Het jaar zien

‘Hoe zie jij het jaar?” Dat is een vraag die je kunt stellen als de rek er op Oudejaarsavond een beetje uit is. De vraag wordt eerst niet begrepen, want mensen zien te vaak ‘duiders’ op tv: mensen die de hele tijd van alles zien terwijl er niets te zien is. „Ik zie dit jaar als een jaar van grote veranderingen, van crisis, maar ook van een voorzichtig herstellend optimisme.” Je moet dus uitleggen wat je bedoelt, namelijk dit: het is bijna onmogelijk om iets te denken zonder er ook een plaatje bij te zien. Dus als je het over iets abstracts hebt als ‘een jaar’, hoe zie je dat dan? In mijn geval is januari boven, februari daar iets schuin onder, maart daar weer iets schuin onder. Het jaar heeft de vorm van een boog. Wacht, ik teken het wel even (figuur 1).

Dat ik het jaar zo zie, komt doordat in het huis waar ik opgroeide een wc was met heel enge spinnen erin. Ook was ik bang in deze wc te vallen en door een onoplettend familielid doorgetrokken te worden. Om deze angsten te bedwingen richtte ik mijn concentratie op de wc-kalender op posterformaat, waar het jaar de vorm van een boog had.

Omdat het meestal niet nodig is om te praten over hoe het jaar eruit ziet, wordt ook zelden duidelijk dat mensen het jaar verschillend zien. Vertel ik over mijn boogvorm, dan wordt daar verontwaardigd op gereageerd: nee, het jaar is een soort cirkel waar je middenin staat, met januari recht voor je (figuur 2)! Hoe kún je het anders zien. Laatst sprak ik iemand die het jaar in 3D zag, als een soort weg die omhoog gaat in de zomer, maar in september naar hem toe buigt. „En wanneer kom je dan weer uit bij het beginpunt?” vroeg ik, naïef. Zijn jaar kwam helemaal niet meer terug bij een beginpunt. Januari 2014 lag niet in de buurt van januari 2013. Wederzijds onbegrip (figuur 3.)

In Duitsland zeggen ze als nieuwjaarswens: „Guten Rutsch ins neue Jahr!” Dat suggereert dat er een glijbaantje is van eind december tot begin januari. Wat een heerlijke manier van het jaar zien! Ik moet elke keer op 31 december mentaal een ladder opklimmen. Want op 1 januari moet ik weer bovenaan de boog staan.

    • Paulien Cornelisse