Wees niet bang voor de Bulgaren

De leefomstandigheden in Bulgarije zijn erbarmelijk. Daarom moeten sommige Bulgaren wel in het Westen gaan werken. Heet hen welkom en behandel hen niet als tweederangsburgers, vraagt Jaap van Beelen.

Jaap van Beelen is eigenaar van goKotel, een toeristische reisorganisatie in Bulgarije

Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron. Foto AFP

Al meer dan zeven jaar woon ik in Kotel, een klein provinciestadje in één van de armste streken van Bulgarije. Land en volk ken ik al veel langer, sinds 1967 kom ik er regelmatig. Ik spreek en lees de taal, volg de maatschappelijke ontwikkelingen en meng mij actief tussen de bevolking. Hoewel Bulgarije al sinds 2007 volwaardig EU-lid is, zie ik met pijn en zorg hoe het leven in de provincie nog steeds verder achteruit gaat.

 

De Bulgaren willen helemaal niet naar het Westen. Als ze hier in Bulgarije met hard werken zo’n 400 tot 500 euro per maand zouden kunnen verdienen, blijven ze het liefst hier, in een mooi land met een heerlijk klimaat, waar ze hun familie en vrienden hebben, de taal spreken en van het eten en drinken houden. Echt, in het Westen gaan werken is voor hen geen lolletje. En zeker niet Nederland, waar ze met zijn vijven op een kamer moeten hokken en nu nog als rechteloze illegaal aan de goden zijn overgeleverd. Maar gezien de economische crisis is er vaak geen sprake van een vrije keuze.

Sommigen hebben al eens geprobeerd werk in Spanje te vinden, waar de arbeidsmarkt voor de Bulgaren al eerder open was. Maar door de crisis kwamen ze vaak met lege handen terug.

 

En hier is er niets. Om een indruk te geven: ‘mijn’ gemeente heeft 18.000 inwoners, het officiële werkloosheidspercentage is 33 procent en onder jongeren meer dan 50 procent. In werkelijkheid is dit nog hoger, want velen laten zich niet meer als werkloos registreren.

Een bijstandsuitkering is hier 22 euro per maand en daarvoor moet je veertien dagen per maand, vier uur per dag werken (meestal de straten aanvegen). De weinigen die wel werken, ontvangen vaak het minimumloon van 160 euro per maand. Daar kan je zelfs in het goedkope Bulgarije niet van (over)leven. De afgelopen vijf dagen zijn er weer achttien mensen aan mijn poort geweest, omdat ze geen geld hebben voor eten voor de kinderen, medicijnen, ziekenhuis of brandhout, en vaak al diep in de schulden zitten.

 

Ze zijn niet allemaal frauduleus

Al jaren wordt mij door veel mensen hier gevraagd of ik geen werk voor hen kan vinden in Nederland. Ik wees dat altijd resoluut af met als argument dat de arbeidsmarkt voor Bulgaren nog gesloten is en ze geen kans maken op een tewerkstellingsvergunning, zodat alleen de illegaliteit als optie over blijft, met alle risico’s van uitbuiting en onverzekerd zijn van dien. Die gevaren kennen ze zelf ook. Maar nood breekt wet. Ik ken genoeg mannen die het risico van de illegaliteit hebben genomen, maar belogen en berooid zijn teruggekomen.

Nu Bulgaren vanaf 1 januari overal in Europa legaal kunnen gaan werken, wordt opnieuw een beroep op mij gedaan. Mijn stadsgenoten zien dat er nu wel een kans is om eerlijk te gaan werken en dat willen ze met beide handen aangrijpen.

Maar als ik de Nederlandse media lees dan lijken de Bulgaren niet erg welkom. Meer dan 80 procent van de Nederlanders is tegen, volgens peilingen van Maurice de Hond. Zijn die Bulgaren echt zo frauduleus en crimineel, dat we dammen tegen hen op moeten werpen?

Van het fraudesysteem voor huur- en zorgtoeslag hebben zowel Bulgaren als Nederlanders geprofiteerd. En dat systeem is echt niet alleen door Bulgaren uitgedacht en opgezet. En wie betalen de Bulgaren onder het minimumloon? Wie bieden er tegen woekerprijzen erbarmelijke woonruimte aan? En wie bedenken de schijnconstructies en worden er rijk door? Alleen de Bulgaren soms?

Illustraties Merlijn Draisma

Ze willen eerlijk en legaal werken

De peiling van de Hond haalde ook hier de media. Het maakte de Bulgaren boos, boos op die enkele Bulgaren (of niet-Bulgaarse tussenpersonen) die het voor hen in het Westen verpesten. Want het gros van de Bulgaren die ik ken wil eerlijk en legaal werken tegen een inkomen waarmee ze hun gezin kunnen onderhouden.

Ik zou Nederland aanbevelen: heet de Bulgaren welkom, betaal ze volgens de regels een eerlijk loon en bied ze fatsoenlijke woonruimte aan, maar maak hen niet tot tweederangs burgers met uitzonderingsregels.

Nederland verbetert zijn concurrentiepositie dankzij goedkope arbeid uit landen als Bulgarije en de Bulgaren werken op hun beurt maar al te graag tegen een eerlijk minimumloon zodat ze hun achterblijvende familieleden kunnen onderhouden. Uiteindelijk gaan beide landen er vanaf 1 januari op vooruit.