Hamburg verrast door gewelddadige demonstratie

Een demonstratie tegen de ontruiming van een gekraakt cultureel centrum liep uit op een confrontatie tussen betogers en politie. Er vielen honderden gewonden.

Jongeren aan de kop van een demonstratie in Hamburg werden zaterdagmiddag door de politie tegengehouden. Dat leidde tot zware rellen. Foto Reuters

„Dit is nog maar het begin”, riep een van de demonstranten zaterdagmiddag in Hamburg nadat de politie zojuist in het centrum van de Duitse havenstad met waterkanonnen en pepperspray betogers uiteen had gedreven. Een demonstratie was in korte tijd zo geëscaleerd, dat stadsbestuurders, politie en demonstranten verbouwereerd achterbleven.

Arno Münster van de in Hamburg regerende sociaal-democratische SPD was „sprakeloos” door de „brutaliteit en blinde vernielingsdrang”. Kai Voet van Vormizeele van de CDU was blij dat het stadsbestuur niet passief had toegekeken bij „het zieke vrijetijdsvermaak van een paar psychopaten”. Politiechef Wolfgang Kopitzsch had zich verbaasd over de grote bereidheid van de orderverstoorders om „de bedreiging van gezondheid en leven van omstanders en politieagenten op de koop toe te nemen”. Die gewelddadigheid was volgens Kopitzsch „uitzonderlijk en nieuw”.

De demonstratie van zaterdag, die vooraf keurig was aangemeld, had een ‘multifunctioneel’ karakter. In de eerste plaats verzetten de betogers zich tegen de ontruiming van het al sinds 1989 gekraakte cultureel centrum ‘Rote Flora’. Tegelijkertijd keerden ze zich tegen een stadsvernieuwingsproject waarbij de zogeheten Esso-Häuser – lelijke, goedkope flats in de wijk St. Pauli – plaats moeten maken voor nieuwbouw, tegen de wil van de bewoners in. Verder was de betoging ook nog eens gericht tegen wat de demonstranten beschouwen als het al maanden durende gesol met een groep van ongeveer driehonderd Libische asielzoekers, die het geweld in hun land waren ontvlucht en via het Italiaanse eilandje Lampedusa in Hamburg terecht waren gekomen.

Het was niet eens een grote demonstratie, tussen de zeven- en achtduizend deelnemers, niet meer. Maar volgens de politie bevond zich onder hen een grote groep links-radicale jongeren uit heel Duitsland en zelfs van ver daarbuiten, die het gebruik van geweld niet schuwen. Om circa 15.00 uur uur kwam de groep in beweging en nog geen tien minuten later werd door de ene partij met van alles gegooid, en werden door de andere partij wapenstok, waterkanon en pepperspray ingezet. De betogers werden uiteengedreven, maar richtten tot diep in de avond in kleine groepjes in het centrum nog veel schade aan.

Volgens de demonstranten was de politie zonder aanleiding begonnen met meppen. Volgens de politie waren het juist de demonstranten die begonnen met stenen gooien. Het weekblad Die Zeit bekeek de videobeelden van die eerste minuten van de rellen en zag wel slaande agenten, terwijl er op dat moment nog geen stenen door de lucht gingen. Maar anderen zeggen dat er toen al met flessen naar de politie werd gegooid vanaf een viaduct.

De politie zei na afloop dat 120 agenten gewond waren geraakt, van wie er negentien in het ziekenhuis behandeld moesten worden. De demonstranten zeggen, met een verwijzing naar hulpverleners, dat vijfhonderd van hen verwondingen hebben opgelopen.

Hoe het precies is misgegaan zal voorlopig wel onduidelijk blijven. De commentaren gaan vooral over de vraag waarom het zo uit de hand is gelopen. Het Hamburgse stadsbestuur onder leiding van SPD-burgemeester Olaf Scholz heeft gelijk, schrijft de Süddeutsche Zeitung, althans formeel. Het mag de Rote Flora ontruimen, de flats in St. Pauli staan letterlijk op omvallen en Italië, het Europese land van aankomst, hoort de gevluchte Libiërs op te vangen.

Maar daar staat tegenover dat Hamburg zelf het cultureel centrum in 2001 heeft verkocht aan een projectontwikkelaar, die het jaren op zijn beloop liet en het nu wil terug verkopen aan de stad – en dat de stad zelfs volgens conservatieve Hamburgers best zo’n centrum kan gebruiken. En met de flats in St. Pauli had het misschien niet zover hoeven te komen, als eerder was besloten ze beter te onderhouden. Italië zou zich weliswaar over de Libiërs moeten ontfermen, maar intussen is al lang duidelijk dat Italië dat niet aankan, of in ieder geval niet doet. Burgemeester Scholz en de zijnen, schrijft de Süddeutsche, hebben verzuimd uit te leggen wat ze doen. En als ze het beleid niet kunnen uitleggen, moeten ze aanpassen.

Volgens het Hamburger Abendblatt hebben de linkse betogers echter niets anders gedaan dan hun onvrede op een hoop gegooid om een vijandbeeld op te roepen door met de beschuldigende vinger naar het stadsbestuur te wijzen. De krant noemt dat arrogant en ongeloofwaardig.

De onrust in Hamburg mag dan geluwd zijn, de demonstrant die zei dat het hiermee niet afgelopen is, heeft wellicht gelijk.