Bizar vleesetend waterplantje onder de microscoop

De wijd open gesperde muil van dit enge beest is in werkelijkheid van een plant. Maar toehappen kan-ie. We kijken recht in de val waarmee blaasjeskruid, een vleesetende waterplant, argeloze passanten opslokt. Watervlooien of pantoffeldiertjes die per ongeluk de uiterst gevoelige haartjes bovenin de muil aanraken, ontgrendelen de val in. Er is geen ontsnappen aan; met enorme kracht worden ze naar binnengezogen waarna het muiltje dichtklapt. Langzaam wordt de vangst verteerd en als voedselrijk papje door de plant opgenomen.

Van de surrealistische afbeelding gaat een enorme dreiging uit, en dat maakte hem waarschijnlijk de winnaar in een jaarlijkse fotowedstrijd voor microscopisten, die wordt uitgeschreven door Olympus. Onderzoeker Igor Siwanowicz van het Howard Hughes Medical Institute in Ashburn, Virginia, maakte de foto met een confocale belichtingstechniek. Daardoor lijkt het normaal groene plantje alle kleuren van de regenboog te hebben, hetgeen de dramatiek verhoogt. De kunstige vormen in de 'muil' zijn eencellige algen die in het blaasje leven.

Siwanowicz fotografeerde de soort Utricularia gibba, toevallig net het plantje waarvan andere onderzoekers dit jaar het genoom ontrafelden. Het blaasjeskruid is een genetische minimalist; 98 procent van zijn 82 miljoen letters omvattende DNA-code bestaat uit genen. Bij de mens is dat bijna andersom: slechts 2 procent van ons genoom bevat de eiwitcoderende informatie van genen. Genetici vragen zich af hoe Utricularia erin is geslaagd de DNA-ballast van zich af te schudden, zonder dat het gevolgen had voor het succes van de plant. De niet-coderende delen zijn namelijk wel nodig voor de regulatie van het DNA. Maar het blaasjeskruid heeft kennelijk een efficiënte oplossing gevonden.

Sander Voormolen