Robbin en Marouane gaan Arabische lessen volgen bij de Arnhemse islamstichting Omar al Khattab. Bestuurder van de stichting is Anoire Rharssisse, blijkt uit stukken van de Kamer van Koophandel. Deze Rharssisse neemt ook de telefoon op bij de stichting. Hij bevestigt dat de twee jihadreizigers les volgden bij zijn stichting. Zelf heeft hij hen niet aangemoedigd naar Syrië te gaan, zegt Rharssisse, want hij vindt het „niet normaal” om „zomaar” in een ander land te gaan vechten.

Anoire Rharssisse heeft op Facebook een andere naam. Daar heet hij Aboe Nusaybah. En onder die naam schrijft hij heel andere dingen. Dat moslims overal in de wereld „fysiek en geestelijk worden afgemaakt”, bijvoorbeeld. En dat daarom „overal” jihadstrijders nodig zijn, „vanaf Amerika tot aan China, overal!” Volgens Aboe Nusaybah heeft de Profeet gezegd dat wanneer een moslimland wordt ingenomen, „alle moslims” ervoor moeten „vechten dat terug te winnen”. Nusaybah schrijft dat het de tijd is voor ‘Jihaad fard Ayn’ – wat betekent dat iedere moslim verplicht is tot het voeren van een heilige oorlog.

De moeder van Marouane ziet Robbin steeds vaker op bezoek komen. Dan zitten ze samen op zijn slaapkamer te bidden en uit de Koran te lezen. Ook kijken ze op de computer naar filmpjes. Ze zien vrouwen die mishandeld worden in Syrië, kinderen die snikkend vertellen hoe hun familie is uitgemoord. Ze zien foto’s van de lijken na de gifgasaanval door Assad in augustus.

De jongens zijn ontdaan over de beelden. Marouane laat het ook aan zijn moeder zien. „Wie gaat er voor die kinderen zorgen”, vroeg hij haar met tranen in zijn ogen. Ook een Arnhemse vriend zag Robbin en Marouane huilen terwijl zij naar beelden uit Syrië keken.

De jongens willen wat doen tegen het leed. Wat kunnen ze doen?

Ze praten erover met hun vrienden. Een van de oudere jongens uit de vriendengroep, Nadeem, is dan al naar Syrië gereisd. Vanaf het slagveld stuurt hij zijn Arnhemse vrienden foto’s op. Ze zien hem rondlopen met een geweer. Er wordt met ontzag over hem gesproken. Nadeem dóét tenminste iets aan het onrecht. En zij zelf? Zij zitten in het veilige Nederland, terwijl hun broeders in Syrië worden aangevallen.

Hakim geeft half augustus het voorbeeld en vertrekt naar Syrië. Hij wordt aangehouden in Duitsland in een huurauto vol met gevechtskleding, contant geld, nieuwe iPhones en simkaarten. De aanhouding schrikt Robbin en Marouane af. Voor even.

V. De uitreis

De jongens verdiepen zich in de strijd in Syrië. Wat zegt de Koran over de heilige oorlog? Moeten moslims deelnemen aan de jihad in Syrië?

Ze bestellen boeken over het onderwerp, blijkt uit een Twitterfoto. Een van de boeken die ze lezen is een vertaald geschrift van Abu Muhammad al Maqdisi. Hij wordt gezien als de belangrijkste, levende jihadistische geleerde. De jongens lezen er dat ze moeten beseffen dat Allah het beste met hen voorheeft, en dat Allah wil dat zij „ongelovigen” tot „vijand” verklaren.

Ze lezen ook vertaalde geschriften op websites als DeWareReligie.nl – de site wordt gerund door personen die in nauw contact staan met de Nederlandse Syriëstrijders. In een geschrift wordt de profeet Mohammed aangehaald; die zou gezegd hebben dat moslims moeten gehoorzamen wanneer zij worden opgeroepen voor een veldslag. Ze moeten „strevend naar de dood” op weg gaan naar hun vijand.

De jongens luisteren naar internetpreken van Fouad Belkacem, de leider van Sharia4Belgium die nu vastzit wegens het ronselen voor de jihad. Robbin en Marouane raken ervan overtuigd dat zij „zwak” zijn omdat ze in Nederland blijven terwijl ze eigenlijk hun medemoslims in Syrië zouden moeten helpen.

Ze worden zeer strikt in het naleven van islamitische regels. Volgens de moeder van Robbin miste hij de laatste weken geen gebed meer en liep hij vaak in een djellaba. Op Facebook schrijft Robbin dat het missen van het middaggebed even erg is als het verliezen van je hele familie.

Een paar weken voor hun vertrek worden de boeken die zij lezen steeds extremer. Er zitten vertaalde speeches tussen van Al Qaeda-ideoloog Anwar al Awlaki, en een boek van Abdullah Azzam, inspirator van Osama bin Laden. De boeken downloaden ze van internet.

De jongens zijn dan al vooral bezig met het hiernamaals. Ze horen de Limburgse prediker Al Khattab in een videopreek zeggen dat zij na hun dood worden vergezeld door engelen, als zij blijven geloven in Allah. „Treur niet en wees niet bang”, preekt Al Khattab. „Wees niet bang voor de dood die gaat komen en treur niet om wat jij hebt nagelaten. [...] Wees blij want er is iets anders wat op jou wacht: het paradijs. Hetgeen wat jou is beloofd als jij deze weg zal bewandelen.”

Robbin en Marouane krijgen het idee dat Allah hun vraagt naar Syrië te reizen. Als ze luisteren, zullen ze er rijkelijk voor beloond worden. „Geef gehoor aan Allah”, schrijft Marouane enkele dagen voor zijn vertrek. En: „Vertrouwen is geloven dat Allah het goed laat komen terwijl het slecht lijkt.”

Vlak voor zijn vertrek plaatst Robbin een eigen rapnummer op zijn Facebook:

Zijn we liever in de clubs? Dansend als een ballerina?

We plegen zoveel zina, maar geven niks om Palestina :(

Voor ons uiterlijk staan we uren voor de spiegel te staren.

Terwijl ons hart sterft, en ziel wankelt als een schip op het water.

Zoveel trots voor de vlag van de Nederlandse, Turkse of Marokkaanse.

Maar wie durft er nog de vlag van de islam te dragen?

Zien wij ooit een juwelier met geblindeerde ramen?

Of een prachtig product zonder een pakkende reclame?

Dus vertel me, waarom zijn we bang de islam uit te dragen?

We moeten ons diep schamen, minder lachen en meer tranen.

De dag erna vertrekken de jongens in het geheim met het vliegtuig naar Turkije, waarna ze half november de Syrische grens oversteken. Daar sluiten ze zich aan bij andere jihadstrijders. Marouane stuurt via zijn mobieltje foto’s naar zijn Arnhemse vrienden. Daarin is hij te zien met een AK-47 geweer in zijn hand. Hij roept zijn vrienden op om ook naar Syrië te komen.

Via Twitter laat Marouane weten niet meer naar Nederland te zullen terugkeren. „Ik weet dat ik dit niet ga overleven”, schrijft hij. „Ik blijf hier tot mijn laatste druppel bloed en totdat elk kind lacht en wat jij doet in je bedje moet je zelf weten.”

    • Andreas Kouwenhoven
    • Sheila Kamerman En