Wie volgt?

Ruim tien jaar geleden, op 25 oktober 2003, werd de Russische oliemagnaat Michail Chodorkovski gearresteerd op verdenking van belastingfraude. Hoewel hij, toen veertig jaar oud, gold als de rijkste zakenman van Rusland, haalde het nieuws van zijn aanhouding veel media niet of nauwelijks. Anno 2013 was het een chaotische drukte van elkaar verdringende verslaggevers in het museum bij Checkpoint Charlie in Berlijn, waar Chodorkovski een persconferentie hield, 36 uur na zijn vrijlating. Zie die aandacht als vooruitgang.

Hij had zijn ontslag uit een Russisch strafkamp te danken aan dezelfde man die indertijd (mede)verantwoordelijk was voor zijn detentie: Vladimir Poetin, toen en nu president van Rusland.

Het was toen en nu machtsvertoon van de man die tot zijn tevredenheid zal hebben vernomen dat Chodorkovski in Rusland geen politieke rol meer voor zich ziet weggelegd. Chodorkovski was een van de Russische tycoons die op dubieuze gronden steenrijk werden na de ineenstorting van het communistische systeem en de Sovjet-Unie, toen ze zich banken, energieconcerns en andere voormalige staatsbedrijven wisten toe te eigenen. Anders dan bijvoorbeeld Roman Abramovitsj, bekend als eigenaar van de voetbalclub Chelsea, beging Chodorkovski de ‘fout’ zich ook in de politiek te begeven en partijen te steunen die tegen Poetin oppositie voerden.

Wie zich al te openlijk tegen Poetin kant, loopt risico in Rusland. Dat ondervond bijvoorbeeld Aleksej Navalny, criticus van de politieke corruptie in zijn land. Hij werd in juli van dit jaar tot vijf jaar cel veroordeeld wegens fraude (later afgezwakt tot een voorwaardelijke straf). Of de kritische econoom Sergej Goerijev, die naar Parijs vluchtte nadat hij door een onderzoekscomité was verhoord.

Gisteren werden twee leden van de punkband Pussy Riot vrijgelaten en vorige week Vladimir Akimenkov, die eerder was opgepakt tijdens een anti-Poetin betoging in Moskou. De hardere lijn die Poetin uitzette tegen activisten en niet-gouvernementele organisaties sinds hij vorig jaar zijn derde ambtstermijn inging, maakt tijdelijk een curve. Hopelijk leidt dat ook tot amnestie voor bijvoorbeeld de activisten van Greenpeace. Maar ook dan blijven er Russen gevangenzitten om hun politieke opvatting of hun seksuele geaardheid. Het is een lange lijst. Chodorkoviski heeft aangekondigd dat hij gaat strijden voor de vrijlating van politieke gevangenen. Daarvoor verdient hij alle steun.