Fyra-enquête: kort en krachtig

De Tweede Kamer is akoord met een parlementaire enquête naar het geldverslindende debacle met de Fyra-trein. „We doen een beetje zuinig aan”, zegt de commissievoorzitter.

Een beetje ongeduldig keek Tweede Kamerlid Madeleine van Toorenburg (CDA) afgelopen week naar de politieke ontwikkelingen op het Binnenhof. Woonakkoord gered, pensioenakkoord gesloten. Gisteravond was het dan eindelijk haar beurt: de Tweede Kamer stemde in met het onderzoeksvoorstel voor de parlementaire enquête naar de probleemtrein Fyra. Van Toorenburg: „Eindelijk hebben we nu ook een Fyra-akkoord.”

Tenminste, het onderzoek kan beginnen. Dat duurde langer dan voorzien. De tijdelijke commissie, gisteren formeel benoemd met Van Toorenburg als voorzitter, streefde ernaar begin november een voorstel klaar te hebben. Dat werd een maand later, daarna nog eens twee weken. Reden: de onduidelijkheid over de omvang van het onderzoek.

U had problemen met het presidium, het dagelijks bestuur van de Kamer, dat vond dat uw onderzoek te groot en te duur zou worden?

„Dat was het beeld in de media, maar zo is het niet gegaan. We hebben ons de afgelopen tijd verdiept in de dossiers en met deskundigen gesproken. Onze conclusie was: als je elke steen overhoop wilt halen, dan wordt het een heel groot onderzoek. We schrokken ons een rolberoerte. Toen hebben we tegen het presidium gezegd: kijk het monster even in de bek? Willen jullie dit, of zullen we het kleiner doen?”

Het wordt kleiner dus?

„Het wordt een kort en krachtig onderzoek, waar je snel iets aan hebt. Mei 2015 moet het klaar zijn, het kost ruim 2,1 miljoen euro. We concentreren ons op cruciale beslissingen en fases. We gaan minder zelf doen en meer gebruikmaken van andere onderzoeken. Denk aan de Algemene Rekenkamer, die ook een onderzoek naar de Fyra gaat doen. Of neem staatssecretaris Mansveld, die zelf bekijkt hoe het kan dat de Fyra is toegelaten op het spoor maar toch niet veilig was. Daar maken wij dan weer gebruik van. We gaan ook niet onmiddellijk allerlei mensen aannemen. Waarom zouden we alle documenten uit het Italiaans laten vertalen als we ook één iemand hebben die alles leest en de belangrijke bladzijdes kan vertalen?”

GroenLinks en de SP vinden het onderzoek nog steeds te duur, de PVV is om die reden uit de commissie gestapt. Kon het niet nog goedkoper?

„Je moet wel realistisch blijven. We kunnen dit niet even snel in een half jaartje voor 1 miljoen euro doen.”

De enquête naar de woningcorporaties is veel groter opgezet. Waarom leverde dat geen kritiek op?

„Omdat je bij de corporaties een heel stelsel analyseert, net als bijvoorbeeld eerder de commissie-De Wit het financieel stelsel onderzocht. De Fyra is een beperkt thema. Dan kan je er 5 miljoen euro tegenaan gooien, maar ook voor ons is elke euro een euro. We doen een beetje zuinig aan.”

Of is een groot onderzoek niet nodig omdat we al zoveel weten van wat er misging met de Fyra?

„Nee. Aan de oppervlakte is al veel bekend, daaronder niet. Waarom is gekozen voor openbare aanbesteding van het recht om op de hogesnelheidslijn te rijden? Waarom heeft de NS voor de Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda gekozen? Is tijdens het bouwen van de treinen goed toezicht gehouden of niet?”

Waarom moet u dat onderzoeken? Dat zijn toch verkeerde bedrijfsbeslissingen van de NS?

„Ik vind dat een parlementaire enquête gerechtvaardigd is. De aanleg van snel spoor heeft de belastingbetaler 7,2 miljard euro gekost. Daar hadden nu treinen met 300 kilometer per uur door het landschap moeten schieten, van hoofdstad naar hoofdstad. Waarom hebben we dat niet? Iedere Nederlander heeft het recht om te weten wat er fout is gegaan. In the end betaalt de belastingbetaler altijd de rekening.”

Maar het blijft een bedrijfsbeslissing die u gaat onderzoeken.

„We bekijken ook alle rollen die de overheid heeft gehad. Die was beleidsmaker, belanghebbende, maar ook 100 procent aandeelhouder van de NS. Het is interessant om te weten welke rol dat heeft gespeeld bij de problemen.”

Misschien concludeert u wel dat het beter is van de NS weer een staatsbedrijf te maken?

Lachend: „Ik denk niet dat we die kant opgaan.”

    • Oscar Vermeer