Stuur je goede voornemens rond

Goede voornemens? Leuk en aardig, maar ze hebben meer met de hang naar bevestiging te maken dan met de wil tot verandering, zegt Yaël Vinckx.

Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron. Foto AFP

Sommigen steken op oudejaarsnacht, middernacht, een papiertje in brand. Daarop hebben ze alle zaken geschreven die zich niet mogen herhalen in het komende jaar. Anderen steken op oudejaarsavond, middernacht, een kleine heteluchtballon aan. Daaraan hebben ze een kaartje gehangen met alle zaken die wel goed moeten gaan in het komende jaar.

Het binnengaan van een nieuw jaar is omgeven met rituelen. Er zijn onontkoombare rituelen, zoals oliebollen, champagne en vuurwerk – je krijgt die dag altijd wel ergens zo’n bal of glas in je hand geduwd. Er zijn gewenste rituelen die je uitvoert met familie, vrienden of alleen – mijn vriendin gooit ieder jaar zo’n ‘what-not-to’ lijstje in het haardvuur. Zelfs degenen die niets van Oud en Nieuw willen weten, hebben hun ritueel. Die gaan om half twaalf in bed liggen, dekbed over het hoofd.

Hoewel de vorm verschillend is, is de inhoud vaak hetzelfde. We maken bijna allemaal goede voornemens; vier op de vijf Nederlanders ging 2013 in met een goed voornemen, bleek uit onderzoek van ING Economisch Bureau.

We nemen ons ook bijna allemaal hetzelfde voor. Afvallen staat op nummer één, meer beweging op twee, stoppen met roken op drie. Hoge ogen ook scoren meer tijd voor het gezin, of voor mezelf natuurlijk. En in de recente crisisjaren doet zuinigheid het goed.

En dan zijn we ook bijna allemaal zwak in de knieën, want uit hetzelfde onderzoek blijkt dat 95 procent van de afvallers snel weer hetzelfde weegt als op 1 januari – of meer. De desillusie is groot, evenals het gevoel van falen en onvermogen.

Wat doen we eraan?

Er is iets aan te doen, zeggen deskundigen. Stel prioriteiten. Maak een stappenplan. En, nog belangrijker ontdekte ik na een middag talloze zelfhulpboekjes te hebben doorgebladerd, schrijf je voornemens op. Onderteken ze, in het bijzijn van anderen en vraag hen gelijk om je er aan te houden. Schreeuw je voornemens vervolgens van de (virtuele) daken. Dan is de kans groter dat je goede voornemen uitkomt dan wanneer je deze voor jezelf houdt.

Maar na een middag bladeren doemt de vraag op: waarom hebben we anderen nodig om ons aan onze goede voornemens te houden? Is het openheid? Of ijdelheid? Zijn wij zo zwak? Of kunnen we alleen goed doen als de goegemeente een schouderklopje uitdeelt?

Het antwoord luidt ja. We willen goed doen en we willen het goed doen, vooral in de ogen van anderen. En bovenal willen we ervoor geprezen worden.

Dit alles heeft ook de jonge Amerikaan Alex Sheen begrepen. De voormalige manager richtte vorig jaar zijn project Because I said I would op, die dit jaar een hype werd. Het systeem is simpel. Sheen stuurt je tien memovelletjes met daarop de zin ‘because I said I would’. Jij vult op dat velletje een belofte in – aan jezelf of aan iemand anders. Die belofte hang je bijvoorbeeld aan je badkamerspiegel of geef je aan degene aan wie je de belofte hebt gedaan. Is de afspraak nagekomen, dan krijg je het papiertje terug met, als het meezit, een compliment van de gever. En dus voel jij je goed.

Inmiddels hebben Sheen en de zijnen volgens eigen zeggen meer dan 150.000 kaartjes naar 48 landen gestuurd.

Sheen begon zijn Because I said I would nadat zijn vader overleed in september 2012, aan kanker. Hij was een vader die zich aan zijn beloftes hield. En dat was, zo ontdekte Sheen, een groot goed in een wereld waarin een belofte snel is gedaan maar langzaam wordt nageleefd.

Dat klinkt kazig, en dat is het ook, maar ik kan niet ontkennen dat het project mij intrigeert.

Sheens website staat vol met grote en kleine beloften. Een vierjarig meisje dat schrijft: ‘Ik beloof dat ik in mijn eigen kamer ga slapen.’ Twee negenjarige jongens uit Texas, die schrijven: ‘ik beloof dat ik nooit in de gevangenis zal belanden’. (Wat is dat voor land waar negenjarigen zich hier mee bezig houden?) Een jonge vrouw die jarenlang van pleeggezin naar pleeggezin trok: ‘Ik zal mijn verleden nooit laten bepalen wie ik ben.’ Zomaar een man: ‘Ik zal nooit sms’en en facebooken terwijl ik auto rijd.’

Fotografeer je beloftes

Sommige mensen fotograferen hun beloftes en sturen die op naar Sheen. Die zet ze dan weer op zijn Facebook (44.000 volgers). Zo wordt de druk verder opgevoerd.

En toch. Het is jammer dat het zo moet. Want een belofte wordt mooier, puurder ook, als hij niet publiek wordt gemaakt. Een uitgeschreeuwd voornemen heeft niets met de innerlijke wil tot verandering te maken, maar alles met de wens om gezien te worden, en met de hang naar bevestiging.

Helaas ben ik ook ontvankelijk voor druk van de buitenwereld. Daarom heb ik mijn goede voornemen – in 2014 wil ik graag een familieroman publiceren – al halverwege dit jaar gedeeld met de schamele 374 ‘vrienden’ op mijn Facebook. O ijdelheid. Er moet ook vier kilo af. Maar dat voornemen houd ik, tegen alle adviezen van de zelfhulpgoeroes in, nog even voor mezelf. Overigens ook uit ijdelheid.