Hoezo lui? Duitsers leren de Grieken beter begrijpen

Jonge journalisten uit Griekenland en Duitsland ontmoeten elkaar om vooroordelen te doorbreken.

Duitse tijdschrift Focus uit 2010. Foto Epa

Een Duits weekblad liet een Grieks sculptuur de middelvinger opsteken. Begin 2010 ontketende Focus met de bijgevoegde woorden „bedriegers in de eurofamilie” een hetze tegen Griekenland, waarna in Athene bondskanselier Merkel op voorpagina’s verscheen als duivel of met hakenkruis. Schandaalkrant Bild vervolgde met een lastercampagne tegen „de luie en corrupte Griekse maatschappij”. Zo zijn media elkaar over en weer gaan ophitsen, meent Elina Makri, een Griekse journaliste. „Uiteindelijk raakte het beeld zo vertekend dat enkele kranten hun oorlogsverslaggevers naar Athene stuurden, alsof het hele land in brand stond.”

Om enig onderling begrip tussen Duitsland en Griekenland tot stand te brengen, riepen Makri en de Konrad Adenauer Stichting het project Dialoggers in het leven. Afgelopen week kwamen zestien Duitse en Griekse jonge journalisten bijeen, in Athene, om van gedachten te wisselen en samen reportages te maken. „Hoewel de haat uit de berichtgeving wegzakt,” zegt Makri, „schrijven Duitsers en Grieken vanuit fundamenteel verschillende visies over economie en samenleving. Artikelen over harde bezuinigingen die Griekenland ‘eindelijk naar het juiste pad voeren’ beschouwt men hier als neerbuigend en onwaar.”

De journalisten Luisa Jacobs en Takis Karagiannis willen ‘onvertelde verhalen’ brengen. In een café bevragen de Duitse en de Griek een vrijwilligster, die in haar weekeinden immigranten onderwijst in de taal en cultuur van hun nieuwe land. „Zij verrijken mij meer met hun inzichten dan wat ik hen kan bieden”, zegt zij, vrij naar de woorden van Sofokles, die ze met de nieuwkomers leest.

Athene bestaat niet alleen uit Oudheid en misère, wil het project tonen, maar ook uit onderbelichte, positieve ontwikkelingen. De vrijwilligster, Griekse remigranten die misstanden rapporteren, nieuwe bedrijfjes. „Nu staatssubsidies wegvallen, verandert de mentaliteit: er is nieuwe creativiteit”, vertelt de chef van een cultuurwebsite aan de groep. Even later, als de groep journalisten in de lange wachtrij voor souvlaki staat, moppert een oudere Griek wanneer hij Duitse stemmen hoort: „Bitte gehen sie weiter.” Zijn toon is mild; ‘de Duitser’ is slechts een idee, in het echt is die best aardig. Volgens Elina Makri vallen de Duitse media de gehele Griekse samenleving aan, maar Griekse media alleen de Duitse politici. Toch blijken nationale clichés te bestaan. „De werkmentaliteit is zo verschillend”, verzucht een Duits meisje, rokend voor het hotel. „Ik heb thuis alles al voorbereid, maar mijn Griekse partner moet nog beginnen. En ze komt vaak te laat.”

Het is niet de bedoeling die verschillen op te heffen, meent Makri, maar om ze te doorzien, te accepteren. „Duitse media, ook kwaliteitskranten, hebben veel schade aangericht”, vindt Simon Sticker, een Duitse deelnemer. „Alle aandacht vestigt zich op financiën: ‘Griekenland is corrupt, wil geen hervormingen doorvoeren; dat is moreel verwerpelijk. Waarom helpen wij in godsnaam?’ Dat er Duits geld naar dàt Griekenland ging, zette volgens Sticker veel kwaad bloed. „Maar door die stigmatiserende, eenzijdige benadering is er nooit mededogen voor de Grieken ontstaan. Een huisarts vertelde me hier dat hij massaal antidepressiva voorschrijft, dat het aantal zelfmoorden verdubbelt, maar dat dringt niet tot Duitsland door – de economie zweeft er altijd boven. Dat is misleidend en kwalijk. De economie is er voor de mensen, niet omgekeerd. En het zijn die mensen over wie we moeten vertellen.”

    • Edward Geelhoed