Een tramkerstreis

1734

Op de ochtend van Eerste Kerstdag besloten mijn vrouw en ik een tramreis te maken. Prachtig weer, bijna geen verkeer en in de tram zo weinig passagiers dat er nog genoeg mooie plaatsen vrij waren. Aan het raam, met het volle uitzicht, en vooruitrijdend. Onder zulke omstandigheden is de stad telkens weer een openbaring. Het voortdurend wisselend uitzicht heeft zichzelf verjongd en tegelijkertijd doet het telkens denken aan het steeds groter wordende Vroeger.

Zo’n raam van de tram is beter dan televisie. Dacht ik weer eens. En verder schiet me onder deze omstandigheden soms Gerri Eickhof van het journaal te binnen. Hij heeft een boek geschreven over zulke reizen, Met de tram door Amsterdam, 16 lijnen, in totaal 213 kilometer. Zo leer je de stad kennen. Eickhof heeft trouwens nog iets gedaan dat ik bewonder. Tijdens de Joegoslavische burgeroorlogen, eind vorige eeuw, is hij verslaggever aan het front geweest. Hij verscheen voor de camera met een bordje op zijn borst waarop TARGET stond. Zo is het. In principe is onder die omstandigheden iedereen een doel voor de vijand.

Daar kwam lijn 3, bijna leeg, richting Muiderpoortstation, eerst langs de Ceintuurbaan. Iedere stad heeft gebouwen die je graag wilt zien, niet omdat ze mooi zijn maar omdat hun aanblik je plezier doet. Daar gaat dit stukje verder over. Eerst kwamen we aan een merkwaardige gevel met verticale, Jugendstil-achtige ornamenten. Mooi, vind ik. Er zijn mensen die er radicaal anders over denken. Vroeger was dit het Ceintuurtheater, gebouwd in 1920 naar het ontwerp van de architect J. Noorlander. De bioscoop ging failliet, er kwam een supermarkt die ook failliet ging en nu is de ingang dichtgetimmerd. Altijd ben ik bang dat er eens in de wereld van de ondernemers of het gemeentebestuur een radicale nieuwlichter zal verschijnen die roept dat dit hele zaakje tegen de grond moet en dan het goede voorbeeld geeft en een steen door de ruit gooit. Zover is het nog niet.

Bij de Van Woustraat kijk ik naar links en zie de toren van De Nederlandsche Bank. Het is lang geleden, maar nog altijd voel ik een vleug van kwaadheid. Idioten waren het, denk ik. Daar heeft de Galerij van het Paleis voor Volksvlijt gestaan, een schitterend monument uit de negentiende eeuw. Gerard Kornelis van het Reve heeft er gewoond toen hij getrouwd was met Hanny Michaelis. Ik ben er een keer op bezoek gegaan. Aardig echtpaar. Toen besliste de gemeenteraad dat daar de Bank moest komen. De Galerij werd genadeloos tegen de grond geslagen, en ja, daar verrees het monster van de Bank. Op de verkeerde plaats. Had ergens aan de Zuidas of bij Schiphol moeten staan. In ieder geval is het Frederiksplein voorgoed verwoest.

Lijn 3 heeft een andere route. We steken de rivier over. Links aan de overkant staan een paar prachtige huizen die je aan een Duitse stadswijk uit de negentiende eeuw doen denken. Op de hoek heeft Victor van Vriesland gewoond. Hij was geabonneerd op de NRC die bezorgd werd door Maarten Spanjer. Van Vriesland, ideale krantenlezer, stond al achter de deur om de krant te pakken. Maarten stopte de helft in de bus en hield de andere helft stevig vast. Dat werd een krachtmeting waarbij Maarten na een paar rukken zich genadiglijk gewonnen gaf.

Na een paar straten waarover ik niets te melden heb, komen we aan het Oosterpark, het monument De Schreeuw, op de plaats waar Theo van Gogh is vermoord. Het is gemaakt door Jeroen Henneman. Met Theo ben ik goed bevriend geweest, tot we onvermijdelijk ruzie kregen. Dat is een ander hoofdstuk uit mijn memoires, dat niets met de tram te maken heeft. Lijn 3 bereikt de Linnaeusstraat. Overstappen op lijn 9, nieuwe avonturen tegemoet!

Voor mij begint het dan pas weer goed in de Plantage Middenlaan, een prachtige laan op de grens van ouddeftig. Hier, op de hoek van de Plantage Lepellaan, staat een van de mooiste huizen van de stad, vind ik. Donkerrode baksteen, rijk aan ornamenten en meestal met een paar geraniums achter het raam. Het doet me denken aan een schilderij van Carel Willink, het Gele Huis, gemaakt in 1934. Dit huis staat aan het Vondelpark, je kunt het goed zien als je met lijn 3 of 12 over de Vondelbrug rijdt. Er zit nu een hotel in. Ze zijn zich daar bewust van hun culturele verantwoordelijkheid. Jaren geleden ben ik er een keer binnen gelopen, heb er een ansicht van Willinks schilderij gekocht.

Op deze kerstreis komen we langs allerlei bezienswaardigs waarover niets nieuws te vertellen valt. Komen aan het Rokin, hebben trek in een kop koffie, stappen uit en ontdekken dat alle cafés dicht zijn. Maar de zon blijft schijnen. Het jaar loopt op zijn einde, over een week is alles weer gewoon! Ik wens u een gelukkig nieuwjaar.