Het ijs brengt ze niet van de wijs

Dinsdag liep een schip vast in het ijs bij Antarctica Op het schip zitten poolwetenschappers die een expeditie van een eeuw geleden opnieuw uitvoeren Gisteravond was de redding nabij

redacteur buitenland

De poolwetenschappers en toeristen op het onderzoeksschip MV Akademik Shokalskiy wilden graag precies dezelfde Antarcticareis maken als de Australische ontdekkingsreiziger Douglas Mawson in 1911-1914.

Maar nu zitten ze vast, midden in het ijs. Op Kerstavond bleek dat ontdekkingsreizen in Antarctica niet van dag tot dag te plannen zijn. Door een grote sneeuwstorm raakte de Akademik Shokalskiy, een Russisch schip met Australische opvarenden, ingevroren vlakbij de kust bij Cape de la Motte (ooit genoemd naar een medewerker van Mawson). Het gebied is normaal gesproken ijsvrij, maar de storm blies ijs richting het schip, waarop zich grote hoeveelheden sneeuw en nieuw ijs ophoopten.

Vrijdag waren drie ijsbrekers op weg om het schip los te krijgen. De Chinese ijsbreker Xue Long (‘Sneeuwdraak’) was het meest dichtbij en al in zicht, zo was te zien op foto’s die live werden getweet door de op het schip aanwezige journalisten Alok Jha en Laurence Topman, beiden werkzaam voor de Britse krant The Guardian. Ook de Franse ijsbreker L’Astrobade en de Australische Aurora Australis waren in aantocht.

Er is geen paniek aan boord, zo blijkt uit de lachende gezichten van de journalisten en ook uit optimistische media-interviews van expeditieleden. „Het moreel is goed”, zegt expeditieleider Chris Turney tegen persbureau AP. „De sneeuwstorm was wel heftig – het voelt niet fijn als je het schip voelt schudden.”

Er is genoeg eten en drinken voor de 24 wetenschappers, 24 toeristen en 20 bemanningsleden aan boord. De Russische bemanning laat de motor draaien zodat die niet ook ingevroren raakt. De ergste wind is inmiddels gaan liggen.

De reddingsoperatie wordt door de Australische autoriteiten geleid, omdat ze zich in de reddingszone van dit land bevindt. In zo’n geval wordt de dichtstbijzijnde ijsbrekers, uit welk land ook, gevraagd in te springen. De dichtstbijzijnde basis is het Franse Dumont D’Urville.

De wetenschappers aan boord laten zich niet van de wijs brengen. Het werk gaat gewoon door, schrijven de Guardian-journalisten op hun blog Antarctica Live. Oceanografen meten de temperaturen en het zoutgehalte in de zee. Biologen nemen geluiden op van zeehonden. Ornitologen tellen vogels. Er worden boringen gemaakt in het ijs voor foto’s.

Hoe nuttig de tijd ook besteed kan worden, het reisschema loopt vertraging op. In een maand wilde de bemanning reizen van Bluff in Nieuw Zeeland naar Commonwealth Bay in Oost-Antarctica. De huidige Australasian Antarctic Expedition (AAE) treedt in de voetsporen van de gelijknamige expeditie van een eeuw geleden. Dinsdag zouden ze oorspronkelijk de Mertz-gletsjer aandoen, genoemd naar een van de kompanen van ontdekkingsreiziger Mawson die de tocht (in tegenstelling tot Mawson) niet overleefde.

Opvallend is dat juist een Chinese ijsbreker de nostalgische Australiërs moet redden. Het schip is in de regio voor de bouw van een nieuwe Chinese basis op Antarctica. Deze vierde poolbasis van de Chinezen moet dienstdoen voor onderzoek naar klimaatverandering. Het tekent de internationale ambities van de redders in nood.

Het schip moet opschieten, zegt glacioloog Chris Fogwill in The Guardian, want het zomerseizoen in Antarctica is kort.

    • Mark Beunderman