‘Bijna honderd supers open op Eerste Kerstdag’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Metro, NOS en NRC, vorige week

De aanleiding

Steeds meer supermarkten zijn op Eerste Kerstdag open, meldde het Algemeen Dagblad afgelopen donderdag op de voorpagina. „Bijna honderd supermarkten gaan op Eerste Kerstdag open”, schreef de krant. En dat is nieuws, want voorheen bleven supers op Eerste Kerstdag dicht. Op Tweede Kerstdag is het al langer gebruikelijk dat meerdere supermarkten hun deuren openen.

Het nieuws werd overgenomen door diverse media. ‘100 winkels open op 25 december’ kopte de website van de NOS. Ook de sites van De Telegraaf en Hart van Nederland brachten het nieuws in soortgelijke bewoording. Persbureau Novum schreef: „Uit een inventarisatie van het AD blijkt dat woensdag bijna honderd supers in de Randstad geopend zijn.” We checken of er overmorgen daadwerkelijk bijna honderd supermarkten open zijn in Nederland.

Waar is het op gebaseerd?

Het AD besteedde donderdag op twee plaatsen in de krant aandacht aan het onderwerp: op de voorpagina en op pagina 5. In het artikel op de voorpagina staat dat Jumbo en Albert Heijn samen ‘meer dan negentig’ winkels open hebben op Eerste Kerstdag, en in de kop ‘bijna honderd’. In het stuk op pagina 5 wordt de berekening gegeven: Jumbo opent 25 filialen, Albert Heijn 59, inclusief de vestigingen op stations. Dat zijn in totaal 84 vestigingen, en dus niet ‘meer dan negentig’ of ‘bijna honderd’, zoals op de voorpagina staat. We vroegen het AD om opheldering over de verschillende aantallen, maar de twee redacteuren die de artikelen schreven, reageerden niet op e-mails.

En, klopt het?

We checken bij de woordvoerders van Jumbo en Albert Heijn hoeveel vestigingen zij open hebben op Eerste Kerstdag. Bij Jumbo zijn dit er 25, zoals het AD al schreef. Die filialen liggen met name in de Randstad, blijkt uit een overzicht dat Jumbo toestuurt. Albert Heijn opent 30 supermarkten en daarnaast 35 filialen van de ‘AH to go’. Dit zijn winkels gericht op directe consumptie en kleine boodschappen, en zijn gevestigd op locaties waar veel mensen langslopen, zoals treinstations, metrostations en stadscentra.

De AH to go winkels worden door het AD meegerekend in het eindtotaal. Maar zijn dit wel echte supermarkten? Nee, zegt de woordvoerder van Albert Heijn. „Het is niet te vergelijken met de reguliere supermarkten van de Albert Heijn. Het assortiment is veel beperkter. En het vervult een andere behoefte: de snelle hap.” Ook retailkenner Joop Holla van onderzoeksbureau GfK heeft zijn twijfels. „In een supermarkt moet je met een winkelwagen boodschappen kunnen doen, dat kan niet in een AH to go.” En vanwege het kleine assortiment ga je er waarschijnlijk niet op het laatste moment nog inkopen doen voor het kerstdiner.

next.checkt rekent de AH to go-filialen daarom niet tot de reguliere supermarkten. Dat betekent dat Albert Heijn en Jumbo samen slechts 55 supermarkten open hebben op Eerste Kerstdag. Maar dan zijn we er nog niet. Want hoe zit het met de andere supermarkten? Het AD noemt alleen Jumbo en Albert Heijn. Maar mogelijk zijn er meer supermarkten open op Eerste Kerstdag.

In totaal zijn er zo’n 4.300 supermarkten in Nederland, volgens het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel, de brancheorganisatie van supermarkten. Om een goed totaalbeeld te krijgen van het aantal supers dat open is op Eerste Kerstdag deden we een rondgang langs de vijftien grootste supermarkten, samen goed voor 3.797 vestigingen. Hieruit blijkt dat bijvoorbeeld ook Vomar Voordeelmarkt (22 vestigingen open), C1000 (6) en Plus (3) komende woensdag filialen zullen openen.

In totaal hebben de vijftien grootste supermarktketens van Nederland 106 vestigingen open op Eerste Kerstdag. Hieronder vallen ook Albert Heijn en Jumbo. Mogelijk zijn het er nog meer, omdat we dus niet alle supermarkten in Nederland hebben benaderd.

Conclusie

Het Algemeen Dagblad meldde dat bijna honderd supermarkten open zijn op Eerste Kerstdag. Verschillende media namen het bericht over. Maar de berekening klopt niet. Zo worden er AH to go-filialen meegerekend, terwijl dit geen reguliere supermarkten zijn: je doet hier bijvoorbeeld geen inkopen voor een kerstdiner. Bovendien worden er geen andere grote supermarktketens genoemd die open zijn op Eerste Kerstdag. Uit een rondgang van next.checkt blijkt dat de vijftien grootste supermarktketens van Nederland samen 106 vestigingen open hebben op 25 december – hierin zijn de AH to go-vestigingen niet meegerekend. Dit zit dicht in de buurt van de ‘bijna honderd’ supermarkten die het AD noemde. Maar de opbouw van de berekening van het AD klopt niet. Alles meewegend beoordelen we de stelling daarom als half waar.

Ook een bewering zien langskomen die je graag gecheckt zou willen zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt

    • Steven Verseput