Verschraling pensioen levert schatkist 3 miljard op

Het is een van de grote hervormingen van het kabinet Rutte II – de versobering van het aanvullend pensioen. Arbeid wordt goedkoper.

Vicepremier Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) is „ongelooflijk blij dat het gelukt is”. Samen met oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP sloot hij gisteren een pensioenakkoord waarmee het kabinet 2,8 miljard euro bespaart. Doordat de pensioenopbouw minder wordt, zullen ook de pensioenpremies dalen. En dat is weer goed voor de economie, aldus Asscher.

1Wat houdt het pensioenakkoord precies in?

De belangrijkste maatregel is dat het opbouwpercentage van het pensioen daalt van 2,25 procent naar 1,875 procent. Dat is gunstig voor de schatkist, want werknemers hebben een lagere belastingaftrek, waardoor de overheid over een groter deel van het salaris inkomstenbelasting kan heffen. Dat levert bijna 3 miljard euro op. Aanvankelijk wilde het kabinet het opbouwpercentage zelfs verlagen tot 1,75 procent. Nu dat 1,875 procent wordt, resteert een gat van ruim 600 miljoen. Dat wordt gedicht door uitstel van verlaging van de werkgeversbijdrage aan het Algemeen Werkloosheidsfonds en door te bezuinigen op de zogenaamde ‘mobiliteitsbonus’ voor werkgevers die 50-plussers of arbeidsgehandicapten in dienst nemen.

2 Waarom mogen werknemers een deel van hun pensioenpremie inzetten voor het aflossen van hun hypotheek?

Bij een lagere hypotheek dalen de woonlasten. Dat is gunstig voor starters die nu nét niet in aanmerking komen voor een hypotheek. Ook mensen met hypotheken die ‘onder water staan’, waarbij de waarde van de woning lager is dan de hoogte van de hypotheeklening, kunnen er baat bij hebben. Als hun huizen weer ‘boven water’ komen, kunnen ze verhuizen zonder restschuld. Dat kan helpen de woningmarkt op gang te krijgen. Al gaat het om kleine bedragen, zegt Vereniging Eigen Huis. Woordvoerder Hans Andre de la Porte: „Het duurt heel lang voordat je restschuld weg is. Mensen gaan er niet zichtbaar op vooruit.” Ook de staatskas zou kunnen profiteren. Over de pensioenpremie moet belasting worden betaald, en dat gebeurt nu dus eerder. Ook hoeft de staat minder hypotheekrenteaftrek te betalen als huizenbezitters hun hypotheek verlagen.

3Is het inzetten van pensioenpremie voor het aflossen van een hypotheekschuld goed voor de gemiddelde burger?

Dat hangt af van de financiële situatie, het pensioen, en de hypotheek. Heel goed laten uitrekenen door een hypotheek- of pensioenadviseur dus. Hoogleraar woningmarkt Johan Conijn aarzelt over het plan: „Het is heel verraderlijk. Er is een grote kans dat je van een koude kermis thuiskomt. Lagere woonlasten compenseren niet het verlies aan pensioen.”

Bestuursvoorzitter Peter Schalk van vakbond RMU, die het plan bedacht, erkent dat: „Je pensioen rendeert meer in een fonds dan in je woning. Maar je moet niet alleen in rendement denken, het gaat ook om je welzijn nu. Gezinnen met hoge kosten en grote schulden kunnen straks extra geld overhouden. Dat hebben ze vaak hard nodig.” Hij adviseert wel later weer extra bij te sparen voor het pensioen.

4Wat betekent een lager opbouwpercentage?

Het percentage dat werknemers jaarlijks belastingvrij voor hun pensioen opzij mogen leggen, wordt verlaagd van 2,25 naar 1,875. Iemand die op 1 januari 2015 25 jaar is, met een inkomen dat gemiddeld over zijn loopbaan 33.000 euro bruto bedraagt (modaal), kan nog een pensioen opbouwen van 15.396 euro. In het oude systeem is dat 17.655 euro. Een werknemer van 55 jaar kan (tot zijn pensioenleeftijd van 67 jaar) nog 4.399 opbouwen (was 5.044 euro). Door de maatregel komt het totale pensioen van een nu 25-jarige bijna 4.000 euro lager uit dan een nu 55-jarige, tenzij hij langer doorwerkt als de AOW-leeftijd verder opschuift. Dan valt zijn pensioen hoger uit.

5 Hoe kun je een lager aanvullend pensioen compenseren?

De verschraling van het pensioen kun je opvangen door langer te werken. Immers elk jaar langer werken is een jaar langer pensioenopbouw. Extra sparen of een lijfrentepolis afsluiten kan ook.

6Hoe is het pensioenakkoord ontvangen?

Ondernemingsorganisatie VNO-NCW is positief dat in het akkoord een goede pensioenopbouw voor alle inkomens mogelijk blijft en dat een sterk nivellerende maatregel van tafel is. Het kabinet wilde de pensioenopbouw voor mensen met hogere inkomens onmogelijk maken. Met het nu bereikte akkoord worden de afspraken in het sociaal akkoord gerespecteerd, aldus VNO-NCW. Bovendien is afgewend dat er opnieuw over 3 miljard euro aan bezuinigingen moet worden onderhandeld.

De vakbond FNV noemt het akkoord „teleurstellend”. Jongeren betalen de grootste rekening, zegt bestuurder Gijs van Dijk. „Dit kabinet is meer aan het boekhouden dan aan het investeren in de toekomst van onze jongeren. Ook in de bijgestelde voorstellen gaan ze er nog steeds flink op achteruit.”

Het verdwijnen van de bijstandstoets voor zzp’ers is een stap in de goede richting. Hierdoor hoeven zzp’ers niet hun opgebouwde pensioen op te eten als ze een tijd geen werk hebben.

    • Cees Banning
    • Oscar Vermeer