Een kleine geschiedenis van muziekjaar 2013 (en een vooruitblik op 2014)

De muziek van 2013 is samen te vatten door slechts één liedje te noemen. Het was dagelijks te horen in clubs, koffietentjes, snackbars en kledingwinkels, het klonk uit autoradio’s en openstaande ramen, het werd gedaan door straatmuzikanten, wereldbands en presidenten. Maar er was meer, veel meer, dan alleen ‘Get Lucky’.

Een jongetje in Wee Waa, het plaatsje in Australië waar Daft Punk het lanceerfeestje van 'Random Access Memories' hield. Foto EPA / Shanna Whan

De muziek van 2013 is samen te vatten door slechts één liedje te noemen. Het was dagelijks te horen in clubs, koffietentjes, snackbars en kledingwinkels, het klonk uit autoradio’s en openstaande ramen, het werd gedaan door straatmuzikanten, wereldbands en presidenten. Het werd Song of the Year bij iTunes en Song van het Jaar bij 3VOOR12. Het is de zomerhit die we ons over twintig jaar nog herinneren. Het funky gitaarloopje van Nile Rodgers, de zang van Pharrell Williams. 2013 was zonder enige twijfel het jaar van Daft Punks ‘Get Lucky’.

Overigens, heeft iemand dit jaar ‘Get Lucky’ gehoord zonder dat daarop ‘Blurred Lines’ van Robin Thicke volgde? De twee hits, beide met Pharrell, leken als puzzelstukjes in elkaar te passen.

Daft Punk bouwde de hype voor het nieuwe album zorgvuldig op: het Franse duo stuurde posters en billboards met de herkenbare Daft Punk-helmen vooruit, maar liet steeds maar weinig los over wat er daadwerkelijk te verwachten viel. Drip-feed marketing.

Ze waren niet de enige met die tactiek: het Canadese indie-gezelschap van Arcade Fire trok de aandacht voor Reflektor met een mysterieuze albumtrailer, een even mysterieus Instagram-account en een muurschildering in Manhattan. En Kanye West kreeg de wereld warm voor Yeezus door begin mei droogjes ‘june eighteen’ te tweeten en al zijn andere tweets te verwijderen. Onmiddellijk speculeerde het internet erop los: was zijn nieuwe album in aantocht, of was het de due date voor zijn (later opmerkelijk genoemde) dochtertje?

Zo deden de grote namen het in 2013: ze strooiden met wat vage aankondigingen en vertrouwden erop dat social media en muziekblogs de rest zouden doen.

Dat het ook anders kan, liet Beyoncé deze maand nog zien: zij zette zonder enige aankondiging haar zelfgetitelde nieuwe album op iTunes. Hier is ie, klaar. De recensies waren er bepaald niet minder om.

Je zou bijna vergeten waar het echt om gaat. Dit stuk heeft inmiddels ruim driehonderd woorden en daarvan zijn er vrijwel geen besteed aan de muziek zelf. Wie verbaasde vriend en vijand, wie sloeg een brug tussen genres, wie vond zichzelf opnieuw uit en wie was er gewoon weer ouderwets steengoed?

Wel, hier zijn ze, gesorteerd op genre.

POP/ROCK: VAN 17- TOT 71-JARIGEN

Het is mooi om de variatie in de jaarlijstjes te zien: bij de meest geprezen albums van dit jaar hoort een 17-jarige (Lorde, die een “verslavend” album maakte “over hoe het is om nu jong te zijn”),  maar ook een 71-jarige (Paul McCartney, die met NEW bewees dat “zijn talent tijdloos is”). Soms leken de generaties zelfs naar elkaar te verwijzen: The Next Day, noemde zestiger David Bowie zijn album in maart. Days Are Gone, antwoordde de meisjesband van de twintigers van HAIM in september.

‘Royals’ van Lorde, afkomstig van Pure Heroine

Luister naar het album op Spotify

Maar een aantal platen verdient extra aandacht. Ten eerste die van Nick Cave & The Bad Seeds. Push The Sky Away was volgens OOR de plaat van het jaar: “Zowel duistere verhalen als heldere observaties” van Cave en “een smaakvolle soundtrack” van zijn begeleidingsband.

‘Mermaids’ van Nick Cave & The Bad Seeds, afkomstig van Push The Sky Away

Luister naar het album op Spotify

In de jaarlijstjes van Rolling Stone, OOR, Mojo en The Guardian kwam AM, het vijfde album van Arctic Monkeys, terug. En we kennen NME al een tijdje als fans van Turner en z’n mannen, maar het oordeel was zelfs voor hun doen ongewoon lovend: “absoluut en zonder twijfel het beste album van hun carrière”.

‘Do I Wanna Know?’ van Arctic Monkeys, afkomstig van AM

Luister naar het album op Spotify

Queens of the Stone Age kwam dit jaar naar DWDD, waar een nieuw nummer in één minuut en 26 seconden moest worden gepropt. Het was bijna of de titel van het album dat volgde, …Like Clockwork, daar een toespeling op was. Hoe dan ook: een steengoede plaat. Muziekredacteur van NRC Hester Carvalho: “Mannelijk en vrouwelijk, stoer en zacht, met lol en leed, orkestraal en sober.”

‘I Sat by the Ocean’ van Queens of the Stone Age, afkomstig van …Like Clockwork

Luister naar het album op Spotify

In 2014
komt U2 met een nieuw album, dat in april uit zou moeten komen. Een maand eerder komt er een nieuw album van Johnny Cash uit, met in de jaren tachtig opgenomen, nooit eerder verschenen nummers van de in 2003 overleden ‘Man in Black’. Maar eerst is er de nieuwe van Bruce Springsteen, die half januari al verschijnt. Het titelnummer is er al.

‘High Hopes’ van Bruce Springsteen

Een voorproefje van Out Among The Stars van Johnny Cash

De BBC maakt elk jaar een lijstje van de meest veelbelovende nieuwe talenten (volgens critici en kenners). Daarop staat voor 2014 BANKS, een jonge dame uit Los Angeles die heerlijke triphop maakt. Inventieve nieuwe pop moet sowieso van de meisjes komen, want ook van de tweeling Elektra and Miranda Kilbey, bandnaam Say Lou Lou, wordt veel verwacht. Ze klinken “als een depressieve versie van tATu”, schreef The Guardian al eens. Nóg een dame? Goed, nog eentje. Chlöe Howl, de nieuwe Florence + The Machine.

BANKS - Waiting Game

Say Lou Lou - Julian

INDIE: VAMPIRE WEEKEND EN ARCADE FIRE LOSSEN BELOFTES IN

Over de afbakening van dit genre twijfelden we. Want waar houdt de vorige, pop/rock, op en begint deze? Hoe dan ook: er werd weer heel veel moois gemaakt onder wat te pas en te onpas ‘indie’ genoemd wordt. The National maakte met Trouble Will Find Me volgens The Guardian een “voortreffelijk album” door de “subtiliteit en het zelfbewuste” van de liedjes. Frontman Berninger zingt volgens Rolling Stone als een man die “verdrinkt in te veel merlot en precies genoeg Leonard Cohen”.

‘Demons’ van The National, afkomstig van Trouble Will Find Me

Luister naar het album op Spotify

My Bloody Valentine kwam na bijna 22 (!) jaar terug met het veelgeprezen m b v. Het is nog steeds een band waarbij “volume en zinderend gitaargeweld de dekmantel zijn voor meeslepende romantiek”, schreef NRC-recensent Hester Carvalho in februari in de krant.

In het muziekoverzicht dat we vorig jaar maakten stond Atoms for Peace bij de albums om naar uit te kijken. Het electronicacollectief van Radiohead-frontman Thom Yorke deed dit jaar inderdaad van zich spreken: AMOK bleek volgens OOR erg geslaagd als “hypnotiserend spel met ritme, sfeer en arty pop” (al kunnen Spotify-gebruikers daar niet meer over meepraten).

Lovend was vrijwel iedereen over de nieuwste Vampire Weekend. Ook de New Yorkse band was niet vies van wat reclamemaken (ze deden concerten met American Express als sponsor en lieten Steve Buscemi die shows aanprijzen - erg grappig trouwens), maar derde album Modern Vampires in the City overtrof dan ook de verwachtingen. “Het is een van de beste rockalbums over op je volwassenheid neerkijken en proberen niet te knipperen”, schreef Rolling Stone, dat het album (net als Pitchfork) op één zette in de jaarlijst.

‘Step’ van Vampire Weekend, afkomstig van Modern Vampires in the City

Luister naar het album op Spotify

Arcade Fire kun je pretenties niet ontzeggen. Ze verdeelden hun dertien nummers voor Reflektor over een ‘dubbelalbum’ met respectievelijk zeven en zes liedjes en vroegen concertbezoekers in hun “formele kleding of een pak” naar shows te komen. Maar net als bij Vampire Weekend werd de muzikale belofte wel ingelost: Pitchfork gaf een 9,2 en OOR noemde het een “overweldigende totaalervaring”.

‘Reflektor’ van Arcade Fire, van het gelijknamige album

Luister naar het album op Spotify

In 2014
…is er de prettige folkpop van de twintigjarige George Ezra. Uit hetzelfde hoekje komt Nick Mulvey, een jonge Brit die al met Laura Marling toerde. En ondertussen verschijnt begin maart het nieuwe album van Elbow, met de ABBA-esque titel Carry Her Carry Me.

George Ezra - Budapest

HIPHOP/RAP/R&B: YEEZUS ‘BESTE VAN DE LAATSTE 20 JAAR’

In de OOR waarin Push The Sky Away van Nick Cave de plaat van het jaar wordt genoemd, staat ook een interview met de Australiër. Het vult hem met een zekere blijdschap, zegt hij, dat zijn album boven Kanye West geëindigd is. “Dat moet toch het album van het jaar zijn, nee, de laatste twintig jaar.” Bij The Guardian waren ze er ook dol op: Yeezus is “zonder twijfel het werk van een van de creatiefste geesten van vandaag de dag”. En Saul van Stapele van NRC: “Vol geweldige ideeën en details.” Bij Metacritic, dat de jaarlijstjes en recensies van allerlei muziekmedia verzamelt en tot één oordeel samenpakt, staat Yeezus ook op één.

‘Bound 2’ van Kanye West, afkomstig van Yeezus

Luister naar het album op Spotify

Je weet dat je weinig kans maakt in de jaarlijstjes als je je album pas in december uitbrengt. Beyoncé deed het zelfs zonder enige aankondiging - en toch werd ze hier en daar nog op het laatste moment toegevoegd. Ook NRC-redacteur Jan Vollaard kreeg ‘m er nog tussen: Beyoncé noemt hij in zijn top-5 een “opwindend en maatschappelijk betrokken solo-album”.

‘Drunk in Love’ van Beyoncé, afkomstig van het naar haarzelf genoemde album

In 2014
… zou de volgende van Kanye West zomaar al kunnen verschijnen. In januari komt Broke With Expensive Taste van Azealia Banks (een van de talenten uit BBC’s Sound of 2012) uit. In het lijstje van dit jaar staat Chance The Rapper; de twintigjarige uit Chicago trad dit jaar al op met Macklemore & Ryan Lewis. “Sterk in het schetsen van beelden, vindingrijk in taal en ritme, soepel met melodie en rijmschema’s”, zegt Saul van Stapele, muziekredacteur van NRC.

Chance The Rapper - Family

DANCE/HOUSE/TECHNO: NIET ALLEEN MAAR DAFT PUNK

Daft Punk, Daft Punk, Daft Punk. Niemand kon om het behelmde Franse duo heen dit jaar. Random Access Memories bracht niet alleen wereldhit ‘Get Lucky’ voort: ook ‘Lose Yourself to Dance’ (weer met Pharrell) en ‘Instant Crush’ (met Strokes-zanger Julian Casablancas) scoorden, terwijl het album overal in de jaarlijstjes terugkomt: op 3 bij The Guardian en Rolling Stone, op 5 bij OOR, op 7 bij Pitchfork, op 2 bij Mojo. Pitchfork beschreef RAM als “een duizelingwekkende reis door veertig jaar pleasure-center-pushing pop.”

Luister naar het album op Spotify

Maar er was meer. Zoals de lome ‘post-dubstep’ van James Blake, die de Mercury Prize won met Overgrown (Spotify) of de hogeschooltechno van Holden, die na zeven jaar stilte terugkeerde met The Inheritors (Spotify). Zijn tracks kregen Keltische namen mee en in een nummer als ‘Rannoch Down’ hoor je die folklore terug. Het album is een futuristische verkenning van krautrock, jazz, en industriële geluiden. Dj Broadcast omschreef het terecht als “niet om aan te horen en prachtig tegelijkertijd”.

En laten we Disclosure niet vergeten. Zoals elders ook al opgemerkt werd: het leek wel of je in 2013 geen kledingwinkel in kon lopen zonder het album van deze twee Britse broers te horen. Zet ‘Latch’ maar eens op en je ziet het overijverige personeel al tussen de dure spijkerbroeken staan. “Een samenvatting van waar de nieuwe golf housemuziek voor staat - en misschien zelfs het hoogtepunt daarvan”, schreef mixmag.

Luister naar het album op Spotify

In 2014:
… ziet de BBC het wel zitten in MNEK, een 19-jarige Brit die eerder produceerde en schreef voor onder meer Rudimental, en Sampha, een electronicaproducer en vocalist die al samenwerkte met Jessie Ware en Drake.

SOUL/JAZZ: LOF VOOR MAALOUF EN SHORTER

Vorig jaar Wind, dit jaar Illusions. De Frans-Libanese trompettist Ibrahim Maalouf brak door met twee sterke platen op rij. NRC-muziekredacteur Amanda Kuyper zegt: “De sfeer van zijn geboorteland in Arabische kwarttonen, indringend en sierlijk.”

‘Ilussions’ van Ibrahim Maalouf, afkomstig van het gelijknamige album

Luister naar het album op Spotify

Kuyper heeft meer favorieten, zoals de “meeslepende, met gospel en soul doordrenkte jazz” van Gregory Porter en de “behoorlijke adembenemende jazz” van de inmiddels tachtigjarige Wayne Shorter. Bij CBC hebben ze zijn album, Without a Net, ook in de top-5 staan: zijn spel, opgenomen bij optredens in 2011, laat zien dat hij “nog steeds met de top meedoet”.

In het stuk van vorig jaar verheugden we ons op de 25-jarige Britse retro-soul van Laura Mvula; die belofte werd dit jaar - min of meer - ingelost. Sing to the Moon haalde niet alle jaarlijstjes, maar dat betekende absoluut niet dat het slecht was. The Guardian gaf vier sterren en Pitchfork prees “de mooie, uniek gevormde coupletten”.

‘Like the Morning Dew’ van Laura Mvula, afkomstig van Sing to the Moon

Luister naar het album op Spotify

In 2014:
… komt er een jazzalbum uit van een opvallend duo: Tony Bennett en Lady Gaga. Volgens de BBC moeten we bovendien letten op Jungle, dat met het liedje ‘Platoon’ al een hitje scoorde en “groovende, electronische soul” maakt.

Tony Bennett & Lady Gaga - The Lady is a Tramp

Jungle - Platoon

HARDROCK/METAL/NOISE: NIEMAND KON OM DEAFHEAVEN HEEN

Dit was het jaar van Deafheaven. Geen metalplaat zo veelbesproken als hun tweede, Sunbather. Het was, met roze cover en al, black metal gemaakt voor de grote massa. Een lichte, ademende plaat waar blastbeats en krijszang hand in hand huppelen met zonnige shoegaze en positieve post-rock. Dat is geen vanzelfsprekendheid in een normaal zo opzettelijk onaangenaam genre. Pitchfork zet de plaat op 6 in hun top-albums van het jaar, bij Rolling Stone is het de beste metalplaat van het jaar en haalt opener ‘Dream House’ de 100 Best Songs. Het Nederlandse muziekblog Kicking The Habit koos Sunbather als beste album van het jaar. Kortom: de must-listen van 2013 in dit genre.

‘Dream House’ van Deafheaven, afkomstig van Sunbather

Luister naar het album op Spotify

Ook Inter Arma laveerde succesvol tussen superzwaar metaal en slagroomsoesjes. De soesjes zijn in hun geval niet zo zoet en opbeurend, maar het is sierlijke, bluesy Americana en het geeft de luisteraar broodnodige zuurstof. Op papier belachelijk, maar hypnotiserend op deze plaat. Lang zo toegankelijk niet als Deafheaven, maar des te knapper (en terecht) dat ook Sky Burial de lijstjes haalt: honorable mention bij Pitchfork, nummer 9 in het metallijstje van Stereogum, vier vermeldingen in de lijsten van Invisible Oranges.

Luister naar Sky Burial van Inter Arma op Spotify

Voor wie nieuwerwetse fratsen in de doorgaans zo conservatieve metalscene niet te verteren zijn, was er ook genoeg te genieten. Nails maakt binnen net iets meer dan een kwartier alles met de grond gelijk op een van de heftigste grindcore/death metal platen van het jaar: Abandon All Life (Spotify). Gorguts is ineens helemaal terug aan het front met Colored Sands (Spotify), de winnaar dit jaar als het gaat om doordachte - overigens allesbehalve ouderwetse - death metal. Carcass blijkt ineens weer prima in vorm: Surgical Steel is een heel fijne plaat. De legendarische band Satan, de metal van je vader, maakte het fijne Life Sentence (Spotify), trve kvlt blackmetalfans krijgen de nieuwe van Watain, The Wild Hunt, (Spotify) en voor de stoners is ASG‘s Blood Drive (Spotify) een absolute must.

Gorguts - An Ocean of Wisdom:

In 2014: komt er naar verwachting een nieuwe plaat van Metallica, net als van Enter Shikari. Mastodon wil naar eigen zeggen met een ‘spooky’ en ‘Radiohead-achtige’ plaat komen en de deathmetal-legendes van Obituary haalden via Kickstarter geld op voor een nieuw album. Van Tool wordt al enige jaren nieuw werk verwacht - misschien 2014?

Met medewerking van Peter van der Ploeg, die de laatste categorie voor zijn rekening nam, en Rolinde Hoorntje, die meewerkte aan het dance-gedeelte.

    • Peter Zantingh