Renata mag terug naar Nederland

Het Georgische meisje Renata mag voor onbepaalde tijd terugkomen naar Nederland // Na haar uitzetting bleek dat ze acute leukemie heeft // Teeven: „Als ik had geweten dat ze zo ziek was, was ze niet uitgezet”

redacteur justitie

Het Georgische meisje Renata mag voor onbepaalde tijd terug naar Nederland komen. Eind vorig jaar werd zij met haar ouders, oma en zusje uitgezet naar Polen. Na aankomst daar bleek pas dat zij ernstig ziek is en acute leukemie heeft.

Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) besloot in september dat Renata en haar gezin terug naar Nederland mogen komen. „Als ik had geweten dat ze zo ziek was, was ze niet uitgezet, ook al had dat juridisch wel gekund”, zegt Teeven in een interview in NRC Weekend, morgen.

Ondanks Teevens toezegging bleven Renata en haar familie tot nu toe in Polen wonen, om de behandeling van het meisje niet te onderbreken. Ze ondergaat nog steeds chemokuren. Volgens de Nederlandse advocaat van Renata komt het gezin binnenkort naar Nederland, afhankelijk van haar gezondheidssituatie. Het ministerie van Veiligheid en Justitie regelt vervoer en verblijf. Alle vijf gezinsleden krijgen een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd.

Afgelopen zomer kwam via een televisieprogramma van de EO naar buiten dat Nederland het ernstig zieke meisje had uitgezet. Artsen hadden wel gezegd dat er een bloedtest bij haar afgenomen moest worden, maar dat gebeurde niet.

Slechte medische overdracht

Direct toen het verhaal van het meisje en het gebrek aan medische zorg bekend werd, legden oppositiepartijen in de media de link met de Russische asielzoeker Aleksandr Dolmatov, die begin dit jaar zelfmoord pleegde in zijn cel. Hij had niet eens in detentie vast mogen zitten.

Ook bij Dolmatov was sprake van slechte overdracht van medische informatie. Alleen werd Renata eind 2012 uitgezet, dus vóórdat Teeven toezeggingen had gedaan over het veranderen van de vreemdelingendetentie. Vanwege die tijdslijn was Teeven afgelopen zomer, toen de zaak-Renata naar buiten kwam, geïrriteerd dat de oppositie in de Tweede Kamer wél de link legde met Dolmatov. Hij had toen immers die verbeteringen nog niet kunnen doorvoeren – daarbij was hij nog maar een week staatssecretaris. Volgens de SP, maar ook D66 en de ChristenUnie is die redenering onlogisch – Teeven was toen net zo goed eindverantwoordelijk.

De staatssecretaris liet twee inspecties onderzoek doen naar het handelen van zijn diensten. Conclusie van de Inspectie Veiligheid en Justitie en de Inspectie voor de Gezondheidszorg was dat artsen in Nederland al hadden kunnen weten dat het meisje aan leukemie leed. De overdracht van medische gegevens was „incompleet dan wel afwezig”. Tegelijk viel individuele zorgverleners niets te verwijten volgens de inspecties.

Tweede Kamerlid Sharon Gesthuizen (SP) verzocht staatssecretaris Teeven om het gezin terug naar Nederland te halen. Zij is „heel gelukkig” met zijn besluit: „Deze mensen zijn beschadigd door wat hen is aangedaan. Ik hoop dat ze hiermee vertrouwen terugkrijgen.” De advocaat van Renata, Maureen Helgers, zegt dat dit „de pijn verzacht van hoe ze in Nederland behandeld zijn”.

Twijfels over de onderzoeken

Sharon Gesthuizen en de advocaat van Renata hebben nu vooral nog twijfels over de onderzoeken die de inspecties deden. Ze spraken niet met de Nederlandse advocaat van Renata, noch met Renata, haar ouders of de artsen in Polen. Advocaat Helgers heeft ook nog steeds geen inzage gehad in het rapport. Volgens Helgers hebben de ouders van Renata „lang getwijfeld om terug naar Nederland te komen, gezien hoe zij behandeld werden”.

In november vroeg de Tweede Kamer Teeven om het rapport over de zaak openbaar te maken. De Inspectie Veiligheid en Justitie liet vorige week weten dat ze dat dit jaar niet gaat halen. In het rapport staat medisch vertrouwelijke informatie. Volgens de Inspectie is het „aan de instellingen en de medici” om te bepalen of zij de bevindingen openbaar willen maken.

Hoewel Renata nu dus naar Nederland mag komen en hier haar behandeling kan afmaken, gaat de kwestie in het parlement zeker nog spelen. De vraag staat nog open waarom de inspecties niet met betrokkenen zelf hebben gesproken. Daarbij, zegt Helgers, de overheid had wel van Renata’s leukemie hóren te weten: „Er is niet serieus naar de klachten van Renata gekeken. Niet in detentie en ook niet in het asielzoekerscentrum.”

    • Annemarie Kas