Russisch onderzoeksschip ingevroren op Antarctica

Sinds Kerstavond zitten 68 mannen vast in het ijs.

De poolwetenschappers en toeristen op het onderzoeksschip MV Akademik Shokalskiy wilden graag dezelfde Antarcticareis maken als de Australische ontdekkingsreiziger Douglas Mawson in 1911-1914.

Maar nu zitten ze vast, midden in het ijs. Op Kerstavond bleek dat ontdekkingsreizen in Antarctica niet van dag tot dag te plannen zijn. Door een grote sneeuwstorm raakte de Akademik Shokalskiy, een Russisch schip met Australische opvarenden, ingevroren vlak bij de kust bij Cape de la Motte (genoemd naar een medewerker van Mawson). Het gebied is normaal gesproken ijsvrij, maar de storm blies ijs naar het schip, waarop zich vervolgens grote hoeveelheden sneeuw en nieuw ijs ophoopten.

Vrijdag waren drie ijsbrekers op weg om het schip los te krijgen. De Chinese ijsbreker Xue Long (Sneeuwdraak) leek het meest dichtbij en was al in zicht, zo was te zien op foto’s die live werden getweet door de op het schip aanwezige journalisten Alok Jha en Laurence Topman, beiden werkzaam voor de Britse krant The Guardian. Het lukte de Chinezen evenwel niet om door het hier en daar meters dikke ijs heen te komen. De ijsbreker maakte rechtsomkeert om zich te voegen bij een kleinere Franse ijsbreker die in aantocht is, L’Astrolabe. De twee schepen wachten dan op de Australische Aurora Australis, die zaterdag in het gebied moet aankomen, alvorens een nieuwe poging te wagen. Het is mogelijk dat moet worden gewacht op een westenwind, die het ijs weg zal blazen van het gestrande schip.

Er is geen paniek aan boord, zo blijkt uit de lachende gezichten van de journalisten en ook uit optimistische media-interviews van expeditieleden. „Het moreel is goed”, zei expeditieleider Chris Turney tegen persbureau AP. Er is, zeggen zij, genoeg eten en drinken voor de 24 wetenschappers, 24 toeristen en 20 bemanningsleden aan boord. De Russische bemanning laat de motor draaien zodat die niet bevroren raakt. De wetenschappers aan boord werken gewoon door, schrijven de Guardian-journalisten op hun blog Antarctica Live.

De reddingsoperatie wordt door de Australische autoriteiten geleid, omdat het zich in de reddingszone van dit land bevindt. In zo’n geval wordt de dichtstbijzijnde ijsbrekers, uit welk land ook, gevraagd in te springen. De dichtstbijzijnde basis is het Franse poolstation Dumont D’Urville.

In een maand wilde de bemanning reizen van Bluff in Nieuw-Zeeland naar Commonwealth Bay in Oost-Antarctica. De huidige Australasian Antarctic Expedition (AAE) treedt daarmee in de voetsporen van de gelijknamige expeditie van een eeuw geleden. Dinsdag zouden ze oorspronkelijk de Mertz-gletsjer aandoen, genoemd naar een van de kompanen van ontdekkingsreiziger Mawson die de tocht (overigens anders dan Mawson) niet overleefde.

Opvallend is de betrokkenheid van de Chinese ijsbreker bij de reddingoperatie. De Xue Long is in de regio voor de bouw van een nieuwe Chinese basis op Antarctica, die moet dienstdoen voor onderzoek naar klimaatverandering. Deze nieuwe poolbasis van de Chinezen, hun vierde, tekent de internationale ambities van de redders in nood.