En deze niet. Waarom?

Ophef over een fietstunnel bij Hoorn, die dreigde te verdwijnen, haalde alleen de lokale media. foto google street view

Niels Matthijssen vreest in het artikel hiernaast een geografische tweedeling – Holland versus de rest. Hij is zeker niet de enige die zich daar zorgen over maakt, merken we op de krant. Regelmatig krijgt deze krant brieven van lezers waarin wordt gesteld dat we wel erg veel over de Randstad schrijven. En in het bijzonder over Amsterdam.

Schrijven we in nrc.next vaker over de Randstad dan over ‘de provincie’? Het lijkt er wel op. Voordat ik bij deze krant kwam werken, deed ik onderzoek naar de geografische spreiding van het nieuws in NRC Handelsblad, waarmee de krant veel kopij deelt. Ik turfde op de pagina’s voorin die krant en op de binnenlandpagina’s waar het nieuws vandaan kwam. ‘Haags’ politiek en institutioneel nieuws rekende ik niet mee. De uitkomst: 62,6 procent van het Nederlandse nieuws in NRC ging in 2012 over de Randstad. Ter vergelijking: bij Trouw was dat 56 procent.

In de Randstad wonen afhankelijk van wat je meerekent ongeveer 7 miljoen mensen. 42 procent van de bevolking dus.

Wat ook opviel, was de verdeling binnen de Randstad. De helft van het ‘Randstedelijke’ nieuws had betrekking op de vier grootste steden. Als je de inwonertallen van die plaatsen optelt, kom je op ruim 2,2 miljoen: het grote merendeel van de Randstedelingen woont niet in de ‘grote vier’. In de Randstad is de geografische spreiding evengoed onevenwichtig.

De schokkendste conclusie is nog wel dit: een kwart van het plaatsgebonden nieuws ging over Amsterdam. De hoofdstad kwam twee keer zo vaak aan bod als Rotterdam. Dat is nogal wat als je bedenkt dat nog geen vijf procent van de Nederlanders in Amsterdam woont. En helemaal vreemd als je weet dat de krant tot half december 2012 in Rotterdam gevestigd was. Ondanks de voormalige standplaats van de redactie was NRC net zo ‘Amsterdams’ als het wel in Amsterdam gevestigde dagblad Trouw.

Tsja. Als in de Amsterdamse grachtengordel een paar bomen omwaaien, is het nieuws. Gebeurt het in Bovenkarspel, dan haalt het de kolommen niet. Hoe komt dat dan? Er wonen natuurlijk veel mensen. En de meeste Nederlanders zijn door jarenlange blootstelling aan media met de stad vertrouwd. Veel grote financiële, culturele en wetenschappelijke instellingen zijn hier gevestigd. Bovendien is Amsterdam de stad waar van oudsher veel media gehuisvest zijn, daarom wordt hier ook veel georganiseerd. Als bijvoorbeeld K3 een persconferentie geeft, doen ze dat niet in Meppel. Ze maken het ons makkelijk, ze komen naar ons toe.

De actieradius van journalisten wordt beperkt door deadlines – hoe verder een nieuwswaardige gebeurtenis plaatsvindt van de redactie, hoe lastiger om daar verslag van te doen. Soms is er landelijk nieuws, bijvoorbeeld een net verschenen rapport, dat wordt ingekleurd met interviewtjes of een reportage. Kranten proberen daarvoor wel buiten de Randstad te komen, maar vanwege de tijdsdruk is het niet altijd mogelijk. Het is deadlinetechnisch veiliger om in Amsterdam de straat op te gaan dan in Midwolda.

Wat ook meespeelt, is dat veel redacteuren van een krant als NRC in Amsterdam wonen. Waar je woont, loop je tegen verhalen aan, weten journalisten. En daar gaat het soms mis. Dan komt er nieuws in de krant waarvan je kunt betwisten of het landelijk relevant is. Het gesteggel over het fietstunneltje van het Rijksmuseum, waarin iedere kleine ontwikkeling de landelijke media haalde, is zo’n twijfelgeval. Natuurlijk, vrijwel iedereen in Nederland kent het Rijksmuseum, maar hoe relevant is het voor iemand in Haaksbergen of je eronderdoor kunt fietsen?

Irritanter is het als de indruk ontstaat dat de journalist schrijft alsof zijn publiek zich tot Amsterdammers beperkt. Wanneer en naam van een wijk wordt genoemd zonder dat erbij staat dat het in Amsterdam is – het komt in de beste kranten voor. Of dat een plek door een vergelijking met iets Amsterdams wordt geduid (zo las ik laatst in de Volkskrant dat het Oranjepark in mijn geboortestad ‘het Vondelpark van Vlaardingen’ is).

Ik denk dat we ons op de redactie van nrc.next goed bewust zijn van onze bias. In vergaderingen komt het geregeld aan de orde dat de Randstad moet worden gecompenseerd. Aan de andere kant krijgen we gewoon veel over de Randstad aangereikt.

Als we de krant minder Randstedelijk willen maken, is dat in eerste instantie onze eigen taak. Maar ook de lezers kunnen ons helpen. Hou ons op de hoogte van wat er in Friesland, Limburg en Zeeland gebeurt. En blijf ons op de vingers tikken als we te Hollands dreigen te worden.