De Rode Zee voor tien euro all-in

Een kamer voor bijna niks in een tophotel. Leuk voor toeristen. Maar niet voor de ondernemers in Sharm al-Sheikh. De inkomsten uit toerisme kelderen in Egypte.

‘U mag best vier handdoeken hebben.” De man aan het strand van het Ritz-Carlton-hotel in Sharm al-Sheikh bedoelt het goed. Maar wat moet een mens met vier handdoeken?

Hij legt de vinger op de wonde: er is dit jaar geen gebrek aan handdoeken in de badplaatsen aan de Rode Zee in Egypte, wel aan toeristen. De inkomsten uit toerisme liggen dit jaar 39 procent lager dan in dezelfde periode vorig jaar, deelde de Egyptische minister van Toerisme vorige week mee.

De reden ligt voor de hand. De beelden van de bloedige onderdrukking van de aanhangers van de in juli afgezette president Morsi, gecombineerd met sporadische terreuraanslagen op het Sinaï-schiereiland en elders, doen het toerisme geen goed. En de sector floreerde toch al niet.

Vooral Kairo, en plaatsen in het binnenland als Luxor en Aswan, hebben zwaar te lijden gehad. De badplaatsen aan de Rode Zee, ver weg van het politieke tumult, bleven de voorbije jaren min of meer buiten schot.

De gebeurtenissen van afgelopen zomer hebben daar verandering in gebracht. Voor het eerst vaardigden Europese landen ook negatieve reisadviezen uit voor het Rode Zee-gebied.

De Egyptisch overheid heeft de afgelopen maanden tal van delegaties naar Europese landen gestuurd om regeringen daar te overtuigen dat Egypte veilig is. Bijna driekwart van de toeristen in het land komt uit Europa.

Die inspanningen hebben resultaat gehad. Nederland, Groot-Brittannië, Rusland en België hebben hun reisadvies voor de Rode Zee versoepeld. Maar dat resulteert vooralsnog niet in veel extra toeristen.

Vluchten verplaatst

„Het probleem is dat veel chartermaatschappijen hun vluchten al hadden verplaatst naar veiliger bestemmingen dicht bij huis, zoals Turkije en de Canarische eilanden”, verklaart Ludwig Topke van reisbureau Globus in het Belgische Gent. Het aanbod van reizen naar Egypte is beperkt, zegt hij, en vliegtuigstoelen zijn relatief duur.

Alleen het Nederlandse TUI biedt sinds enkele weken opnieuw reizen aan naar Hurghada en Marsa Alam aan de Afrikaanse kant van de Rode Zee. Maar daartoe had de reisorganisatie al besloten voordat het advies versoepeld werd. Buitenlandse Zaken raadt momenteel alle niet-essentiële reizen naar Egypte af, met uitzondering van bestemmingen aan de Rode Zee, Luxor en Aswan. Wel wordt „extra waakzaamheid” aanbevolen.

Sharm al-Sheikh heeft het nadeel dat het op het Sinaï-schiereiland ligt, waar het Egyptische leger strijdt met islamitische terreurorganisaties. Dat is in Noord-Sinaï, op 350 kilometer van de badplaats. Maar begin oktober was er ook een terreuraanslag in El Tor, op zo’n 100 kilometer afstand.

„De meeste mensen maken het onderscheid niet tussen Noord- en Zuid- Sinaï”, zegt Noack van het Ritz-Carlton. Ter plaatse is er weinig of niets te merken van de politiek onrust.

Door de instabiliteit is het voor de toerist in ieder geval makkelijk koopjes vinden. In het Ritz-Carlton, een van de tophotels, heb je al een kamer vanaf 65 euro. In de Falcon Hills, een driesterrenhotel op enkele blokken van het strand, kost een kamer zo’n tien euro, all-in.

Bezetting is niet alles, zegt Mohammed Salama van hotel Mexicana, een ander driesterrenhotel in dezelfde straat. „Er wordt veel aan dumping gedaan. Hotels proberen koste wat kost open te blijven. Ze hebben cash-flow nodig om het personeel te betalen. Maar als je kamers verkoopt voor 10 euro per nacht, all-in, dan verlies je geld.” Het voorbije half jaar zouden al zo’n honderd hotels rond de Rode Zee de deuren hebben moeten sluiten als gevolg van dumpingpraktijken.

Bij Mexicana – de bezettingsgraad schommelde er in de eerste helft van december tussen de 30 en 40 procent – hebben ze uitgerekend dat twintig dollar (vijftien euro) per nacht het absolute minimum is. De concurrentie is moordend, en driesterrenhotels als Mexicana worden uit de markt geprijsd door de lage tarieven van de vijfsterrenhotels.

Overtollig personeel

De crisis in het toerisme is vooral een drama voor de Egyptenaren die in de sector werken. Het toerisme vertegenwoordigt 11,3 procent van het bnp en bood in betere tijden werk aan zo’n vier miljoen mensen.

Betrouwbare cijfers over de huidige werkgelegenheid in de sector zijn er niet. Maar hoe minder toeristen, hoe minder inkomen. Overtollig personeel wordt vaak met vakantie gestuurd, of verdwijnt uit eigen beweging.

Voor iemand als taxichauffeur Mahmoud uit Kairo loont het nog wel de moeite. „In Sharm is er altijd kans op een beetje werk”, zegt hij. „In Kairo is er helemaal niets.”

De Egyptische overheid heeft geprobeerd de schade te beperken door het binnenlands toerisme te stimuleren. EgyptAir biedt korting op vluchten van Kairo naar de Rode Zee.

Aan het eind van de ramadan zaten de hotels even vol, want het binnenlands en Arabisch toerisme is sterk gelinkt aan de vakantieperiodes op de islamitische kalender. Maar het is geen echte vervanging voor het Europees massatoerisme.

Gehoopt wordt dat de periode rond Oud en Nieuw – traditioneel hoogseizoen aan de Rode Zee – het verlies van de voorbije zes maanden een beetje kan goedmaken. Veel zal afhangen van de nieuwe contracten met touroperators voor het zomerseizoen. Die worden altijd in februari afgesloten. „Op dat moment weten we hoe Egypte in de markt ligt”, zegt Noack.