Kerstkaarten, geen doodshoofden

Het opheffen van enkele sancties maakt de Iraniërs optimistischer. De drukker is niet meer afhankelijk van staatsopdrachten als posters met ‘dood aan Amerika’.

Jarenlang braakten de printers van Ali Sabzevari de gebruikelijke Iraanse staatspropaganda van haat tegen het Westen uit. De drukker had moeite te overleven in een markt zonder opdrachtgevers, dus vocht hij om staatsopdrachten voor posters met teksten als ‘dood aan Amerika’.

Sinds het nucleaire akkoord tussen Iran en zes wereldmachten maakt hij opeens overuren. Alleen rollen er nu geen Uncle Sam’s met doodshoofden meer van zijn machines, maar kleurige kerstkaarten, in opdracht van Iraanse bedrijven die hun banden met het Westen weer willen aanhalen. „Persoonlijk voel ik me hier al een stuk beter bij”, zegt Sabzevari over de kerstwensen. „We gaan van haat naar liefde, om het zo maar te zeggen. Ik hoop dat er nu eindelijk licht aan het einde van de tunnel is.”

In de afspraken die Iran en de wereldmachten eind november maakten, wordt Iran voor het tijdelijk stopzetten van delen van het nucleaire programma beloond met het opheffen van enkele sancties. De stappen zijn bescheiden, maar hebben een positief effect op gewone, vaak depressieve Iraniërs. De nationale munt is iets in waarde toegenomen, de beurs is gestegen en de inflatie iets gedaald.

Maar het belangrijkste gevolg is het idee dat er weer een toekomst is. Politiek analist Amir Mohebbian: „De negatieve sfeer is omgeslagen in een sfeer van ‘eventueel kan het’. Dat heeft president Rohani alvast bereikt.”

De sanctieverlichting zorgt er vooral voor dat Iran nu een financiële buffer kan creëren, en auto- en vliegtuigonderdelen mag importeren. Het land krijgt toegang tot 7 miljard dollar aan bevroren tegoeden. Ook zullen enkele westerse banken weer Iraanse financiële transacties gaan behandelen die opnieuw zijn toegestaan, zoals het afrekenen van olie-export naar Azië.

Na de deal beloofde de in augustus aangetreden president Hassan Rohani dat „er een eerste stap is gezet naar het opbreken van het sanctieregime”. Iraanse ministers zeggen dat westerse oliemaatschappijen, vliegtuigmaatschappijen en autoproducenten staan te popelen om terug te keren. „Uiteindelijk worden alle sancties opgeheven”, jubelde de president. Hij moet niet alleen het publiek tevreden houden, maar ook invloedrijke hardliners die zitten te wachten om aan zijn stoelpoten te zagen.

Voor de deur van de beurs van Teheran, een grijs gebouw waar vooral aandelen van semi-staatsbedrijven worden verhandeld, staat Hossein Zarif naast zijn uitgestalde boeken vol beurstips van Amerikaanse goeroes. De boeken, in het Perzisch vertaald, verkopen dezer dagen als een dolle, zegt Zarif. „Veel mensen willen nu investeren, omdat ze hopen dat de beurs verder zal stijgen.”

Sinds de nucleaire deal steeg de ‘Tehran stock exchange’ met 14 procent, vooral omdat mensen die in dollars en goud belegden van strategie zijn veranderd, zeggen beurshandelaren. Binnen kijken honderden mensen, variërend van huisvrouwen tot mannen met een on-islamitische das om de nek, naar schermen die steeds veranderende cijfertjes tonen.

„Ja, de petrochemie doet het goed vandaag”, zegt Mojghan Hamedi, een goed gekapte dame met een duur handtasje en een iPhone. „Ik beleg vier jaar, een prettig extra inkomen.” Het positieve nieuws komt haar aandelen ten goede. „Alles gaat omhoog, ik ben gelukkig.”

„Maar de beurs kan ook een luchtbel zijn, net als de nucleaire deal”, waarschuwt Mohammad Hassannejad, een voormalige bankmedewerker die nu zijn pensioen op de beurs probeert te verdienen. „Iedereen die de afgelopen jaren investeerde in dollars en goud, omdat onze munt omlaag ging, is nu hier op de beurs”, zegt hij. De nucleaire deal heeft tijdelijk rust gebracht op de Iraanse markt. „Maar het is nog lang geen uitgemaakte zaak. Als het misgaat, stort alles zo weer in.”

    • Thomas Erdbrink