Elke brief verdient antwoord, al blijft er wel eens iets liggen

Ombudsman bij de krant is een éénmansbedrijfje, en dan wil er wel eens iets blijven liggen. Post, bijvoorbeeld. Per week krijg ik enkele tientallen vragen van lezers, de meeste per e-mail maar soms ook handgeschreven en op briefpapier. Geregeld bereiken me daarnaast brieven van lezers via andere redacties, vooral Opinie. Lezers schrijven over alles in

Ombudsman bij de krant is een éénmansbedrijfje, en dan wil er wel eens iets blijven liggen. Post, bijvoorbeeld. Per week krijg ik enkele tientallen vragen van lezers, de meeste per e-mail maar soms ook handgeschreven en op briefpapier. Geregeld bereiken me daarnaast brieven van lezers via andere redacties, vooral Opinie.

Lezers schrijven over alles in de krant, van commentaar tot foto’s, nieuws en bijschriften

Die vragen betreffen alles, van kritiek op het hoofdredactioneel commentaar en opmerkingen over wederhoor en anonieme bronnen tot klachten over formulieren op de site. Sommige zijn snel af te handelen, andere vergen onderzoek. En soms blijven vragen die iets minder dringen te lang in het IN-bakje.

Met Kerstmis in zicht is dit dan mijn kans om het goed te maken, met enkele brieven die ik inmiddels heb beantwoord maar die wellicht ook voor andere lezers interessant zijn. Komende weken volgen weer actuele zaken uit de krant.

Allereerst een lezer uit Leeuwarden, die me herinnerde aan een vraag van hem die de redactie Opinie mij al medio november had doorgestuurd, over een foto in de krant. Hij had zich gestoord aan de foto van gerontoloog Andrea Maier (Veroudering is een ziekte en daar doen we wat aan, 15 november). Althans, zij was gefotografeerd „in een pose die in een modetijdschrift niet had misstaan”, maar die de lezer bij een „serieus en lezenswaardig” interview „nogal ongepast” vond. Was dit niet het werk van „een ietwat opgewonden fotograaf?”

Ik heb de krant erbij gepakt, en inderdaad: de jonge hoogleraar (1978) aan het VU medisch centrum straalt de lezer lachend tegemoet.

Maar is dat ongepast?

Om te beginnen, de fotograaf in kwestie, Roger Cremers, maakt zulke portretten in samenspraak met de betrokkene, en waakt voor geforceerde poses. Collega’s van Maier bestelden een afdruk van de foto na, om haar cadeau te doen.

Maar vooral: het portret vloekt niet met het interview, want ook dat heeft een opgewekte toon. Monter betoogt de hoogleraar dat aan nadelen van ouderdom tegenwoordig veel te doen is. „Je zult Maier niet snel iets ‘een probleem’ horen noemen”, lezen we. Dat blijkt.

Toch vestigt de lezer wel de aandacht op een goed punt. Ik krijg meer post van abonnees die de vrolijke, lebensbejahende portretten in de krant soms iets te veel van het goede vinden. Misschien ook wel omdat het een beeldtaal is die je elders ook veel ziet: levenslustige portretten die niet alleen karakteristiek, maar vooral ook dynamisch moeten zijn.

De krant streeft dan ook bewust naar variatie in de fotografie, zegt chef fotoredactie Evert Hermans: nu eens een statig portret, dan weer een beweeglijker pose. Beeld moet afwisselend en interessant zijn. Vuistregel blijft daarbij dat het bij de betrokkene moet passen en niet geforceerd moet zijn. Dat laatste lijkt me ook inderdaad een voorwaarde. En laat het vooral ook gevarieerd blijven, ja.

Een briefschrijver uit Bussum vroeg zich af, waarom het bericht Rechtbank gaat getuigen openbaar horen in zaak-Demmink vorige week klein in de krant stond, op pagina 5, terwijl de voorpagina die dag opende met Toch verlof Volkert van der G. (11 december). Was dat eerste niet een stuk nieuwswaardiger, nu er alsnog een zaak komt tegen de voormalig secretaris-generaal die al jaren wordt achtervolgd met geruchten over pedofilie?

Ook een goede vraag.

Het simpele antwoord luidt: dat nieuws over Demmink kwam die ochtend pas rond 11.30 uur, een moment dat de krant al zo ongeveer ‘dicht’ is. Er kon nog net een klein bericht worden gewisseld, niet meer. Maar de krant kwam er twee dagen later uitgebreid op terug met een stuk van Marcel Haenen (Demmink heeft zijn agenda gevonden, 14 december). Overigens, nuanceert adjunct-chef Binnenland Karel Berkhout: het gaat om een civiele zaak waarin nog niets is bewezen.

Wat Volkert van der G. betreft: het voorgenomen proefverlof van de veroordeelde moordenaar van Pim Fortuyn was inzet geworden van politiek touwtrekken, zelfs de premier had zich erover uitgelaten. Geen wonder dat het dus prominent werd gebracht – al kun je je afvragen, nu de man in het zicht van zijn vrijlating zelf bedreigd wordt, of de krant nieuws over hem altíjd zo prominent moet brengen.

Een lezer die zich omschrijft als „bewoner van een rijtjeshuis” stoorde zich vorige week aan het stuk Stiefkind van de Nederlandse architectuur (12 december) over het rijtjeshuis door de jaren heen. Althans, dat stuk was „zonder meer” het lezen waard, maar wat stond eronder? De aankondiging van een boek over hetzelfde onderwerp door dezelfde auteur, Bernard Hulsman. „De krant is geen WC Eend!” aldus de lezer.

Ja, maar het zat net iets anders. Het betrof hier een voorpublicatie: het artikel was een bewerking van het voorwoord uit dat boek. Zo’n voorpublicatie is niet ongebruikelijk – al moet je het niet te vaak doen met eigen redacteuren, het blijft een vorm van reclame. Het moet er in elk geval duidelijk bij staan.

Er ligt nog meer post – die wordt nog beantwoord, maar dit scheelt al.

Tot slot alvast een recentere brief van een lezer die moeite had met een formulering in het commentaar van de krant over het functioneren van de geplaagde Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Het commentaar raadde haar aan „het Reglement van Orde als hulpmiddel, niet als Bijbel te gebruiken” (Voorzitter met te weinig gezag, 16 december).

Maar „hulpmiddel” is een nog zweveriger term dan „leidraad” of richtsnoer”, vond de lezer, dus wat bedoelt de krant? En hoezo heeft zij het reglement tot nu toe eigenlijk „als Bijbel” gebruikt?

Commentator John Kroon antwoordt: het gaat hier om het verschil tussen handelen naar de geest van dat document versus handelen naar de letter ervan. Van Miltenburg zou volgens de krant baat hebben bij iets meer van het eerste, en wat minder van het tweede.

Ja, zo begreep ik het ook, dus dat kan ik alleen maar beamen. Maar wel met de toevoeging dat een seculiere krant best mag weten dat er genoeg mensen zijn die de Bijbel ook naar de geest lezen en niet als… Reglement van Orde?

Reacties: ombudsman@nrc.nl