Beurs terug op peil vóór crisis

De AEX-index sloot vrijdag voor het eerst in vijf jaar boven de 400 punten. In het verleden was herstel op de beurs vaak een voorbode voor herstel van de reële economie.

Voor burgers, bedrijven en de overheid was 2013 het jaar dat de crisis hard toesloeg. Maar voor beleggers was 2013 het jaar van het echte herstel. Terwijl het aantal faillissementen en de werkloosheid naar recordhoogten stegen, doorbrak de AEX-index vrijdag de grens van 400 punten.

De beursgraadmeter sloot voor het eerst in ruim vijf jaar boven de grens van 400 punten. Dat niveau heeft de index niet meer gehaald sinds het faillissement van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in september 2008 de financiële crisis inluidde.

Door die crisis is de overheid nog altijd aan het bezuinigen. Op de beurs was het dit jaar intussen alweer feest met een rendement van 17 procent. Het kabinet Rutte II moest echter voor het vijfde jaar op rij op zoek naar bezuinigingen – 6 miljard euro dit keer – om de begroting van 2014 rond te krijgen.

Ook elders in de wereld zijn de aandelenbeurzen hard gestegen. In Duitsland, Engeland en de Verenigde Staten noteerden de toonaangevende beursgraadmeters dit jaar absolute records. Volgens de klassieke wijsheid dat de beurzen vooruitlopen op de reële economie zou 2014 het jaar van het herstel moeten worden. In het derde kwartaal van 2013 liet de Nederlandse economie weer een kleine groei zien, na vier kwartalen van krimp. De verwachting is dat de economie in 2014 verder zal opkrabbelen, al is de voorspelde groei van een half procent niet groot.

Gezien de recordwerkloosheid in Nederland is de grootste stijger onder de hoofdfondsen dit jaar een verrassing. Het aandeel van uitzendbedrijf Randstad steeg dit jaar met ruim 68 procent. Daarmee bleef het bedrijf de nummer 2, technologiebedrijf ASML, ruimschoots voor.

Uitzendbedrijven worden door economen gezien als indicator voor de arbeidsmarkt. Voordat bedrijven nieuw personeel in dienst nemen, huren ze doorgaans eerst tijdelijke arbeidskrachten in die worden geleverd door bedrijven als Randstad. Het uitzendbedrijf is wel internationaal actief en haalt bijna een kwart van zijn omzet en winst uit de Verenigde Staten. En daar groeit de economie veel harder en daalt de werkloosheid alweer.

De koerssprong van het aandeel Randstad lijkt dus goed nieuws voor de Nederlandse arbeidsmarkt, al voorspelt het Centraal Planbureau nog altijd dat de werkloosheid in Nederland volgend jaar zal oplopen tot 7,5 procent van de beroepsbevolking. Dat komt neer op 665.000 werkzoekenden. Nu zijn dat er 653.000.

Opmerkelijk is ook de koersontwikkeling van de twee grootste bedrijven op het Damrak, gemeten naar beurswaarde. Het aandeel Shell, met een beurswaarde van 168 miljard euro verreweg het grootste Nederlandse beursgenoteerde bedrijf, daalde iets in waarde – min 0,31 procent. Het aandeel Unilever, nummer twee op de lijst van grote bedrijven met een beurswaarde van 88 miljard euro, steeg licht – plus 1,23 procent. Beide bedrijven hadden last van tegenvallers. Shell moest veel afschrijven op schaliegasinvesteringen in de Verenigde Staten. Unilever had vooral last van lagere groeivooruitzichten in opkomende landen als China en India.

Grote verliezer onder de 25 grootste fondsen op het Damrak was Imtech. Het aandeel van de technische dienstverlener daalde met 70 procent na berichten over fraude in Duitsland en Polen. Het bedrijf benoemde daarop een nieuwe topman die een grote reorganisatie moet doorvoeren.