De enquête komt, in sneltreinvaart

Er komt een parlementaire enquête naar de Fyra // „Een kort en krachtig onderzoek”, volgens voorzitter Van Toorenburg // Maar is het niet gek om bedrijfsbeslissingen van de NS te onderzoeken?

Politiek redacteur

Een beetje afgunstig keek Tweede Kamerlid Madeleine van Toorenburg (CDA) afgelopen week naar de politieke ontwikkelingen op het Binnenhof. Woonakkoord gered, pensioenakkoord gesloten.

Gisteravond was het eindelijk haar beurt: de Kamer stemde in met het onderzoeksvoorstel voor de parlementaire enquête naar de probleemtrein Fyra. Van Toorenburg: „Eindelijk hebben we nu ook een Fyra-akkoord!”

Tenminste, het onderzoek kan nu beginnen. Dat duurde langer dan voorzien. De tijdelijke commissie – die gisteren formeel is benoemd met Van Toorenburg als voorzitter – streefde ernaar het voorstel begin november klaar te hebben. Maar dat schoof een maand op, daarna nog eens twee weken. Reden: de onduidelijkheid over de omvang van het onderzoek.

Waarom lag u zo lang in de clinch met het presidium, het dagelijks bestuur van de Kamer, dat vond dat uw onderzoek te groot en te duur zou worden?

Enquêtecommissievoorzitter Van Toorenburg: „Dat was het beeld in de media, maar zo is het niet gegaan. We hebben ons de afgelopen tijd verdiept in de dossiers en met deskundigen gesproken. Onze conclusie was: als je elke steen overhoop wilt halen, dan wordt het een heel groot onderzoek. We schrokken ons een rolberoerte. Toen hebben we tegen het presidium gezegd: kijk het monster even in de bek? Willen jullie dit, of zullen we het kleiner doen?”

Dat laatste dus?

„Het wordt een kort en krachtig onderzoek, waar je snel iets aan hebt. Mei 2015 – dat is voor ons snel – moet het klaar zijn, kosten ruim 2,1 miljoen euro. We gaan ons focussen op cruciale beslissingen en fases. We gaan ook meer gebruikmaken van andere onderzoeken, bijvoorbeeld die van de Algemene Rekenkamer naar de Fyra. Of neem staatssecretaris Mansveld, die zelf bekijkt hoe het kan dat de Fyra is toegelaten op het spoor maar toch niet veilig was. Daar maken wij dan weer gebruik van. We gaan ook niet onmiddellijk allerlei mensen aannemen. Waarom zouden we alle documenten uit het Italiaans laten vertalen als we ook één iemand hebben die alles leest en de belangrijke bladzijdes kan vertalen?”

Of is een groot onderzoek niet nodig omdat we al zo veel weten van wat er misging met de Fyra?

„Nee. Aan de oppervlakte is al veel bekend, daaronder niet. Waarom is gekozen voor een openbare aanbesteding van het recht om op de hogesnelheidslijn te rijden? Waarom heeft de NS voor de Italiaanse fabrikant AnsaldoBreda gekozen? Is daar tijdens het bouwproces goed toezicht gehouden of niet?”

Waarom moet u dat onderzoeken? Dat zijn toch verkeerde bedrijfsbeslissingen van de NS?

„Ik vind dat een parlementaire enquête gerechtvaardigd is. De aanleg van snel spoor heeft de belastingbetaler 7,2 miljard euro gekost. Daar hadden nu treinen met 300 kilometer per uur door het landschap moeten schieten, van hoofdstad naar hoofdstad. Waarom hebben we dat niet? Iedere Nederlander heeft het recht om te weten wat er fout is gegaan. At the end betaalt de belastingbetaler altijd de rekening.”

Maar het blijft een bedrijfsbeslissing die u gaat onderzoeken.

„We bekijken ook alle rollen die de overheid hier heeft gehad. Die was beleidsmaker, belanghebbende, maar ook 100 procent aandeelhouder van de NS. Het is interessant om te weten welke rol dat heeft gespeeld bij de problemen.”

Misschien concludeert u wel dat het beter is van de NS weer een staatsbedrijf te maken?

Ze lacht. „Ik denk niet dat we die kant opgaan.”

    • Oscar Vermeer