Beste van het web-awards: de vijf beste longreads van 2013

Op nrc.nl raadden we het afgelopen jaar ruim 130 longreads, lange artikelen, aan. Maar wat waren de échte uitschieters? We gingen ze allemaal nog eens langs en kozen er vijf. Daarbij: de grillen van Lindsay Lohan, een vader-en-zoon-tripje naar Burning Man en de geldproblemen van de man die Bin Laden doodschoot.

Wat is een longread eigenlijk precies, behalve een modewoord dat een goede kans maakt op opname in de Van Dale? Volgens onze eigen criteria is het een goed geschreven, bijzonder en journalistiek verhaal dat ten minste 2.000 woorden telt en online staat. Daar is tegenwoordig bepaald geen gebrek aan: vrijwel alle kranten en magazines zetten zulke producties (vaak gratis) op internet. Aggregatie-sites als longreads.com en longform.org hebben genoeg aanwas om elke week een top-5 samen te stellen.

Op nrc.nl/longreads wezen we je in het afgelopen jaar op ruim 130 van zulke lange artikelen. Zo lazen we een prachtig verhaal over bowlen, over het mysterie van Daft Punk, ziektekosten in Amerika en Nederlandse jihadstrijders in Syrië.

Ondertussen miste Snow Fall zijn uitwerking niet: de bijzondere webproductie van The New York Times (waarbij het verhaal niet alleen met tekst werd verteld, maar alle mogelijkheden van het internet benutte) won een Pulitzer en kreeg veel navolging: The Guardian kwam met Firestorm, maar ook Grantland deed mee, Pitchfork pakte uit, Rolling Stone miste de trein niet. Bij nrc.nl begonnen we onze eigen bijzonder vormgegeven verhalen te maken: over het EK ‘88 van rechtsback Berry van Aerle, de val van Lehman Brothers en de kunsthalroof.

Kortom: het lange verhaal maakte niet alleen de oversteek naar het internet, het evolueerde er bovendien tot een spannende, aantrekkelijke en veelbelovende vorm waar in 2014 ongetwijfeld verdere stappen in gezet gaan worden.

Maar goed - het gaat allereerst om de inhoud. Bij de selectie van de vijf beste longreads die we in 2013 tegenkwamen, moest vooral het verhaal goed zijn. Dus, without further ado: dit zijn in willekeurige volgorde dé vijf stukken die je dit jaar niet had mogen missen. Totale lengte 55.294 woorden, leestijd 251 minuten.

Lindsay Lohan drijft iedereen tot razernij

7.778 woorden, ongeveer 35 minuten leestijd

Op de filmset van The Canyons, sowieso al een uit wanhoop geboren project, wil Lindsay Lohan niet uit de kleren. Er moet een seksscène met drie anderen worden opgenomen, alle drie pornoacteurs. Lohan heeft er vooraf mee ingestemd, maar stribbelt nu tegen. Ze blijft urenlang mokken in haar badjas, totdat de regisseur als uiterste poging zijn eigen kleren maar uittrekt en naast haar gaat staan. “Lins, ik wil dat je je op je gemak voelt. Kom op, we gaan aan de slag.”

Lindsay Lohan op een still uit The Canyons. Foto IFC Films

Dit is bij lange na niet de enige wonderlijke gebeurtenis op de set van The Canyons, waar niemand iets te verliezen heeft. De regisseur, Paul Schrader, had ooit succes met Raging Bull en Taxi Driver, maar is diep gevallen. Het script komt van Brett Easton Ellis, die ooit scoorde met de romans Less Than Zero en American Psycho, maar die verkoopcijfers allang niet meer haalt. En de mannelijke hoofdrol is voor James Deen, dé pornoacteur van deze tijd. Hij maakte al 4.000 films, maar dit zou zijn doorbraak in een ‘echte’ film kunnen worden.

En toch is geen van hen de onzekere factor. Het is Lohan die de rest tot razernij drijft. Door scènes te weigeren, ruzie te maken of tot diep in de nacht met Lady Gaga te feesten terwijl ze ‘s ochtends vroeg weer op de set verwacht wordt.

“The crew moved on to other scenes while Lohan recuperated from the Lady Gaga flu. The stress of the shoot was wearing on everyone; the crew hadn’t been paid in a week. Pope, hoping to buck up morale, suggested raffling off two Samsung tablets used in the film. Schrader [...] wasn’t onboard. ‘I don’t have a tablet. I’d like one of them.’”

Stephen Rodrick van The New York Times was er al die tijd bij. Wat hij allemaal zag gebeuren, geloof je bijna niet. Het resulteerde in een fan-tas-tisch verhaal over een tot mislukken gedoemde film. Here is what happens when you cast Lindsay Lohan in your movie is een van de beste longreads van 2013.

Met je vader naar borsten kijken op Burning Man

8.766 woorden, ongeveer 40 minuten leestijd

Dit was zonder twijfel het grappigste verhaal van het jaar. Lang geleden leek de vader van schrijver Wells Tower snel dood te gaan. Ze spraken af samen een jaarlijks tripje te maken mocht hij het toch overleven. Dat gebeurde en zo ontstond een mooie vader-zoon-traditie. Maar niet eerder was de bestemming van het uitje zo gedurfd als nu: ze gaan naar Burning Man.

Burning Man. Foto AP / The Reno Gazette-Journal / Andy Barron

Op Wikipedia staat dat Burning Man “een experimentele samenleving, radicale zelfuiting en radicale zelfvoorziening” is, maar iedere bezoeker zou het weer anders beschrijven. Het is daarom goed om net zo onvoorbereid aan dit stuk te beginnen als Wells en zijn 69-jarige vader aan de trip. Ze worden (nadat er nog twee vrienden zijn aangehaakt) begroet met een stevige knuffel van een vreemde, die “welkom thuis” fluistert. In het programmaboekje zien ze dat er evenementen zijn met namen als de Slut Olympics, Fisting With Foxy en Naked Barista.

Steeds strijden twee gevoelens om voorrang bij de schrijver: spanning en opwinding om wat er allemaal te zien en te beleven is, maar ongemakkelijkheid omdat hij met zijn vader rondloopt op een festival waar alles om seks lijkt te draaien. Met als hoogtepunt Wells’ deelname aan de Human Carcass Wash. Hij is na drie dagen zo smerig dat hij zich ergens moet wassen. De enige optie is dit tafereel, waarbij de bezoekers niet zichzelf maar elkaar van top tot teen schoonmaken.

“So, you ask, did I touch the penises of other men for the first time in my life? I did. And did I also touch the vaginas and breasts and buttocks of women, and was that experience erotic? Well, sort of I did, and no, it was not, so scrupulous was I to be a good scrubber.”

The Old Man at Burning Man is een van de beste longreads van 2013.

De loodzware sledehondentocht door Alaska

18.181 woorden, ongeveer 1 uur en 22 minuten leestijd

Wat doet Brian Phillips, een van de beste schrijvers van Grantland, in hemelsnaam in dat kleine vliegtuigje, hangend boven de sneeuw van Alaska, terwijl onder hem de krankzinnig lange en zware Iditarod verreden wordt? Het is steenkoud, de eenentwintigste eeuw lijkt ver weg en de reis zit vol hindernissen, zelfs wanneer die door de lucht gemaakt wordt.

Een van de sneeuwhonden hapt even snel wat sneeuw tijdens het rennen. Foto Richard J. Murphey / AP

Phillips is door zijn werkgever naar de jaarlijkse sledehondenrace gestuurd om erover te schrijven. Deelnemers doorkruisen Alaska in de Iditarod binnen tien dagen, elk in een sleetje met minimaal een dozijn honden ervoor. Wie wint is per direct een levende legende. Maar de kans is groter dat je niet wint en onderweg langzaam gek wordt. Ondertussen zit de schrijver erbovenop, in dat vliegtuigje, met zijn eigen team van excentriekelingen. Ook voor hen is overleven het belangrijkste.

“I was staring at a week and a half of bone-deep cold, probable-verging-on-inevitable blizzards, baneful travel conditions, and total isolation from the civilized (read: broadband-having) world. I hate snow, do not play winter sports, keep the thermostat at 65 on a good day, and haven’t logged out of Spotify since 2011. I’m not even a dog person.”

Het is een prachtig opgemaakt verhaal dat in vorm met Snow Fall kan wedijveren - let bijvoorbeeld op het landkaartje bovenin waarop de reis vordert naarmate je verder leest. Bovendien is het heel goed geschreven: Phillips is origineel, grappig en hij sleept je moeiteloos mee door het 18.000 woorden tellende winterse verhaal. Out in the Great Alone is een van de beste longreads van 2013.

De man die Bin Laden doodschoot kan z’n rekeningen niet betalen

15.578 woorden, ongeveer 1 uur en 11 minuten leestijd

Dat The Shooter (februari 2013, Esquire) een goed verhaal is, weet je al na de eerste zin. “The man who shot and killed Osama bin Laden sat in a wicker chair in my backyard, wondering how he was going to feed his wife and kids.”

Daar zit alles al in: de man die gedurende het hele stuk anoniem blijft en consequent The Shooter wordt genoemd, was een van de 23 Navy SEALs die op 1 mei 2011 op zoek gingen naar de meest gezochte terrorist ter wereld. Bij het binnendringen van de bewuste villa in Pakistan was hij nog vijfde of zesde in de rij, maar eenmaal op de verdieping aangekomen waar Bin Laden zich ophield, waren anderen al richting andere vertrekken afgesplitst, zodat híj degene werd die oog in oog met Bin Laden stond. The Shooter schoot - en raakte, drie keer.

“And I remember as I watched him breathe out the last part of air, I thought: Is this the best thing I’ve ever done, or the worst thing I’ve ever done? This is real and that’s him. Holy shit.”

Het nieuws over de dood van Bin Laden op een lichtkrant in Times Square, New York.

Het nieuws over de dood van Bin Laden op een lichtkrant in Times Square, New York. Foto Reuters / Chip East

Maar omdat hij na zestien jaar in het leger stopte en dus niet de gebruikelijke twintig jaar volmaakte, verloor The Shooter zijn recht op een pensioen en een zorgverzekering. Hij heeft verwondingen die behandeld en rekeningen die betaald moeten worden, maar er is voor beide geen geld.

Dit is een verhaal met een ijzingwekkend contrast tussen hoe iemand de wereldgeschiedenis beïnvloedde en wat er nu van dat leven over is - maar je kunt het ook puur lezen voor de indrukwekkende reconstructie van die minuten in de villa van Bin Laden. The Shooter is een van de beste longreads van 2013.

De dag dat een fan mocht invallen voor West Ham

4.991 woorden, ongeveer 23 minuten leestijd

Journalist Jeff Maysh wist al jaren dat hij een prachtig voetbalverhaal op het spoor was, maar betrouwbare bronnen ontbraken. Pas dit jaar kreeg hij het rond, zodat ‘De dag dat Harry Redknapp een fan liet invallen voor West Ham’, een anekdote uit juli 1994, kon worden opgeschreven.

Maysh moest namelijk sowieso de bewuste fan te spreken krijgen om zijn kant van het verhaal te horen. Maar ja, die jongen heette Steve Davies en daar zijn er nogal wat van in Groot-Brittannië. Een brief naar 200 van hen leverde niets op, totdat de juiste Steve onlangs contact opnam.

Harry Redknapp in 2010. Foto EPA / Danny Martindale

Het stuk dat Maysh vervolgens schreef werd een juweeltje voor elke voetballiefhebber. Een jongensboekverhaal, maar dan journalistiek getest en met humor opgeschreven. Over de fan die, ondanks dertig sigaretten per dag en twee biertjes tijdens de eerste helft, het shirt van zijn favoriete club mag aantrekken. En als hij even later de bal voor zijn voeten krijgt…

“‘I hit it like nothing else. Know what I mean? I belted it.’ The ball whistled low, past the outstretched hand of the Oxford goalkeeper, and ran into the bottom corner of the goal. Steve says he wheeled away in celebration, arms extended, head bent with disbelief. On the side of the field, Redknapp turned around and looked briefly to the heavens.”

The Day Harry Redknapp brought a fan on to play for West Ham is een van de beste longreads van 2013.

Nog meer lezen?

En dan zijn er nog een aantal stukken die de top-5 net niet haalden, maar eigenlijk wel vermeld moeten worden. Zoals het interview dat de tachtigjarige Cornelius Gurlitt gaf over zijn ‘nazikunst’. Een “indringend en bij vlagen ontroerend portret van een eenzame man die het contact met de realiteit verloor”, schreven we in november. Die maand kwam ook het hoofdstuk uit Double Down online, over Obama tijdens de presidentsrace van 2012. Hij heeft het eerste televisiedebat met Romney verknald en doet het in de voorbereidingen voor de tweede niet beter.

Van Nederlandse bodem kwam een vermakelijk stuk over Sander van de Pavert van Lucky TV. “Niet zozeer een interview als wel het verslag van een dagje meelopen met ‘de grappigste man van Nederland’”, schreven we toen het bij Vrij Nederland verscheen. En uit oktober komt dit erg vermakelijke verhaal over Martijn uit Enschede, die graag een enkele reis naar Mars wil.

Uiteraard hebben we lang niet alles gelezen dit jaar. Meer jaarlijstjes met longreads vind je (onder andere) bij longform.org en bij longreads.com. Onze selectie met de beste vijf longreads van vorig jaar staat hier.

    • Peter Zantingh