Hoe vrijer de seks, des te minder kinderen

Overbevolking is geen mondiaal maar een regionaal probleem, vindt Maarten Huygen.

De katholieke kerk gruwt van vrije seks tussen volwassenen. Daar heeft de paus goede redenen voor. Al dat zinnelijke genot leidt af van waar de kerk seks voor heeft gereserveerd: de voortplanting, zoveel mogelijk katholieken erbij. En de kerk kreeg gelijk. Zodra in Nederland en elders in Europa de remmen los gingen in de jaren zestig, daalde het kindertal. De huwelijkse formaliteiten en gebruikelijke familierituelen hoefden niet meer vooraf te gaan aan seks en de babyboomers stelden het kinderen krijgen uit.

Na een eeuw van explosieve bevolkingsgroei werd de vroeger zo katholieke provincie Limburg kampioen bevolkingskrimp. Gebieden waar nog veel kinderen worden geboren, zijn vaak preuts. Grote, orthodoxe gezinnen met slovende moeders en dochters in veel textiel. Arme mensen verzekeren zich door nageslacht.

Theorie komt na de daad. De waarschuwingen van Paul Ehrlich (The Population Bomb, 1968) en van de club van Rome (1972) over overbevolking kwamen pas toen de kindergroei in het Westen al flink aan het dalen was. Ze verschaften een motief aan degenen die kinderen toch al hadden uitgesteld. Wie er een kreeg, had iets uit te leggen. In de jaren tachtig kwam daar de angst voor atoomoorlog nog bij. „Totdat de bom valt”, zong toen Doe Maar. In 1972, vlak voor de oliecrisis, had Nederland nog 13 miljoen inwoners. Nu zijn het er 17 miljoen – ook door immigratie – en de stemming is omgeslagen. Uitstellers werden alsnog zwanger. Kinderen krijgen werd steeds meer gezien als een soort recht voor iedereen, met IVF in het verzekeringspakket. Wie geen kind wil krijgen, moet zich nu nader verklaren, schrijft Marie-Louise Schonewille verderop. Maar van een nieuwe babyboom is geen sprake meer.

Als op zeven na dichtst bevolkt land ter wereld is Nederland al vol genoeg, zou je zeggen, maar er kunnen best kinderen bij. De Europese grenzen zijn open en ten oosten van Nederland, in Duitsland, wordt het leger en grijzer. En vanaf 2020 begint de bevolking van Europa in haar geheel te krimpen. Daar is in congressen, rapporten en wetenschappelijke instituten al veel over nagedacht. Tot op hoge leeftijd blijven werken, meer participeren in de zorg. Dat neemt niet weg dat een grijzere samenleving kwetsbaarder is. Met de levensverwachting neemt het aantal sukkeljaren toe, zeker voor vrouwen, die het oudst worden. En vrijwel iedereen, ook ouderen, ziet graag kinderen. Een samenleving zonder jongeren heeft minder last van misdaad, maar kent ook minder durf en dynamiek. Vergrijzing hangt samen met behoudzucht en economische stagnatie, zoals in Japan of in Italië. Meer geld naar zorg, minder naar onderwijs.

Overbevolking is geen mondiaal maar een regionaal probleem. In Egypte, Syrië, Afrika, Aziatische landen zijn de voorbehoedsmiddelen van Melinda Gates nodig. In Europa is het even doorbijten tot de babyboom zich door de bevolkingsopbouw heen heeft gewerkt.

Immigratie uit overbevolkte landen verhelpt de vergrijzing niet. De gemiddelde leeftijd van immigranten verschilt te weinig van die van autochtonen. De bevolkingsdeskundigen Evert van Imhoff en Nico van Nimwegen van het Nederlands interdisciplinair demografisch instituut rekenden in het jaar 2000 uit hoeveel immigranten alleen al in Nederland nodig waren om de leeftijdsopbouw stabiel te houden. In 2011 hadden er dan al 1 miljoen immigranten bij gemoeten. Te veel voor noodopvang in bungalowparken. In 2025 zou Nederland 27 miljoen inwoners hebben en in 2100 109 miljoen. Als die immigranten al in de polder passen, zouden ze een bezettingsmacht zijn en de integratie zou andersom moeten gaan.

Dan is gewone voortplanting handiger. Daar zijn mensen hier vrij in, voorzover het hen lukt. Geen pastoor meer die in het biechthokje tot gezinsgroei maant en geen overheid die beperkingen oplegt. Buitenlanders valt op hoe vrij kinderen hier zijn. Een ideaal klimaat. Geen reden om van kinderen af te zien, ze zijn nodig. Maar preutse landen met te veel kinderen kunnen een seksuele revolutie gebruiken van meer genot en minder verhullend textiel.

    • Maarten Huygen