Ze zeggen dat ze vrede willen

In Zuid-Soedan dreigt een burgeroorlog als er niet snel iets gebeurt // Gisteren was er een bemiddelingspoging // Maar ondertussen zijn er steeds meer berichten over standrechtelijke executies

Correspondent Afrika

Er wordt al twaalf dagen hevig gevochten. Zeker 92.000 mensen zijn uit hun huis gevlucht voor het geweld. Er zouden volgens de VN al meer dan duizend doden zijn gevallen. En er komen steeds meer berichten over standrechtelijke executies naar buiten. In Zuid-Soedan dreigt een burgeroorlog als er niet snel iets gebeurt.

Gisteren begon er een bemiddelingspoging van twee Afrikaanse landen. De presidenten van Kenia en Ethiopië spraken in Zuid-Soedan met president Salva Kiir. Doel: een oplossing vinden voor het conflict met zijn rivaal, voormalig vicepresident Riëk Machar.

De ontmoeting tussen de presidenten van Kenia, Ethiopië en Zuid-Soedan vond gisteren plaats in de hoofdstad Juba. Er werd een „constructief” en „openhartig” gesprek gevoerd, zeiden betrokkenen. Het stoppen van het geweld en het starten van politieke gesprekken stond centraal tijdens de ontmoeting.

Het conflict in de twee jaar oude natie brak op 15 december uit binnen de regeringspartij SPLM. President Kiir, die in toenemende mate wordt beschuldigd van corruptie en ander wanbeleid, beschuldigde Machar ervan een staatsgreep te willen plegen. Machar op zijn beurt zegt dat Kiir onder het mom van een coup zijn tegenstanders uit wil schakelen.

Hoewel veel SPLM-leden wantrouwen koesteren tegen de ambitieuze Machar, verzetten ze zich evenzeer tegen de autoritaire Kiir. Het is in essentie een politiek en geen tribaal conflict, maar de gevechten die daarna uitbraken kregen al snel een tribaal karakter.

Afgelopen week kwamen er steeds meer berichten naar buiten over wraakacties tussen stammen. Kiir en Machar zeggen beiden te willen praten om het geweld te stoppen. Maar het regeringsleger voerde dinsdag nog een offensief uit tegen de aanhangers van Machar in Bor. Volgens de regering herwon het leger de stad, dat sinds vorige week in handen was van de rebellen.

Zowel uit Bor als andere delen van Zuid-Soedan komen steeds meer berichten over standrechtelijke executies van Dinka’s door Nuer en vice versa (Salva Kiir is een Dinka, Riëk Machar een Nuer). Het politieke conflict binnen de SPLM lijkt steeds meer over te slaan naar de straat. Alleen spoedig vredesoverleg tussen de twee lijkt een burgeroorlog te kunnen voorkomen.

Kiir verklaarde maandag in het parlement bereid te zijn om vredesoverleg te beginnen en onder applaus verklaarde hij „dat onder mijn bestuur Zuid-Soedan nooit meer zal terugkeren naar oorlog”. Machar stelt als voorwaarde voor vredesoverleg dat alle prominente politici die zijn opgepakt worden vrijgelaten.

VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon deed maandag in de Veiligheidsraad een voorstel om meer vredessoldaten te sturen. Een dag later werd bekend dat het aantal VN-militairen wordt uitgebreid van 8.000 tot 14.000.

Ruim 50.000 ontheemde Zuid-Soedanezen schuilen in kampen van de VN. De meeste commerciële vluchten van Oost-Afrika naar Juba zijn geannuleerd. In de Keniaanse havenstad Mombasa stapelen geïmporteerde goederen voor Zuid-Soedan zich op. In Juba kan een nijpend tekort aan voedsel en brandstof ontstaan.

    • Koert Lindijer