Zo verdien je aan werklozen

Nieuw beleggingsproduct: de SIB. Deel mee in de winst die investeerders krijgen door jongeren eerder uit de bijstand te krijgen.

In Rotterdam gaan private investeerders de begeleiding financieren van 160 werkloze jongeren zonder diploma. ABN Amro en maatschappelijk investeerder Start Foundation investeren samen 680.000 euro, de gemeente betaalt de investeerders terug op basis van het aantal uitgespaarde uitkeringsdagen - afgewogen tegen het landelijk gemiddelde. Hoe sneller de jongeren aan werk komen, des te hoger het rendement – dit kan oplopen tot jaarlijks 12 procent. Deze constructie heet een Social Impact Bond (SIB), vertelt Jos Verhoeven. Hij is directeur van Start Foundation, mede-initiatiefnemer van het project.

Waarom is dit een goede constructie om jongerenwerkloosheid aan te pakken?

„Door bezuinigingen heeft de overheid zelf minder geld voor maatschappelijke problemen. Rotterdam kan bijvoorbeeld de intensieve begeleidingstrajecten van werkloze jongeren niet betalen. Daarom betalen wij die trajecten, en hoeft Rotterdam alleen de uitgespaarde uitkeringen terug te betalen als een vooraf gesteld doel wordt behaald. Het doel wordt vastgelegd in een prestatiecontract, het risico ligt bij de investeerders. De uitvoering laten we door een derde partij doen, in dit geval het Rotterdamse bedrijf Buzinezzclub.”

Is het verstandig een maatschappelijk probleem als werkloosheid te privatiseren?

„Dit is geen privatisering, we hebben slechts de verantwoordelijkheid gedeeld. Wij bekijken niet alleen in welke mate de uitvoerder de kosten verlaagt; wij kijken ook naar niet-incasseerbare waarden, bijvoorbeeld of jongeren minder snel overlast veroorzaken of minder snel in de criminaliteit raken. En er is de beleefde waarde: voelen de jongeren zich gelukkiger, zijn ze minder vaak ziek of depressief? Die criteria tellen ook mee bij het beoordelen van een uitvoerder.”

Betekent dit dat er altijd een maatschappelijke investeerder betrokken moet zijn?

„Vooralsnog wel, ja. Iedere euro die Start Foundation aan rendement verdient, herinvesteren we in andere maatschappelijke projecten. Ik zou het heel eng vinden als er alleen commerciële investeerders in de SIB zouden zitten. Dan krijg je te maken met cowboys die de werklozen zo snel mogelijk uit een uitkering trekken, om maar zoveel mogelijk rendement te hebben. Ik denk niet dat we alleen moeten samenwerken met maatschappelijke investeerders, maar tot dit nieuwe financieringsinstrument goed is ontwikkeld, is het bij hen wel het veiligst.”