‘Dit is een revolutie van leven of dood’

Een zakenman demonstreert mee, tegen Janoekovitsj, de olicharchen en de corruptie.

Voordat Konstantin Gavriljoek naar de Maidan zou gaan, moest hij thuis nog even ruzie maken met zijn schoonmoeder. Niet over drankgelag of andere klassiek Slavische familiethema’s, maar over politiek. Gavriljoek is getrouwd met een Russin. Zijn schoonmoeder is over uit Moskou: om in de dagen voor Nieuwjaar in Kiev op de kleinkinderen te passen. Schoonmoeder vond het maar niets dat Konstantin zaterdag ging demonstreren tegen president Viktor Janoekovitsj, die gemene zaak maakt met haar staatshoofd Vladimir Poetin en andere Moskali, zoals Moskovieten buiten de Russische hoofdstad depreciërend worden genoemd.

Gavriljoek ging toch. „Vanuit Russisch perspectief is Poetin een prima president. Rusland wil terug naar de feodale verhoudingen van twee eeuwen geleden. Maar voor ons is dat geen perspectief. Onder Janoekovitsj dreigt Oekraïne weer satelliet van Moskou te worden. In essentie gaat daar de strijd om”, legt hij uit.

Konstantin Gavriljoek (41), van opleiding ingenieur, werkt bij het Noorse bedrijf Elopak dat zuivelverpakkingen maakt. Hij is manager van een fabriek in Fastiv, 75 kilometer ten zuidwesten van Kiev. Gavriljoek zat op school toen Oekraïne nog een Sovjetrepubliek was. Hij weet dat zijn nu soevereine land altijd cultureel verscheurd is geweest: tussen Rusland en Europa.

Gavriljoek vindt dat Europa op zijn beurt niet kiest. „Janoekovitsj sprak vorige week met Ashton [EU-buitenlandcoördinator]. Twee uur later trad de politie op tegen de demonstranten. Premier Azarov zei schaamteloos over zichzelf: als ik jullie was, zou ik mezelf niet geloven. Toch durft de EU tegen Rusland niets te laten zien: inertie.”

Hij is realistisch. „Oekraïne is derde rang. Hoe kunnen we praten over de EU als we niet eens weten waar we nu staan. Een lidmaatschap is niet ons doel. Normale maatschappelijke verhoudingen in Oekraïne zijn ons doel.”

Die verhoudingen zijn afgelopen drie jaar door Janoekovitsj grondig verwoest. De Oekraïense economie staat niet toevallig op de rand van de afgrond. Dat heeft volgens Gavriljoek alles te maken met zijn systeem. Dat draait niet louter om macht en rijkdom voor de kleine groep oligarchen, maar ook steeds meer om die van de familie-Janoekovitsj zelf. De president is niet meer bescheiden secretaris van de oligarchenclub. Hij wil zelf superoligarch worden, zegt Gavriljoek.

De corruptie gaat daarom verder dan de aanbesteding van de wegenbouw rond Kiev aan een ondernemer uit Donetsk, het industriegebied waar Janoekovitsj zijn vrienden heeft. De razendsnelle verrijking van zoon Aleksandr Janoekovitsj, de 40-jarige zoon van de president die met een vermogen van 150 miljoen euro in één klap de top-100 van zakenblad Forbes is gekomen, is exemplarisch.

Deze corruptie is verweven met het hele machtsapparaat. Gavriljoek: „Onze lobby voor wetten die Europese standaarden moeten invoeren, mislukt steeds. Die neemt het parlement niet eens in stemming. Aanhangers van Janoekovitsj die betalen, krijgen hun wetten er in één week doorheen. Wetgeving is een inkomstenbron voor de macht. Iedereen weet het, niemand doet iets. Die permanente leugens van de macht leiden tot cynisme.”

„De macht wil de macht houden. Ons gaat het nu niet om een nieuwe macht, maar om controle op de macht. Elke president na Janoekovitsj krijgt het moeilijk, zeer moeilijk. Over een plan-B denken we niet na. Deze Maidan er een van leven of dood.”

    • Hubert Smeets