Hardnekkig blijft een oester zich verzetten

Een verhaal over oesters gaat eigenlijk over apen. Als ze geen oesters gegeten hadden waren wij er niet geweest. Een waar verhaal?

We zullen het niet zeker weten. Het is lang geleden en er waren geen waarnemers bij. De apen waren aan de kust beland en gingen uit zee eten. Vis nog niet, schelpdieren. Die kunnen niet vluchten. Ja, scheermessen wel, de grond in, maar mosselen en oesters zijn verloren als een aap doorheeft dat in de schelpen iets te eten zit. Apen aten zeedieren en kregen er in de loop der evolutie, het duurde even, grotere hersens van. Ze werden slimmer, zo gaat het verhaal, ze werden mens.

Best mogelijk, maar hoe stom dan toch nog altijd. In een mooi en leerzaam boek over voornamelijk oesters van de Franse kust, uitgegeven door oesterhuis Adri & Zoon in Yerseke, staat dat elk jaar alleen al in Frankrijk gemiddeld tweeduizend mensen zich moeten laten behandelen aan verwondingen bij pogingen om oesters open te maken. Het doet denken aan een bericht uit Finland, waar elk jaar eenzelfde aantal moderne apen met een gewond been naar de dokter moet, omdat er een bijl in verzeilde bij het houthakken.

Een paar jaar geleden zijn in Maastricht en Rotterdam met de hand te bedienen oesteropeners ontwikkeld, in China gemaakt en hier op de markt gebracht. Ze werken beide met een hefboom die een mespunt de gesloten oesterschelpen in drijft. Ik heb beide beproefd, de hele straat aan de oesters. Echt snel, rang rang schelp open, gaat het niet. De Rotterdammer, te koop bij Schmidt Zeevis in Rotterdam, is stevig, vraagt behendigheid, maar kan niet elke schelp aan. Er zijn oesters met een krul achter het scharnier tussen de schelpen, daar kan het mes niet tussen. Het Maastrichtse ontwerp blijkt te zwak van constructie en materialen. Kromme hefboom en punt van het mes afgebroken. Na het mollen van een paar dozijn oesters kon het apparaat bij het oud ijzer.

In het oesterboek uit Yerseke (De Grand Cru van de Zee voor 15 euro af te halen bij Adri & Zoon of laten bezorgen voor 7,50 euro extra) wordt uitgelegd hoe oesters met een oestermes geopend kunnen worden, uitleg die ook meegeleverd wordt in een doosje met een nieuw opvouw-oestermes van Opinel. Maar zelfs met een serie plaatjes erbij wordt een mens er niet opeens handig in. Oesters houden hun twee schelpen stijf dicht met een dikke spier. Als die wordt uitgeschakeld kan een kind een oester openblazen. Twee tellen in de magnetron, 800 of 1.000 Watt en de oester geeft het verzet op. Maar hoe deden de apen het?

Wouter Klootwijk schrijft wekelijks op deze plek over eten en keukenbenodigdheden