Achtergrond Dit realityprogramma moet ook SBS 6 gelukkig maken

Weer gebruikt John de Mol een literaire verwijzing voor een nieuwe realityserie. Na Big Brother uit George Orwells 1984 nu Utopia, het beroemde werk van de Engelse humanist Thomas More uit 1516. In Utopia beschrijft More eerst het verschrikkelijke leven in Engeland aan het begin van de zestiende eeuw. Daarna schetst hij de ideale samenleving. Op het eiland Utopia is iedereen gelukkig.

Utopia moet ook tv-bedrijf SBS gelukkig maken. En aan zijn ruziënde aandeelhouders Talpa en Sanoma bewijzen dat SBS geen miskoop meer is. Het maakt Utopia het belangrijkste nieuwe programma voor SBS 6 tot nu toe. De familiezender moet marktaandeel terugwinnen. Vorige maand had SBS 6 een aandeel van 7,7 procent onder kijkers van 20 tot 49 jaar. Dat is de belangrijkste doelgroep voor adverteerders. RTL 4 haalde een recordaandeel, 21,9 procent.

SBS 6 zoekt al twee jaar een aansprekende programmering in de vooravond. „We zijn op zoek naar dingen die heel erg opvallen”, zei programmadirecteur Remko van Westerloo anderhalf jaar terug al bij de tv-beurs Mipcom in Cannes.

Opvallen doet Utopia, de perspresentatie trok tientallen journalisten. Maar lost dat het probleem van SBS 6 op? „Dat los je niet op met één nieuw programma of een bekende presentator”, zegt TROS-directeur Peter Kuipers. „Het gaat om het totaal. Het is a hell of a job om SBS beter te maken. De ziel is uit de zender. Ze werden campingzender genoemd. Wees daar trots op: jaarlijks gaat 60 tot 70 procent van de Nederlanders kamperen! Als je dat gaat ontkennen keren kijkers zich van je af.”

Is Utopia genoeg ‘camping’? Tv-expert Ruud de Langen, hij is directeur van mediabureau Mindshare, twijfelt. „SBS 6 staat dicht bij het volk. Als ik dan hoor dat in Utopia ook een tandarts, manager en piloot meedoen, bestaat de kans dat het een feestje voor hoogopgeleiden wordt. Utopia heeft ook de timmermannen en boeren nodig.”

De nieuwe serie is ook belangrijk voor mediabedrijf Talpa van De Mol. Het is in de eerste plaats een grote investering. In Het Financieele Dagblad zei hij laatst: „Van zo’n programma kan iedereen wel een beetje inschatten dat het niet gaat om een paar ton. We hebben gevraagd aan SBS een stukje van het totale budget te betalen, maar de onderhandelingen verliepen zo moeizaam, omdat Sanoma er niet echt voor wilde gaan.”

De problemen van SBS 6 worden niet veroorzaakt door de programma’s van Talpa, vindt De Mol. Een aantal titels mislukte weliswaar op SBS 6. „Maar als je die programma’s op RTL 4 zou zetten, zouden ze wel scoren”, zei hij bij DWDD. „Daar zit nu meer zuigkracht in.” Talpa’s talentenjacht/spelshow The Winner is... bewijst dat een flop in Nederland niet altijd het einde van een format hoeft te betekenen. De show mislukte op SBS 6, maar is inmiddels verkocht aan meer dan dertig landen.

Kan De Mol hetzelfde doen in het realitygenre als hij heeft gedaan voor talentenjachten? Toen hij zijn plannen voor The Voice ontvouwde, wilde geen zender het uitzenden. De Mol stak er veel eigen geld in, RTL 4 hapte toe en de positieve zangshow werd een hit. De Langen: „Utopia lijkt ook een format met een positieve draai. Het zou iets anders moeten worden dan elke dag iemand afbranden.”

    • Jan Benjamin