Gooit Shell het roer om?

Hoe kan Shell meer winst kan halen uit zijn miljardeninvesteringen?

Ben van Beurden, de nieuwe topman, moet meteen aan de slag.

Welke list bedenkt Ben van Beurden voor Shell? Zet hij het mes in de energiegigant of heeft hij andere plannen om de winstgevendheid van een van de grootste oliebedrijven ter wereld op te krikken?

De 55-jarige Van Beurden volgt komende week Peter Voser op als bestuursvoorzitter van de Nederlands-Britse multinational. De eerste aanwijzingen over welke koers hij gaat volgen komen pas een maand later als Van Beurden de jaarcijfers over 2013 presenteert. Aandeelhouders en analisten zullen op 30 januari het puntje van hun stoel zitten bij het eerste publieke optreden van de nieuwe nummer één van Shell.

Want de miljardeninvesteringen van Shell leveren onvoldoende op. De winst per aandeel is het afgelopen jaar opnieuw flink teruggelopen. In het derde kwartaal was dat 30 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Het slechte nieuws begon al meteen in het nieuwe jaar toen duidelijk werd dat er problemen waren in Alaska. Het boorschip Kulluk liep in een vliegende winterstorm averij op en moest worden weggesleept. Het was het zoveelste incident bij de, door milieuactivisten ernstige bekritiseerde, pogingen van Shell om de olievoorraden op de Noordpool aan te boren. De activiteiten in de IJszee werden opgeschort. Het Poolavontuur van Shell had op dat moment al wel 5 miljard dollar (ruim 3,5 miljard euro) gekost, zonder ook maar één druppel olie op te leveren.

Volgende zomer wil Shell het ondanks alle tegenslag, mogelijk opnieuw proberen. De olievoorraden in Alaska gelden als „verreweg de meest aantrekkelijke kans voor de toekomst”, aldus financieel topman Simon Henry. Een definitief besluit is nog niet genomen.

Ook het schaliegasavontuur in de Verenigde Staten stelde teleur. Afgelopen zomer moest Shell 2,1 miljard dollar afboeken op de zoektocht naar zogeheten ‘onconventionele bronnen’ – lees schaliegas en schalie-olie – in Noord-Amerika. Met een investering van 24 miljard dollar had Shell willen profiteren van de Amerikaanse schalierevolutie.

Maar het grote, logge Shell kon niet concurreren met de kleinere Amerikaanse energiebedrijven die de revolutie dragen. Zeker niet met een sterk gedaalde gasprijs. Bij zijn afscheid liet Voser weten dat Shell het schaliegas in de VS niet opgeeft. Het bedrijf wacht op een hogere gasprijs en zal zich dan op grotere velden richten.

En dan liep Shell in de VS nog een ‘blauwtje’. Het bedrijf had in Louisiana, aan de Golf van Mexico, een supermoderne fabriek willen opzetten om diesel te maken van aardgas (gas to liquids, GTL). Maar GTL is een kostbaar proces en met de relatief lage (Amerikaanse) olieprijs van dit moment, is deze miljardeninvestering te riskant. Het plan werd afgeblazen.

Ook in Nigeria, waar naar schatting 10 procent van de productie van Shell vandaan komt, namen de problemen toe. Dagelijks verdwijnen er vele tienduizenden vaten olie door diefstal en sabotage. De schade loopt voor Shell in de honderden miljoenen. Reden om te „desinvesteren”, zoals Voser eerder dit jaar zei, zonder details te geven. Op dit moment zou het consortium dat onder leiding staat van het Nederlands-Britse bedrijf vier concessies willen verkopen.

In 2013 is duidelijk geworden dat Shell steeds hogere kosten moet maken om de productie op peil te houden. De traditionele velden raken leeg en de nieuwe olie- en gasvelden liggen op moeilijk bereikbare plaatsen. Met alle risico’s van dien.

Volgens sommigen staat de huidige bedrijfsstructuur daarbij in de weg. Nick Butler noemde het bedrijf in een commentaar in de Financial Times „een trage dinosaurus in een wereld waar de prijzen worden weggekaapt door de wendbare spelers”.

Butler raadt Vosers opvolger aan om het bedrijf op te splitsen in zelfstandige onderdelen die hun eigen broek moeten ophouden. Goed voor de financiële discipline en – belangrijker – voor de creativiteit.

Ben van Beurden zou daarvoor volgens verschillende bronnen de aangewezen figuur zijn. Hij geldt als een hervormer en heeft de chemietak van Shell grondig gereorganiseerd en financieel op orde gebracht. Jos Versteeg, analist bij Theodoor Gilissen, verwacht dat Van Beurden alle investeringen kritisch tegen het licht zal houden. Niet alleen raffinaderijen die te weinig opleveren, maar ook grote prestigeprojecten. „Ik hou er rekening mee dat Shell misschien Alaska zal stilzetten”, aldus Versteeg.

    • Renée Postma