Utopia moet iedereen gelukkig maken

Op het fictieve eiland Utopia is iedereen gelukkig, schreef humanist Thomas More in 1516. John de Mols nieuwe gelijknamige realityprogramma moet ook SBS 6, Talpa en Sanoma blij maken.

Na George Orwell is het nu Thomas More. Na Big Brother uit Orwells 1984, nu Utopia, het beroemde werk van de Engelse humanist uit 1516. Weer gebruikt John de Mol een literaire verwijzing voor een nieuwe realityserie.

In Utopia beschrijft Thomas More eerst het verschrikkelijke leven in Engeland aan het begin van de zestiende eeuw. Er is tirannie, corruptie. Daarna schetst hij de ideale samenleving. Op het eiland Utopia is iedereen gelukkig. Iedereen is gelijk. Er is geen privébezit, de bron van alle maatschappelijke ellende. En als ze niet hoeven te werken, houden de Utopianen zich „bezig met intellectuele arbeid”.

De naam van het nieuwe realityprogramma is bijna een wensdroom. Utopia moet ook tv-bedrijf SBS gelukkig maken. En aan zijn ruziënde aandeelhouders Talpa en Sanoma bewijzen dat SBS geen miskoop meer is.

Het maakt Utopia het belangrijkste nieuwe programma voor SBS 6 tot nu toe. De familiezender moet marktaandeel terugwinnen. Vorige maand had SBS 6 een aandeel van 7,7 procent onder kijkers van 20 tot 49 jaar. Dat is de belangrijkste doelgroep voor adverteerders. RTL 4 haalde een recordaandeel, 21,9 procent. En dat komt niet alleen door The Voice of Holland, de kijkcijferhit die De Mol maakt voor RTL 4. Over de hele breedte overklast RTL SBS.

De Mol zei in De Wereld Draait Door van 2 december dat hij tevreden is als na drie maanden een half miljoen mensen kijken naar Utopia. „Dat moet doorgroeien naar 700.000 tot 800.000 kijkers. Mensen willen dit als een nieuwe soap gaan volgen.”

Die schatting is redelijk behoudend, zegt tv-expert Ruud de Langen. Hij is directeur van mediabureau Mindshare, dat reclame inkoopt voor grote klanten als KPN, Unilever, Ford en ING. Is er ruimte voor een Big Brother-variant in de vooravond? „Het is in elk geval iets anders dan DWDD en RTL Boulevard”, zegt De Langen. „De vooravond is cruciaal. Je probeert de kijkers vast te houden voor de rest van de avond. Het is gemakkelijker als mensen blijven kijken dan wanneer ze uit het niets moeten komen.”

SBS 6 zoekt al twee jaar een aansprekende programmering in de vooravond. Programmadirecteur Remko van Westerloo heeft alle genres overwogen, zei hij anderhalf jaar terug al bij de tv-beurs Mipcom in Cannes, van soaps en spelletjes tot reality. „We zijn op zoek naar dingen die heel erg opvallen.”

Opvallen doet Utopia, de perspresentatie trok tientallen journalisten. Maar lost dat het probleem van SBS 6 op? „Dat los je niet op met één nieuw programma of een bekende presentator”, zegt TROS-directeur Peter Kuipers. „Het gaat om het totaal. Het is a hell of a job om SBS beter te maken. De ziel is uit de zender. Dan kunnen mensen er niet meer van houden. Ze werden campingzender genoemd. Wees daar trots op: jaarlijks gaat 60 tot 70 procent van de Nederlanders kamperen! Als je dat gaat ontkennen keren kijkers zich van je af.”

Is Utopia genoeg ‘camping’? De Langen van Mindshare twijfelt. „SBS 6 staat dicht bij het volk. Als ik dan hoor dat in Utopia ook een tandarts, manager en piloot meedoen, bestaat de kans dat het een feestje voor hoogopgeleiden wordt. Utopia heeft ook de timmermannen en boeren nodig.”

De nieuwe serie is ook belangrijk voor mediabedrijf Talpa van De Mol. Het is in de eerste plaats een grote investering. In Het Financieele Dagblad zei hij laatst: „Van zo’n programma kan iedereen wel een beetje inschatten dat het niet gaat om een paar ton. We hebben gevraagd aan SBS een stukje van het totale budget te betalen, maar de onderhandelingen verliepen zo moeizaam, omdat Sanoma er niet echt voor wilde gaan.”

De problemen van SBS 6 worden niet veroorzaakt door de programma’s van Talpa, vindt De Mol. Een aantal titels mislukte weliswaar op SBS 6. „Maar als je die programma’s op RTL 4 zou zetten, zouden ze wel scoren”, zei hij bij DWDD. „Daar zit nu meer zuigkracht in.” Talpa’s talentenjacht/spelshow The Winner is... bewijst overigens dat een flop in Nederland niet altijd het einde van een format hoeft te betekenen. De show mislukte op SBS 6 maar is inmiddels verkocht aan meer dan dertig landen.

De Mols belang is om programma’s groot te maken in Nederland en die internationaal te verkopen, zegt De Langen. „Hij vindt het belangrijker dat Utopia de wereld overgaat dan dat SBS scoort. Hopelijk wordt SBS 6 meegetrokken in een succes.”

Kan De Mol hetzelfde doen in het reality-genre als hij heeft gedaan voor talentenjachten? Toen hij zijn plannen voor The Voice ontvouwde, wilde geen zender het uitzenden. De Mol stak er veel eigen geld in, RTL 4 hapte toe en de positieve zangshow werd een hit. De Langen: „Utopia lijkt ook een format met een positieve draai. Het zou iets anders moeten worden dan elke dag iemand afbranden.”