Probeer dit seizoen maar eens de toto te winnen...

Ajax werd gisteren ‘winterkampioen’ – met slechts 22 punten meer dan de nummer laatst // Er is duidelijk sprake van nivellering // Wat waren de andere trends in de eerste seizoenshelft?

Redacteuren Voetbal

Wacht even – was dat echt in hetzelfde seizoen? PSV dat thuis met 4-0 van Ajax won en later voor eigen publiek met 6-2 klop kreeg van Vitesse?

De ineenstorting van PSV was een van de opvallendste gebeurtenissen in de eerste helft van het eredivisieseizoen. Maar ook andere topploegen presteerden wisselvallig. De uitslagen dreven de mensen die totoformulieren hadden ingevuld geregeld tot wanhoop. Wat waren de vijf opvallendste trends van de eerste seizoenshelft?

Reeksen

Weliswaar waren het achttien speelronden vol onvoorspelbaarheid, maar er waren weinig ploegen die om de week wonnen en verloren. Veel clubs zetten lange reeksen van overwinningen of nederlagen neer. Zo won PEC Zwolle de eerste vier duels in het seizoen, maar won het daarna maar één keer in veertien wedstrijden. Iets soortgelijks geldt voor PSV, dat de eerste zeven duels op rij niet verloor, en later zeven duels op rij niet won. Feyenoord begon het seizoen met drie nederlagen, maar won de laatste vier wedstrijden voor de winterstop. Dick Advocaat, die na negen speelronden werd aangesteld bij AZ, verloor geen van zijn eerste vijf wedstrijden en vervolgens vier keer op rij.

Hoe komt het dat sommige ploegen ineens wekenlang achter elkaar uit vorm zijn? Het antwoord ligt waarschijnlijk besloten in de gemiddeld erg jeugdige eredivisie-elftallen. Hoe jonger de spelers, hoe meer de slechte resultaten doorwerken in hun zelfvertrouwen.

Open wedstrijden.

Tot nu toe werd in 162 wedstrijden 557 keer gescoord, een gemiddelde van 3,44 doelpunten per wedstrijd. Dat is het hoogste doelpuntengemiddelde in dertig jaar, sinds 1983-1984 – het seizoen dat Ajax met 8-2 won van de latere kampioen Feyenoord, met Johan Cruijff en Ruud Gullit in de gelederen.

Niet alleen wordt er veel gescoord, ook zijn de wedstrijden open van karakter. Zelfs als de koploper tegen de nummer laatst in actie komt, golft het spel op en neer, met doelkansen voor beide elftallen. Geen enkele ploeg lijkt in staat om een wedstrijd van begin tot eind te domineren.

Sommige clubs missen het vermogen om het spel te maken, maar zijn op hun best in de tegenaanval. Zo heeft trainer Foeke Booy van Go Ahead Eagles met een gering budget een vlijmscherpe counterploeg gecreëerd. Ook als het elftal onder druk staat, krijgt Go Ahead dankzij de snelle en behendige vleugelaanvallers Xander Houtkoop en Jarchinio Antonia altijd kansen op een doelpunt.

Nivellering

Het is in geen 24 jaar voorgekomen dat de nummer één en de nummer laatst na achttien speeldagen slechts 22 punten uit elkaar staan. Ajax behaalde minder punten (37) dan alle andere koplopers sinds 1990, NEC meer punten (15) dan alle andere nummers achttien. Dat verschil is in de tussentijd ook weleens 42 punten geweest.

Een gevolg is dat alle ploegen tot ver in het seizoen nog ergens om spelen. Om het kampioenschap zal worden gestreden door vier ploegen. Aan de andere kant staat de nummer acht, AZ, maar zes punten boven de degradatiestreep. Vanaf de achtste plaats kunnen de clubs zich geen slechte reeks permitteren; dan lopen ze het gevaar om te degraderen.

Zo leek Cambuur het dit seizoen aardig te doen voor een gepromoveerde ploeg, met vier zeges en vier gelijke spelen. Maar doordat alle andere staartploegen ook de nodige punten pakten, staat de ploeg toch een na laatste.

Jonge helden

Wie had er tot dit weekeinde gehoord van Jaïro Riedewald? De zeventienjarige Ajacied bezorgde zijn club met twee doelpunten het winterkampioenschap. Hij was de jongste debutant ooit die scoorde in de eredivisie. Zo werden tijdens de eerste helft van het seizoen tal van records gebroken door opkomend talent. PSV speelde op 10 augustus tegen NEC met een elftal waarvan de gemiddelde leeftijd 19,91 jaar was. Nooit eerder was een eredivisieploeg gemiddeld jonger dan twintig jaar.

De nog instabiele jongeren kenden hoge pieken en diepe dalen. Neem de zeventienjarige PSV’er Zakaria Bakkali. Hij stond niet eens in de seizoensgids van het weekblad Voetbal International, maar werd bij de competitiestart gezien als een sensatie. Bakkali viel ver terug en moest gisteren tegen ADO Den Haag genoegen nemen met een invalbeurt. De twintigjarige Jürgen Locadia maakte beide doelpunten voor PSV.

Europese top ver weg

De eredivisie behoort al jaren niet meer tot de beste competities. Het lijkt lichtjaren geleden dat PSV in 2005 de halve finales van de Champions League bereikte. Zelfs de Europa League is een te hoog podium voor de meeste Nederlandse ploegen. Onbeduidende buitenlandse clubs met namen als FC Differdange 03, Petrolul Ploiesti, Kuban Krasnodar en Tsjornomorets Odessa schakelden de vertegenwoordigers uit de eredivisie uit. Kampioen Ajax slaagde er wederom niet in te overwinteren in de Champions League en moet samen met AZ na de winterstop de eer hoog houden in de Europa League.

Nederland is inmiddels gezakt naar de achtste plaats op de landenranglijst van de UEFA. De eredivisieclubs moeten vrezen dat ze in de nabije toekomst plaatsen voor de internationale toernooien kwijt zullen raken.

    • Derk Walters
    • Koen Greven