‘Geen animo voor klassiek in provincie’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

aldus Melle Daamen in een interview in NRC Handelsblad (13 december)

De aanleiding

Waarom zou je in Nederland veel geld investeren in ballet als je dat ook kunt laten overvliegen uit Parijs of Sint-Petersburg? Het was één van de vragen die Melle Daamen zich stelde in een opinieartikel dat zaterdag 7 december in NRC Weekend stond. Daamen, directeur van de Amsterdamse Schouwburg en lid van de Raad voor Cultuur, pleitte ervoor dat de kunstsector scherpere keuzes moet maken, anders zou de overheid dat wel doen.

Er kwam veel kritiek. Daarover werd hij afgelopen vrijdag (13 december) geïnterviewd in NRC Handelsblad.

Ook in dat stuk deed hij opmerkelijk uitspraken. Zo stelde hij: „André Rieu en [televisieprogramma] De Tiende van Tijl boeken succes, de Ziggo Dome zit vol met meezingklassiek, maar bij een provinciale concertzaal lukt het niet.”

Met andere woorden: de klassieke-muziekconsument wil grote producties in poptempels; de muziekbeleving binnen een traditionele concertzaal heeft zijn langste tijd gehad. Kop van Jut zijn de concertzalen buiten de Randstad. Is daar geen publiek meer voor dan? Tijd voor een check.

En, klopt het?

Deze krant maakte een rondgang langs de vier grote symfonieorkesten en zes voornaamste concertzalen buiten de Randstad. Die zijn teleurgesteld over de uitspraak van Daamen. Ja, er wordt gesproken over „uitdagende tijden”, maar de positieve houding overheerst.

Zo geeft het Gelders Orkest te kennen dat het bezoekersaantal stijgt: het aantal seriekaarthouders is zelfs met 10 procent gestegen. Reden volgens het orkest: de verbeterde marketing. Die moest er ook wel komen, want subsidieverstrekkers eisen steeds meer cultureel ondernemerschap. Het Nederlands Symfonie Orkest, dat in Enschede zetelt, merkte een vergelijkbare groei op, zowel qua abonnementhouders als losse kaartverkoop.

De symfonieorkesten treden zo tussen de 100 en 120 keer per jaar op, afhankelijk van wat je meerekent (openluchtconcerten, optredens in kleinere bezetting, et cetera). Niet alle zalen en orkesten houden bezettingspercentages bij, maar de beschikbare cijfers stroken niet met het door Daamen geschetste beeld. De bezetting van de Oosterpoort in Groningen bijvoorbeeld, die een capaciteit heeft van 1.170 plaatsen, nam zelfs toe van 66 procent in 2008 tot 80 procent vorig seizoen. In die berekeningen zijn de concerten van het Noord Nederlands Orkest, vaste huurder, niet meegenomen. Dat speelde het afgelopen seizoen 26 keer in de Oosterpoort. Zes keer was het uitverkocht.

In een enkel geval gaat het wat minder. In de Vereeniging in Nijmegen was de gemiddelde zaalbezetting 450 personen op een capaciteit van 1.450. De Arnhemse concertzaal Musis Sacrum scoort met 557 op een capaciteit van 884 beter (hier zijn de concerten van het Gelders Orkest niet inbegrepen).

En in het zuiden van het land? Daar heeft de klassieke muziek niet te klagen over belangstelling. Het afgelopen seizoen had het Brabants Orkest in thuisstad Eindhoven een gemiddelde zaalbezetting van 77 procent. Het Limburgs Symfonie Orkest zat in Maastricht op 73 procent. Prima scores, al zullen de orkesten ze niet kunnen evenaren. Ze bestaan niet meer. Door het wegvallen van een groot deel van de overheidssubsidie zijn ze gefuseerd. Ze vormen nu de Philharmonie Zuid-Nederland.

Er valt natuurlijk wel iets op die percentages af te dingen. De orkesten en zalen passen zich sowieso aan het potentiële publiek aan. Dat kan betekenen dat er minder wordt geprogrammeerd, of toegankelijker repertoire. „Je koopt op de markt in”, verklaart Wim Vringer, algemeen directeur van Muziekgebouw Eindhoven. Hij zag het aantal verkochte kaartjes voor klassieke concerten in zijn zaal „de afgelopen twee jaar met 3 à 4 procent” toenemen. „We weten steeds beter wat mensen willen.”

En hoe zit het met de Ziggo Dome? Nee, de Amsterdamse poptempel zit niet vol met meezingklassiek. November 2012 trad André Rieu (die dit jaar maar negen openbare optredens in eigen land gaf) daar op. In juni kwam de Spaanse operazanger Plácido Domingo langs. Van de 17.000 plaatsen werden er ongeveer 7.000 verkocht, de laatste kaarten zelfs tegen bodemprijzen. Het zijn de enige klassieke uitstapjes in de Ziggo Dome tot nu toe.

Conclusie

Schouwburgdirecteur Melle Daamen zei in NRC Handelsblad dat het slecht gaat met klassieke muziek in de provincie, terwijl de Ziggo Dome vol zit met meezingklassiek. Uit onze rondgang langs concertzalen en orkesten buiten de Randstad blijkt dat het over het algemeen goed gaat. Ze passen zich aan de markt aan. Ze trekken zeker nog publiek. Dat de Ziggo Dome vol zit met meezingklassiek klopt ook niet: er waren maar twee klassieke concerten. Wij beoordelen de stelling als onwaar.

    • Merlijn Kerkhof