Eén foutje en je bent Nederlander af

Voor het werk werden ze Mauritiër. Nu moeten ze Kerst met hun familie via Skype vieren.

De familie Brienen dezer dagen op Mauritius Foto’s uit privébezit, foto paspoort thinkstock, bewerking NRC Fotodienst

Ze heeft een week gehuild nadat ze het slechte nieuws had ontvangen. Carla Brienen meldde zich vorige maand op het Nederlands consulaat in Port Louis, de hoofdstad van Mauritius. Brienen en haar gezin wonen sinds 2000 op dit eiland in de Indische Oceaan. Het was tijd om een nieuw Nederlands paspoort op te halen. De honorair consul kon de identiteitsbewijzen echter niet overhandigen: Carla en haar man Jeroen waren geen Nederlanders meer. Zonder dat ze er erg in hadden, waren ze hun staatsburgerschap kwijtgeraakt.

Brienen vertelt vanaf Mauritius per telefoon haar verhaal. Ze is werkzaam in de toerismebranche en verbleef voor haar komst naar het eiland ook elders in het buitenland. Haar Brabantse tongval is nog steeds onmiskenbaar. „We zijn door en door Nederlands. We vieren Sinterklaas en Koninginnedag en gaan elk jaar twee maanden op vakantie naar Nederland. Ik vind het echt een verschrikkelijk idee dat ik geen Nederlander meer ben.”

Wat is er misgegaan? Brienen zucht en vertelt: „Mijn man en ik hebben in 2010 de Mauritiaanse nationaliteit aangevraagd. Dat was nodig omdat we dan makkelijker een werkvergunning kunnen krijgen en omdat het anders niet mogelijk is een huis te kopen op Mauritius. Wat ik niet wist, is dat ik door het vrijwillig aannemen van een andere nationaliteit mijn Nederlandse nationaliteit verspeelde.”

Iedere Nederlander wordt geacht de wet te kennen, zo luidt het bekende juridische beginsel. Maar van het bestaan van de wet die voor haar zulke grote gevolgen heeft, was Brienen dus niet op de hoogte. „Er zijn zoveel mensen met een dubbele nationaliteit. De overheid verstrekt constant Nederlandse paspoorten aan mensen die uit het buitenland komen. Ik had er geen moment bij stilgestaan dat wat ik deed me mijn staatsburgerschap zou kosten.”

Achteraf vindt ze zelf ook wel dat ze zich beter had moeten informeren voordat ze een Mauritiaans paspoort aanvroeg. „Het was niet zo slim van ons, nee.” Maar goed, het was een vergissing. Dus vroeg Brienen of ze alles weer kon terugdraaien. Ze wil haar Mauritiaanse nationaliteit onmiddellijk opgeven om de Nederlandse terug te krijgen. Het gezin – Carla en Jeroen en zonen Sebastian (4) en Alexander (8) – wil nog enkele jaren op het eiland blijven wonen, maar zodra de oudste zoon de leeftijd bereikt waarop hij naar het voortgezet onderwijs moet, willen ze terug naar Nederland.

De fout die ze hebben gemaakt, bleek echter niet te kunnen worden rechtgezet zegt Brienen. „Ik vind dat heel moeilijk te verkroppen. Als mijn man als enige de Mauritiaanse nationaliteit had aangevraagd, had ik die als zijn partner een paar maanden later vanzelf ook gekregen. Dan was ik mijn Nederlands paspoort niet kwijtgeraakt. Maar omdat we alles in één keer wilden regelen, zijn we nu de pineut.”

Feestdagen

Brienen heeft inmiddels een bezwaarschrift ingediend bij Buitenlandse Zaken. Een woordvoerder van het ministerie bevestigt de ontvangst ervan, maar wil over de zaak geen uitspraken doen zolang die nog behandeld wordt.

Het ministerie houdt sinds 2010 bij hoe vaak bezwaar wordt gemaakt tegen de weigering een paspoort te verstrekken, aldus de woordvoerder. „Uit die administratie blijkt dat er sindsdien 43 bezwaarschriften zijn ingediend, waarbij verlies van het Nederlanderschap op grond van hetzelfde wetsartikel als in de zaak-Brienen aan de orde was. Op een enkel geval na zijn alle bezwaarschriften ongegrond verklaard en is de paspoortweigering in stand gebleven.”

Dat is geen goed nieuws, beseft Brienen. De feestdagen zijn dit jaar dan ook allesbehalve feestelijk. Kerstmis wordt via Skype gevierd met de familie in Nederland. „En dat terwijl Kerst niet als Kerst voelt als we hier blijven”, zegt Brienen. „Het is wel gezellig, maar het is toch echt alleen Kerst als het lekker koud is – en het liefst wit buiten – en je bij je familie bent.”

Als het gezin in de toekomst als Nederlanders in Nederland Kerstmis wil vieren, is er een mogelijkheid het staatsburgerschap terug te krijgen, laat de woordvoerder van Buitenlandse Zaken weten. Dat moet via de zogenoemde optieprocedure. Een ex-Nederlander die „ten minste één jaar toelating voor onbepaalde tijd en hoofdverblijf heeft” in Nederland, heeft recht op een versnelde naturalisatieprocedure.

Brienen zegt dat, als het echt niet anders kan, ze de optieprocedure wel wil volgen. „Maar dat betekent bijvoorbeeld wel dat we Alexander van school moeten halen, een jaar voordat hij er klaar is. Dat is zonde.”

Voorlopig heeft ze haar hoop gevestigd op de goedertierenheid van de ambtenaren van Buitenlandse Zaken. „Ze zullen toch wel begrijpen dat we ons Nederlands staatsburgerschap écht niet kwijtwilden?”

    • Bart Funnekotter