Hetzelfde als ieder jaar, James

De Duitse televisie zendt sinds 1972 elke Oudejaarsavond Dinner for one uit. Dit jaar wordt het vijftigjarig bestaan van de sketch gevierd.

De hoogbejaarde Miss Sophie, die alleen met haar butler in haar klassieke landhuis woont, eist dat alles bij het oude blijft. Ook haar negentigste verjaardag wenst ze zoals eerdere jaren te vieren, dus in het gezelschap van haar vrienden sir Toby, admiraal Von Schneider, Mr. Pommery en Mr. Winterbottom.

In werkelijkheid zijn deze disgenoten allang niet meer onder ons. Maar Miss Sophie weet dat de trouwe James met zijn platvoeten als gewoonlijk de plaats van alle vier zal innemen. Hij drinkt hun glazen leeg en brengt namens hen bij elke nieuwe ronde – sherry bij de soep, witte wijn bij de vis, champagne bij de kip, port bij het fruit – een heildronk op haar uit.

Het feit dat zijn tred en tongval daardoor steeds onzekerder worden, deert haar niet. „The same procedure as last year, Miss Sophie?” vraagt hij herhaaldelijk. „The same procedure as every year, James!” luidt telkens haar stellige antwoord. Ook als hij haar ten slotte de statige trap op begeleidt naar boven. Knipoog en doek.

Dinner for one heet de sketch. Of, in het Duits: Der 90. Geburtstag. Met groot vertoon viert de Duitse tv-zender NDR de komende dagen het vijftigjarig bestaan van dit tien en een halve minuut durende toneelstukje in zwart-wit. Het programma vermeldt een grote jubileumshow, waarin onder meer de receptuur wordt gegeven van de gerechten die bij Miss Sophie ter tafel komen, en een documentaire over de geschiedenis van de sketch. Waarna op Oudejaarsavond per traditie de sketch zelf weer wordt uitgezonden, zoals de Duitse televisie dat sinds 1972 al op elke Oudejaarsavond doet. Bij deze gelegenheid zelfs tot twee keer toe: in de vroege avond en tijdens het laatste half uur vóór de jaarwisseling. Wie daarop niet wil wachten, kan de kluchtige vertoning natuurlijk allang op elk gewenst moment op YouTube zien, maar dat heeft geen enkel verschil gemaakt. Duitsland kan geen Oudejaarsavond vieren zonder Dinner for one. Het staat ook in het Guinness Book of Records: dit is het vaakst herhaalde tv-programma ter wereld.

Maar in Engeland, waar de sketch vandaan komt, is dit succesnummer vrijwel geheel onbekend. Miss Sophie en haar butler zijn daar nooit op de televisie geweest. Niet leuk genoeg, vond de BBC. Waarom niet? Dat is, aldus het Duitse weekblad Der Spiegel, „een van de laatste onbeantwoorde vragen van de Europese integratie”.

De ladderzatte butler, die superbe staaltjes slapstick demonstreert door voortdurend net niet te struikelen over de tijgerkop die als vloerbedekking in de eetkamer ligt, stond al sinds de jaren veertig op het repertoire van de Engelse komiek Freddie Frinton. Hij had de uit de jaren twintig daterende tekst gekocht en beschikte zodoende over de alleenvertoningsrechten.

Zijn collega May Warden speelde jarenlang de niet veeleisende rol van Miss Sophie. Zo stonden ze bijvoorbeeld in 1963 met hun sketch in het variététheater op de pier van Blackpool, waar op een dag ook twee Duitse tv-functionarissen kwamen kijken. Ter plekke werd het doorgewinterde duo geëngageerd voor een tv-optreden in Hamburg. De nogal anti-Duits ingestelde Frinton weigerde. Maar toen hem werd meegedeeld dat ze de scène daar gewoon in het Engels konden spelen – veel relevante tekst bevat de sketch niet – stemde hij toe. Samen incasseerden ze 4.150 mark. Over vervolgbetalingen voor herhalingen repte het contract niet; dat soort zakelijkheid was destijds in tv-kringen niet aan de orde.

Freddie Frinton stierf in 1968, enkele weken voordat de Duitse televisie een nieuwe opname, nu in kleur, wilde maken. Zo is Dinner for one voor altijd een fenomeen in zwart-wit gebleven. Zelfs de parodie die twee jaar geleden werd gemaakt door een satiricus die de hoofden van Miss Sophie en James verving door die van de Duitse bondskanselier Merkel en de toenmalige Franse president Sarkozy, was in zwart-wit. Inclusief de slotscène op de trap, waar Sarkozy puffend beloofde Merkel zijn „triple A” te geven.

Maar die parodie is nu alweer vergeten. Terwijl het origineel onverwoestbaar is gebleven en ook dit jaar weer massaal zal worden bekeken – volgens dezelfde procedure als ieder jaar.

    • Henk van Gelder